sentences stringlengths 47 7.41k | labels listlengths 2 2 |
|---|---|
Metale ciężkie w częściach nadziemnych i podziemnych buraków ćwikłowych (beta vulgaris) w otoczeniu zbiornika unieszkodliwiania odpadów poflotacyjnych „ Żelazny Most” W pracy zawarto zagadnienia związane z analizą obecnego wpływu składowiska odpadów Żelazny Most na zawartość metali ciężkich w burakach ćwikłowych uprawianych w ogródkach przydomowych położonych we wsiach Tarnówek i Komorniki. Z przeprowadzanych analiz zawartości Cu, Zn, Pb, Cd wynika, że spożywanie części nadziemnych i podziemnych buraków ćwikłowych może negatywnie wpływać na stan zdrowia mieszkających tam ludzi. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Estymacja parametrów nieliniowych modeli funkcyjnych na potrzeby predykcji rynkowej wartości nieruchomości Podstawą modelowania jednostkowych wartości nieruchomości są informacje o cenach i cechach nieruchomości, będących przedmiotem obrotu rynkowego lub o rynkowych wartościach nieruchomości reprezentatywnych i ich atrybutach. Zbiór takich informacji stanowi reprezentatywną bazę nieruchomości dla analizowanego rynku, która spełnia wszystkie kryteria zmiennej losowej wielowymiarowej. Spośród różnych nieliniowych funkcji wielu zmiennych w modelowaniu wartości nieruchomości będzie rozpatrywana multiplikatywna funkcja wykładnicza względem poszczególnych atrybutów. Wykładnicza postać funkcji zapewnia dodatnią wartość rynkową nieruchomości oraz pozwala opisywać zmienność w formie funkcji monofonicznej. Rozpatrywany był model w formie następującej multiplikatywnej funkcji wykładniczej [wzór]. Estymacja parametrów modelu może być wykonana różnymi metodami. W niniejszym opracowaniu przedstawiony został schemat postępowania dla metody Markowa (w postaci ważonej metody najmniejszych kwadratów). Weryfikacja wyestymowanego modelu przebiega następująco: 1. badanie dopuszczalności modelu ze względu na wartości współczynników zmienności oraz zbieżności, 2. badanie istotności współczynników modelu, 3. badanie symetrii składnika losowego. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Badania podstawowych właściwości paliwowych odpadów poliolefinowych Badania podstawowych właściwości paliwowych odpadów poliolefinowych. Unia Europejska wyznaczyła cele dotyczące oszczędzania energii i ochrony klimatu, które mają zostać zrealizowane do 2020 r. Głównym celem jest zmniejszenie poziomu emisji gazów cieplarnianych w UE o co najmniej 20% w stosunku do lat 90 ubiegłego wieku. Realizacja tego celu ma nastąpić poprzez zwiększenie ilości zużywanej energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych do 20% oraz zmniejszenie zużycia energii o 20% w stosunku do zakładanych poziomów. W ciągu ostatniego dziesięciolecia zużycie tworzyw sztucznych nieprzerwalnie wzrasta, powodując 3%-owy wzrost ilości odpadów pokonsumenckich. Odpadowe polimery mogą wnieść duży wkład w realizację celów związanych z obniżeniem emisji, gdyż wysegregowane ze strumienia odpadów komunalnych mogą być przetwarzane w paliwo, które może być wykorzystywane w zakładach przemysłowych, takich jak cementownie czy zakłady produkcji wapna. W artykule zaprezentowano podstawowe właściwości paliwowe wybranych odpadów polimerowych. Do badań wybrano polimery mające powszechne zastosowanie w różnych dziedzinach życia np. w budownictwie mieszkaniowym, motoryzacji, ogrodnictwie, medycynie i opakowalnictwie. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Usuwanie toluenu jako modelowego składnika smół w plazmie mikrofalowej : wpływ stężenia reagenta Głównym problemem związanym z procesem zgazowania biomasy i jego szerszym zastosowaniem w skali przemysłowej jest obecność smół w wytworzonym gazie generatorowym. W artykule przedstawiono wyniki pracy związane z usuwaniem smół przy pomocy plazmy mikrofalowej. Jako związek modelowy, symulujący smołę, zastosowano toluen. Badania prezentowanie w artykule skupione się na analizie wpływu stężenia toluenu na stopień jego konwersji w plazmie. W artykule umożliwiono również wgląd w budowę reaktora plazmy mikrofalowej oraz jego działanie. Podczas prób toluen podawany był przy pomocy azotu. W atmosferze azotu, który jest gazem plazmotwórczym był również przeprowadzany sam proces dekompozycji. Stężenie toluenu było modyfikowane w zakresie od około 10 do 30 g/m3. Wyniki eksperymentu wykazały, że w całym zakresie stężeń stopień konwersji toluenu wynosił około 90% i nie zależał od stężenia reagenta. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Ewolucja doboru wodomierzy na tle spadku zużycia wody w budynkach wielolokalowych W artykule omówiono zmianę zużycia wody w Bielsku-Białej ogółem oraz w grupie odbiorców tego miasta, wykorzystujących wodę w gospodarstwach domowych w okresie od 1991 do 2005 roku. Wymieniono podstawowe przyczyny, które mają wpływ na zmniejszenie zużycia wody w gospodarstwach domowych. Przeanalizowano zużycie wody w dziesięciu budynkach wielolokalowych w latach 2000-2005. Zaprezentowano sposób dobierania wodomierzy w badanych budynkach. Porównano w nich zużycie wody w odniesieniu do 2000 roku oraz w każdym roku w odniesieniu do poprzedniego roku. Przedstawiono zmiany zużycia wody w grupie odbiorców gospodarstwa domowe Bielska-Białej i spółdzielni mieszkaniowych SM 1 i SM 2. Stwierdzono, że parametry pracy dobieranych urządzeń pomiarowych powinny w jak największym zakresie obejmować przepływy rzeczywiste, a stosowanie wodomierzy o podwyższonej klasie metrologicznej nie zawsze jest wskazane. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Optyczna metoda ciągłego pomiaru zapylenia powiel w aspekcie oceny zagrożeń spowodowanych występowaniem pyłu węglowego W artykule scharakteryzowano zagrożenia spowodowane występowaniem pyłu węglowego oraz zaprezentowano pyłomierz optyczny PŁ-2 do ciągłego monitorowania stanu zapylenia powietrza. Przedstawiono wyniki badań w wyrobiskach kopalni. Opisano metodę wyznaczania modeli rozkładów pyłu w wyrobisku. Przedstawiono także metody oceny zagrożeń spowodowanych występowaniem pyłu węglowego na podstawie ciągłych pomiarów zapylenia powietrza. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Utrudnienia w prowadzeniu sekcji obudowy zmechanizowanej obserwowane podczas pracy w dolnym zakresie jej wysokości roboczej W przypadku stosowania obudowy zmechanizowanej, która charakteryzuje się szerokim zakresem wysokości roboczych, w ostatnim czasie kilkakrotnie obserwowano istotne utrudnienia utrzymania stropu ścian podczas eksploatacji w przedziale niskich wysokości pracy sekcji. Utrudnienia te napotykano także w sytuacjach, gdy wyliczony wskaźnik nośności stropu g osiągał korzystne wartości. Zjawiska te występowały najczęściej podczas eksploatacji pod zrobami zawałowymi i przy utrzymywaniu ochronnej stropowej półki węglowej o wymaganej grubości. W artykule przedstawiono obliczenia i analizy zmierzające do wyjaśnienia i omówienia tych sytuacji. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Lokalna zmienność zawartości metali ciężkich w glebach okolicy Olkusza W pracy omówiono wyniki badań gleb pola badawczego zlokalizowanego w rejonie olkuskim. Z pola o wymiarach 50 x 50 m pobrano próbki gleb z warstwy 0--20 cm w odstępach 10-metrowych jako próby pojedyncze, a poza tym pobrano próbę średnią z 30 nakłuć. Wykonano też 5 odkrywek, z których pobrano próbki z warstw o miąższości 5 cm do głębokości 20 cm i 10 cm do głębokości 80 cm. Określono ich podstawowe właściwości fizyczne (skład ziarnowy, gęstość objętościową) i chemiczne (pH w H2O i KCl, PEW, zawartość CaCO3, straty prażenia), a także zawartość metali ciężkich. Wyniki przeanalizowano pod kątem zmienności powierzchniowej, a także wpływu występujących w podłożu dolomitów kruszconośnych na rozmieszczenie metali ciężkich na różnych głębokościach w profilach glebowych. Stwierdzono, że gleby zawierają w warstwie powierzchniowej znaczne ilości Zn, Pb i Cd, których ilości zmniejszają się wraz z głębokością, lecz ponownie wzrastają w poziomach z domieszką gliniastej zwietrzeliny dolomitów. Sformułowano też uwagi dotyczące definicji zanieczyszczenia gleb i standardów jakości gleb. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Termomodernizacja zabytkowych kościołów W czterech zabytkowych kościołach zlokalizowanych na terenie diecezji Drohiczyńskiej przeprowadzono termomodernizację. Przedstawiono roczne efekty energetyczne, jakie można uzyskać w wyniku zaproponowanych usprawnień oraz zaproponowany optymalny zakres przeprowadzenia prac termomodernizacyjnych w tych obiektach. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Wpływ techniki sadzenia na efekty rekultywacji składowiska popiołów elektrownianych Praca dotyczy badań nad rekultywacją biologiczną składowiska popiołów elektrowni Adamów. Wyniki wskazują, że wykorzystanie gliny zwałowej szarej zlodowacenia środkowopolskiego i osadów ściekowych tylko do zaprawiania dołków wykopanych w skale popiołowej jest skuteczną techniką sadzenia. Jest metodą znacznie tańszą niż pokrywanie całej powierzchni warstwą tych materiałów. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Ocena nowej opłaty odpadowej jako narzędzia polityki ekologicznej Celem artykułu jest porównanie wprowadzonej nową ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (ustawa z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 152, poz. 897) opłaty odpadowej z rozwiązaniem modelowym (PAYT). Punktem wyjścia było przyjęcie założenia, że opłata odpadowa to narzędzie ekonomiczne realizujące cel gospodarki odpadami jakim jest minimalizacja ilości wytwarzanych odpadów oraz unieszkodliwianie odpadów zgodnie z obowiązującą hierarchią postępowania z odpadami określoną w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243). Kryterium oceny stanowiła skuteczność, efektywność oraz akceptowalność społeczna. Niemal wszystkie kraje unijne (ale również USA, Kanada, Nowa Zelandia, Australia, niektóre kraje azjatyckie i afrykańskie) wprowadziły różnego rodzaju opłaty za jednostkę wytworzonych odpadów. Bazując na wieloletnich doświadczeniach zostały opracowane międzynarodowe wytyczne dotyczące wdrażania takiej opłaty oraz raporty opisujące efekty wprowadzenia tego rodzaju rozwiązań. W artykule opisano mechanizm opłaty za jednostkę wytworzonych odpadów oraz oceniono ze względu na te trzy kryteria każdą z metod naliczania opłaty, wprowadzona przez ustawę. Wszystkie rozwiązania ustawowe mają charakter podatkowy, a więc nie mają one charakteru bodźcowego. Różnią się natomiast pomiędzy sobą, kosztami wdrożenia oraz poziomem akceptacji społecznej. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Analizatory do kontroli jakości węgla w zakładach przeróbczych i w laboratoriach Od ponad 30 lat Instytut Technik Innowacyjnych EMAG specjalizuje się w opracowywaniu systemów i urządzeń do ciągłej kontroli parametrów jakościowych węgla oraz wdrażaniu tych systemów w kopalniach i elektrowniach. Takie systemy, oparte na zaawansowanej technice radiometrycznej, jak odwrotne rozproszenie wsteczne promieniowania gamma (systemy ALFA 05, ALFA -05/T), a także absorpcja promieniowania gamma o dwóch energiach (popiołomierz ALFA-05/2E) znalazły szerokie zastosowanie w Polsce. Obecnie w polskich kopalniach węgla kamiennego i brunatnego stosuje się ponad 40 systemów do ciągłego pomiaru podstawowych parametrów jakościowych węgla. Jednym z opracowanych urządzeń - które znalazło zastosowanie - jest popiołomierz RODOS, służący do ciągłego pomiaru zawartości popiołu, oparty na mierzeniu pomiarze naturalnej promieniotwórczości gamma węgla. W artykule opisano popiołomierz RODOS i przedstawiono wyniki pomiaru zawartości popiołu w węglu kamiennym i brunatnym, uzyskane przy wykorzystaniu tego miernika i wagi przenośnikowej MWT. Omówiono możliwości i korzyści, jakie uzyskano dzięki zastosowaniu systemu pod ziemią i na powierzchni kopalni. Przedstawiono także urządzenia do kontroli jakości węgla w kopalnianych laboratoriach, a także na zwałach, wagonach lub samochodach, takie jak popiołomierz przenośny WALKER i analizator GAMMA NATURA. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Cewka Rogowskiego w środowisku przebiegów odkształconych - dokładność przekształcania W artykule przedstawiono problematykę wierności transformacji prądów odkształconych monitorowanych cewką Rogowskiego. Omówiono zmienność wartości współczynnika przekształcania w zależności od stopnia odkształcenia prądu. Przedstawiono wyniki symulacji teoretycznie możliwego sposobu poprawienia jakości transformacji z wykorzystaniem wzmacniacza operacyjnego. Podano ograniczenia obszaru pracy proponowanego rozwiązania. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Analiza wybranych parametrów pracy oczyszczalni w technologii „Lemna” na przykładzie gminnej oczyszczalni ścieków w Chmielniku (woj. Podkarpackie) W pracy przedstawiono analizę pracy gminnej oczyszczalni ścieków typu „Lemna”, a badaniami objęto okres siedmiu lat (2009–2015). Badano sprawność usuwania takich wskaźników jak BZT5, ChZT oraz zawiesiny ogólnej. Pomimo bardzo wysokiej zmienności stężeń w ściekach dopływających, we wszystkich przypadkach stwierdzono wysoką skuteczność i niezawodność działania instalacji. Średnia efektywność usuwania zanieczyszczeń organicznych i zawiesiny ogólnej wyniosła 94,23% BZT5, 82,55% ChZT oraz 76% zawiesiny ogólnej i była dodatnio skorelowana z obciążeniem tymi parametrami ścieków surowych. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Ograniczenie migracji wód powierzchniowych i czwartorzędowych wokół otworu podsadzkowego TP-17 w Kopalni Soli "Wieliczka" Kopalnia Soli "Wieliczka" po ponadsiedmiowiekowym istnieniu charakteryzuje się różnorodnymi zagrożeniami. Jednym z najpoważniejszych jest zagrożenie wodne. Od wielu lat prowadzi się prace zabezpieczające mające na celu jego zminimalizowanie. Na przykładzie otworu podsadzkowego TP-17 przedstawiono: jego położenie, zadania i przyczyny migracji wody do kopalni, technologie likwidacji otworu TP-17 i uszczelnienia wokół niego górotworu, uzyskane wyniki prac geoinżynieryjnych. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Zarządzanie kopalnianymi obiektami powierzchniowymi w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym z wykorzystaniem narzędzi GIS W artykule zwrócono uwagę na problematykę reorganizacji spółek górniczych w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym, które powodują konieczność systematycznej aktualizacji danych o obiektach powierzchniowych. Identyfikacja właścicieli obiektów, lokalizacja obiektów i działek na mapie, informacja o koniecznych przeglądach i wykonanych remontach czy chociażby raportowanie o przekroczeniu kategorii odporności obiektów budowlanych w związku z projektowaną lub dokonaną eksploatacją górniczą to zadania czasochłonne. Rozproszone i często nieaktualne dane o obiektach powierzchniowych stwarzają dodatkowo ryzyko popełnienia błędu podczas ich identyfikacji. Celem artykułu było przedstawienie możliwości usprawnienia zarządzania obiektami powierzchniowymi w śląskich kopalniach z naciskiem na wykorzystanie istniejących zasobów geoinformatycznych oraz wezwanie do dyskusji nad ujednoliceniem standardu wymiany danych o obiektach powierzchniowych w zakładach górniczych GZW. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Koszty zmienne w kosztach wytwarzania węgla w kopalniach węgla kamiennego W artykule przedstawiono metodę szacowania kosztów zmiennych produkcji węgla, opartą na budowie modeli ekonometrycznych wiążących analizowany koszt z wielkością wydobycia. Podano uzasadnienie przyjętej postaci równania, którym bada się zależność kosztów od dwóch zmiennych objaśniających: wydobycia i czasu. Poddano analizie kopalnie Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A., w których badano serie danych miesięcznych za rok 2008 oraz za lata 2007 i 2008. Wyznaczono szereg modeli ekonometrycznych, na podstawie których określono udziały kosztów własnych w kosztach wytworzenia węgla oraz w kosztach własnych sprzedanego węgla. Zwrócono uwagę na niedoskonałości metody, proponując jednocześnie kierunek dalszych badań poprzez powiązanie układu kalkulacyjnego kosztów z układem rodzajowym. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Ewolucja prawnej regulacji dotyczącej korzystania z zasobów naturalnych wnętrza ziemi w kontekście przemian ustrojowych w Polsce Artykuł dotyczy ważniejszych zmian, jakie począwszy od roku 1989 nastąpiły w przepisach regulujących korzystanie z zasobów wnętrza ziemi. Jego zasadniczym celem jest ukazanie związku tych zmian z przebudową ustroju w Polsce. Związek ten wydaje się bowiem nie budzić wątpliwości, nie zawsze zaś jest dostatecznie wyraźnie uświadamiany. Zagadnienie rozważone zostało na przykładzie ewolucji przepisów prawa geologicznego i górniczego dotyczących własności złóż kopalin, koncesjonowania działalności polegającej na ich poszukiwaniu i wydobywaniu, opłat z tym związanych oraz odpowiedzialności za szkody wyrządzone ruchem zakładu górniczego. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Badania gleb i gruntów w rejonie miejsc wieloletniego składowania odpadów wiertniczych i poeksploatacyjnych W drugiej połowie XX wieku w trakcie wiercenia otworów poszukiwawczych za ropą naftową i gazem ziemnym powszechną praktyką było składowanie powstających ścieków i odpadów technologicznych w dołach urobkowych na terenie wiertni. Doły te nie były skutecznie zabezpieczone przed migracją z nich toksycznych odcieków do środowiska i wokół nich dochodziło do zanieczyszczenia gruntów i wód podziemnych. Zasięg i wielkość zanieczyszczenia każdorazowo były uzależnione od ilości i toksyczności składowanych w dołach urobkowych ścieków i odpadów oraz warunków geologicznych i hydrogeologicznych występujących w miejscu ich lokalizacji. Dla ograniczenia negatywnych skutków dla środowiska gruntowo-wodnego, składowane ścieki i odpady były zestalane w dołach urobkowych przy wykorzystaniu różnego rodzaju materiałów wiążących. W artykule przedstawiono wyniki badań stanu jakościowego środowiska gruntowo-wodnego w obrębie dołu urobkowego zlokalizowanego na trenie KRN Grabownica, w którym składowano zestalone odpady wiertnicze i poeksploatacyjne. Wyniki badań chemicznych próbek gruntów i wód podziemnych porównano z obowiązującymi aktualnie standardami jakościowymi środowiska gruntowo-wodnego dla obszarów przemysłowych. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Potencjalne metody zagospodarowania karbonizatów z opon samochodowych W publikacji przedstawiono problematykę związaną z zagospodarowaniem karbonizatów powstających podczas pirolizy zużytych opon samochodowych. Zużyte opony samochodowe stanowią wciąż poważny, nierozwiązany problem środowiskowy. W Polsce rocznie ilość wytwarzanych zużytych opon szacowana jest na ok. 160-170 tys. ton. Od wielu lat obserwowane jest rosnące zainteresowanie pirolityczną przeróbką zużytych opon samochodowych. Niestety stały produkt powstający w jej trakcie jest trudny do zagospodarowania, co w praktyce pogarsza ekonomikę procesu pirolizy. W publikacji dokonano prezentacji potencjalnych kierunków zagospodarowania karbonizatów z pirolizy zużytych opon samochodowych, opracowanej w oparciu o analizę literaturową, rozeznanie rynkowe oraz doświadczenia własne. Przeprowadzono również uproszczoną ocenę potencjalnych kierunków zagospodarowania tych materiałów. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Bitwa powstańców styczniowych w 1863 r. Pod Kuźnicą Grabowską Rankiem 26 lutego 1863r. doszło do bitwy oddziału por. J. Oxińskiego Pod Kuźnicą Grabowską z wojskami carskimi. Straty oddziału w bitwie pod Kuźnicą Grabowską były następujące: zginęło ośmiu powstańców, jedenasty zostało rannych a siedmiu kosynierów zostało przy zatopionych furmanach na bagnach, którzy nie dołączyli do oddziału. Oddział dzięki dobrej strategii por. J. Oxińskiego, pod osłoną nocy, przez bagna wycofał się z okrążenia. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Możliwości wykorzystania interferometrii sejsmicznej w górnictwie Metoda interferometrii sejsmicznej znalazła zastosowanie w zagadnieniach rozpoznawania budowy geologicznej głębokiego podłoża i w sejsmice poszukiwawczej do odwzorowania budowy ośrodka. Istnieje również możliwość wykorzystania tej metody dla potrzeb górniczych. W części wstępnej przedstawiono podstawy matematyczne i fizyczne metody interferometrii sejsmicznej. Następnie omówiono możliwości wykorzystania tej metody w rozwiązywaniu problemów geologiczno-górniczych. Scharakteryzowano rodzaje zjawisk sejsmicznych, występujących na terenach górniczych, możliwych do wykorzystania w interferometrii sejsmicznej. Omówiono przykłady sytuacji geologiczno-górniczych, w których metoda interferometrii sejsmicznej może dostarczyć wartościowej informacji. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Czynniki wpływające na popularność leśnych teatrów plenerowych obrębu dawnych ziem Cesarstwa Niemieckiego Niniejszy artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytanie, jakie czynniki wpłynęły na popularność i sukces teatrów plenerowych zlokalizowanych w obszarach leśnych, na terenie dawnych ziem cesarstwa niemieckiego. Głównym przedmiotem rozważań są dwa teatry: Teatr Leśny w Gdańsku Wrzeszczu oraz Opera Leśna w Sopocie. Obiekty te zostają skonfrontowane z teatrem pod gołym niebem Freilichtbühne w Mülheim an der Ruhr, sceną leśną Waldbühne w Berlinie oraz teatrem ludowym Le Théâtre du Peuple w Bussang. Artykuł przedstawia sytuację polityczną panującą w okresie powstania ww. teatrów plenerowych oraz jej wpływ na rozwój tych obiektów. Ukazany zostaje związek czasu wdrożenia nowości technicznych do omawianych teatrów z ich popularnością. Przedstawia się także wpływ dostępności transportu zbiorowego do wybranych teatrów oraz dodatkowych funkcji pełnionych przez miasta/wsie, w których obiekty te zostały zlokalizowane. Za pomocą metody analizy porównawczej i logicznej argumentacji określono czynniki odpowiedzialne stan i funkcjonowanie leśnych teatrów plenerowych w czasach obecnych. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Skuteczność kondycjonowania osadów ściekowych metodą Fentona Określono skuteczność zastosowania metody Fentona w procesie kondycjonowania osadów ściekowych podczas ich odwadniania. W badaniach w skali laboratoryjnej wykorzystano osad surowy z oczyszczalni ścieków miejskich, który poddano kondycjonowaniu z wykorzystaniem koagulantów nieorganicznych oraz układów pogłębionego utleniania (Fe(II)/H2O2, Fe(III)/H2O2). W badaniach poddano analizie czas ssania kapilarnego, opór właściwy filtracji oraz uwodnienie osadu po filtracji próżniowej. Stwierdzono, że wartości tych parametrów były wyraźnie zależne od ilości stosowanych koagulantów nieorganicznych. Podatność osadów ściekowych na odwadnianie rosła wraz ze wzrostem dawki soli żelaza. Stwierdzono, że wykorzystanie metody Fentona w procesie kondycjonowania osadu spowodowało poprawę analizowanych właściwości osadu. W niektórych jednak przypadkach reakcja pogłębionego utleniania okazała się mniej sprawną metodą kondycjonowania osadu, w stosunku do zastosowania jedynie soli Fe(II) i Fe(III). | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Budowa zbiornika wodnego w wyrobisku poeksploatacyjnym byłej Kopalni Siarki "Piaseczno" Po zakończonej eksploatacji siarki w wyrobisku "Piaseczno" bardzo ważnym etapem jest zabezpieczenie wyrobiska górniczego. Podczas projektowania rozważone zostały różne koncepcje jego likwidacji, wybrano opcję, w ramach której prace zabezpieczające zmierzają do powstania zbiornika wodnego, który wraz z rekultywowanymi terenami otaczającymi (pogórniczymi) zostanie zagospodarowany w kierunku rekreacyjnym. Podstawowym celem jest przywrócenie wartości użytkowych terenom przekształconym wieloletnią działalnością górniczą. Dla wyrobiska w "Piasecznie" przyjęty został wodny kierunek rekultywacji o charakterze rekreacyjnym, natomiast dla zwałowiska wewnętrznego oraz obrzeży zadrzewieniowo-łąkowy o charakterze rekreacyjnym. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Wydzielanie i charakterystyka frakcji pylastej (silt) w skałach mułowcowych zapadliska przedkarpackiego Skały mułowcowe, pomimo że zawierają znacznie mniej minerałów ilastych niż iłowce, to na krzywych otworowych mają podobnypoziom radioaktywności, co istotnie utrudnia wydzielenie ich z analizowanego profilu litologicznego. Celem przedstawionych badań jest opracowanie metodyki pozwalającej na wydzielenie, charakterystykę i oszacowanie ilościowego udziału frakcji pylastej (silt) w skałach mułowcowych. Przetestowane zostały różne laboratoryjne metody rozdrabniania skał (kruszenie, zamrażanie, nasycanie solą glauberską) tak, aby uniknąć sztucznego utworzenia dodatkowego siltu (np. przez zbytnie rozkruszenie skały), jak i zaniżenia jego ilości (przez niedostateczne rozdrobnienie skały). Poszczególne frakcje ziarnowe zostały wydzielone w rozdrobnionym materiale skalnym metodą sitową (frakcja piaszczysta) oraz metodą wirowania (frakcja pylasta, frakcja ilasta). Następnie przeprowadzono dokładną charakterystykę mineralogiczną i petrofizyczną oraz dokonano oceny ilościowej wydzielonej frakcji pylastej. Wydzielenie frakcji pylastej badanych skał i uwzględnienie jej w modelach interpretacyjnych umożliwia rozróżnienie mułowców i iłowców w profilach otworów wiertnicznych zapadliska przedkarpackiego. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Badanie przestrzeni barwnej cyfrowego aparatu fotograficznego na przykładzie Minolty Dynax 5D Proponowana metoda automatyzacji pomiaru znaczników (markerów) w fotogrametrycznym systemie trójwymiarowego pozycjonowania dla celów rehabilitacji leczniczej opiera się na detekcji barwy. Ponieważ parametry kalibracji barwy wyznaczone na podstawie jednego zdjęcia służą do szukania określonej nimi barwy na wielu zdjęciach, istotne jest zbadanie, jak stabilnie oddaje barwy urządzenie rejestrujące obrazy (cyfrowy aparat fotograficzny). Badania dotyczące tego zjawiska przeprowadzono dla aparatu fotograficznego Minolta Dynax 5D. Do badań użyto testu transparentnego IT8 o znanych parametrach barw w modelu L*a*b. Doświadczenia wykonywano przy oświetleniu światłem dziennym i sztucznym, przy różnych nastawieniach balansu bieli i zróżnicowanej czułości matrycy CCD. Wyniki rejestracji porównywano w sposób formalny i wizualny z wzorcem przeliczonym na przestrzeń kolorów RGB. Podejście formalne (statystyczne) pozwoliło wykryć różnice na poszczególnych składowych R, G i B oraz określić odchylenie standardowe (jest tu wskaźnikiem szumu) na pojedynczych polach barwnych i pasku szarości. W podsumowaniu wskazano, jakie barwy i jakie składowe w największym stopniu ulegają zniekształceniu oraz w jakim zakresie jest utrzymywany prawidłowy balans kolorów dla paska szarości. Dla uogólnienia wyniku celem porównywania różnych testów i - w przyszłości - kolejnych aparatów cyfrowych posłużono się syntetycznym parametrem - tzw. średnim relatywnym błędem spektralnym nQ zaproponowanym przez Walda. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Właściwości kwasów huminowych gleb czarnoziemnych występujących w rejonie Kłodzka Celem przeprowadzonych badań była charakterystyka właściwości fizykochemicznych oraz składu ilościowego i jakościowego związków próchnicznych gleb występujących w rejonie Kłodzka, a zaliczanych obecnie do czarnych ziem. Warunki fizjograficzne na tym obszarze nie wskazują na możliwość przebiegu procesu bagiennego, który warunkuje powstawanie czarnych ziem. Na podstawie badań terenowych i wyników analiz należy stwierdzić, że gleby te wykazują wiele cech wspólnych z glebami czarnoziemnymi Płaskowyżu Głubczyckiego. Potwierdza to analiza ilościowa składu frakcyjnego związków próchnicznych, jak również przeprowadzone analizy fizykochemiczne kwasów huminowych. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Wybrane metody oczyszczania odcieków ze składowisk odpadów komunalnych – praca przeglądowa Artykuł jest przeglądem literatury na temat metod oczyszczania odcieków ze składowisk odpadów komunalnych (zarówno młodych, jak i ustabilizowanych). Poza tym w pracy przedstawiono ogólną charakterystykę wybranych metod oraz ich efektywność usuwania zanieczyszczeń, w tym ChZT, OWO, BZT5 itd. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Charakterystyka florystyczna runi oraz ocena wartości użytkowej i przyrodniczej łąki śródleśnej na terenie lasów miejskich w Szczecinie Do badań przeprowadzonych w latach 2011–2014 wybrano łąkę śródleśną zlokalizowaną na terenie lasów miejskich w Szczecinie na glebie murszowatej w sąsiedztwie rzeki Płoni. Na analizowanych obiektach stwierdzono występowanie trzech zbiorowisk: dwa typu Alopecurus pratensis, Festuca rubra oraz Alopecurus pratensis z Calamagrostis canescens. Charakter zbiorowisk roślinnych wskazuje na ich małą wartość gospodarczą i umiarkowane walory przyrodnicze. Pełnią one jednak wiele funkcji ekologicznych, przyrodniczych i krajobrazowych. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Zastosowanie wnioskowania Bayesa do oceny zagrożenia budynków wielkoblokowych na terenach górniczych W artykule przedstawiono przykłady wykorzystania modeli opartych na formalizmie wnioskowania Bayesa do analizy zagrożenia budynków zlokalizowanych na terenach górniczych. Przedmiotem badań była grupa 126 budynków wzniesionych w technologii wielkoblokowej. Przedstawiono metody wnioskowania wykorzystane w dotychczasowych badaniach ryzyka powstawania uszkodzeń w budynkach narażonych na negatywne skutki eksploatacji górniczej. Obejmowały one ocenę stanu technicznego (st), w ramach której do budowy modelu zastosowano naiwną klasyfikację Bayesa, a także analizę intensywności uszkodzeń elementów składowych budynku, z wykorzystaniem Bayesowskich sieci przekonań. W konkluzji przedstawiono koncepcję uszczegółowienia wyników wcześniejszych badań. Polega ona na samoistnym generowaniu struktury sieci Bayesa w oparciu o bazę danych o intensywności uszkodzeń istniejących budynków. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Ługowanie w złożach małej miąższości – kawerny poziome i ich modelowanie (Proces ługowania kawern solnych, część V) W artykule została omówiona metoda ługowania kawern poziomych, stosowana w złożach o małej miąższości. Przedstawiono bazę empiryczną ługowania kawern poziomych, a następnie opis matematyczny procesu i model komputerowy, opracowany na jego podstawie, a także przykładowe wyniki, uzyskane przy testowaniu modelu. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Problemy decyzyjne obsługi klientów w transporcie intermodalnym W niniejszym artykule dokonano oceny obsługi klienta nowoczesnej strategii łańcucha dostaw, realizowanej we współpracy partnerskiej. Sporządzono przykładowy wzór kwestionariusza ankiety badania oceny zadowolenia klienta z realizacji usług intermodalnych na przykładzie przedsiębiorstwa świadczącego usługi drogowo-kolejowe, umożliwiający w przyszłości dokonanie oceny jakości obsługi klienta w usługach transportu intermodalnego. Zaproponowano próbę oceny terminalu przeładunkowego pod kątem przebiegu realizacji usługi intermodalnej, a w efekcie finalnym, wpływu na obsługę klienta, na jego satysfakcję ze świadczonej usługi lub też niezadowolenie z realizacji usługi intermodalnej. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Usługi bilansowania systemu dystrybucyjnego Na podmiot odpowiedzialny za prowadzenie ruchu sieci (operatora) nałożonych jest wiele obowiązków na rzecz ogółu uczestników rynku energii. Jednym z podstawowym jest konieczność zapewnienia parametrów jakościowych energii elektrycznej i niezawodności jej dostaw. Usługi systemowe obejmują ogół działań związanych z utrzymaniem jakości energii, pewności dostawy energii oraz możliwości poprawnej realizacji dostaw wynikających i kontraktów na energię elektryczną w połączeniach międzysystemowych oraz wewnątrz systemu. W artykule omówiono rolę operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) oraz przedsiębiorstw obrotu energią jako pośredników w dostawie usług systemowych, agregujących możliwości rozproszonych podmiotów na rynku energii (odbiorców i wytwórców). Omówiono zasady funkcjonowania grup bilansujących oraz pozyskanie rezerw mocy wśród odbiorców poprzez wykorzystywanie technik oddziaływania na stronę popytową (DSM). W artykule zawarto opis koncepcji funkcjonowania zdecentralizowanego systemu pozyskania rezerw mocy i energii bilansującej w systemie. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Tendencje zmian cen węgla energetycznego dla odbiorców indywidualnych W artykule podjęto próbę prześledzenia przebiegu zmian cen zbytu węgla kamiennego energetycznego dla odbiorców indywidualnych. Analizie poddano ceny węgla według obowiązujących oficjalnych cenników (lata 2008-2011) głównych krajowych producentów węgla. Skupiono się na cenach węgla o sortymencie: kostka, orzech i groszek dostarczanych do tej grupy odbiorców. W cennikach analizowanych trzech sortymentów wyróżniono cztery okresy. Dla poszczególnych sortymentów, średnia cena węgla w analizowanym okresie czasu wykazywała ogólny trend wzrostowy. Największym zróżnicowaniem cen (pomiędzy producentami) charakteryzował się okres pomiędzy VII 2009 a VII 2010 (trzeci), w którym ceny różniły się o 4-8 zł/GJ. Ceny węgla energetycznego z omawianego sektora skonfrontowano z cenami węgla w ofercie rosyjskich eksporterów na rynki zachodnioeuropejskie (na bazie spot FOB Rosja). Stwierdzono, że ceny węgla na rynku krajowym są w niewielkim stopniu skorelowane z rynkiem międzynarodowym, a reakcje są przesunięte w czasie o 6-12 miesięcy. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Akustycznie stymulowane promieniowanie elektromagnetyczne obserwowane w ośrodkach porowatych nasyconych wodą lub ropą Przedstawiono wyniki badań zjawiska generacji wtórnego pola elektromagnetycznego w nasyconych skałach zbiornikowych znajdujących się pod wpływem drgań sprężystych. Ośrodek geologiczny, np. porowate, nasycone skały osadowe, składa się z szeregu energetycznie aktywnych elementów. Oznacza to możliwość wyprowadzenia ich ze stanu równowagi energetycznej przez doprowadzenie dodatkowej energii zewnętrznej (np. akustycznej), co w konsekwencji powoduje reakcję systemu w postaci, między innymi, wtórnego promieniowania elektromagnetycznego. Charakter promieniowania (amplituda, widmo częstotliwościowe, charakterystyki czasu) w dużej mierze uzależnione są od własności fizykochemicznych fazy stałej oraz nasycającego medium. W skałach nasyconych ropą generowane impulsy charakteryzują się podwyższonymi częstotliwościami i małymi amplitudami w porównaniu ze skałami nasyconymi wodą. Na podstawie badań teoretyczno-eksperymentalnych został udowodniony rezonansowy charakter tego zjawiska. Otrzymane wyniki wskazują na możliwość opracowania nowej diagnostycznej metody geofizyki poszukiwawczej. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Wydmy śródlądowe w Polsce - nowe spojrzenie Ponowne podjęcie tematu wydm zostało zainspirowane możliwością wykorzystania numerycznych obrazów wysokościowych terenu (DEM), na których równocześnie można obserwować wydmy i ich skupiska, rozróżniać ich geometryczną strukturę i "stopień świeżości" w krajobrazie. W terenach o urozmaiconej sytuacji topograficznej i bogatej roślinności okazało się, że ze względu na ich wyraźnie wyodrębniające się kontury na tle pozostałych, bardziej łagodnych form rzeźby terenu, wydmy są znacznie bardziej czytelne na stosownie sparametryzowanych obrazach DEM niż na satelitarnych obrazach fotograficznych. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Lokomotywy pneumatyczne w przewozie kopalnianym Pierwsze lokomotywy parowe powstały w początkach XIX wieku. W podziemnych wyrobiskach kopalń nie rozpowszechniły się one, z powodu wydzielania dużych ilości pary i dymu. Pierwsze próby z lokomotywami na sprężone powietrze podjęto przy drążeniu tuneli alpejskich. Produkcję seryjną lokomotyw pneumatycznych rozpoczęto w 1905 roku. W śląskich kopalniach pierwsze lokomotywy pneumatyczne zakupił koncern Goduli dla kopalni Morgenroth w Chebziu. Budowa kopalń w Rybnickim Okręgu Węglowym i eksploatacja pokładów metanowych wymusiła stosowanie w przewozie dołowym takich lokomotyw. W polskich kopalniach metanowych stosowano lokomotywy typu BVD produkcji czechosłowackiej oraz lokomotywy typu Troll firmy Jung. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Ocena zawartości Pb, Zn, Cr, Fe w bulwach ziem oraz w glebie na terenie gminy Trzebinia W pracy przedstawiono wyniki badań zawartości ołowiu, cynku, chromu i żelaza w bulwach ziemniaka oraz w glebie na terenie gminy Trzebinia. Dokonano analizy przydatności do spożycia ziemniaków uprawianych na badanym terenie. Analizowano skórkę i miąższ ziemniaka. Próby roślin pobrano w stanie dojrzałym zbiorczej (sierpień 2008 r.). Stwierdzono przekroczenie normy KWE dla ołowiu. Skórka bulw ziemniaków według zaleceń JUNG nie nadaje się do celów konsumpcyjnych ze względu na wysoką zawartość cynku i ołowiu. Zawartość cynku nie pozwalała także na cele przemysłowe i paszowe. Miąższ ziemniaków nadaje się do celów konsumpcyjnych, paszowych i przemysłowych. Nie stwierdzono zależności pomiędzy zawartością metali ciężkich w glebie i w bulwach ziemniaków. Zawartość żelaza w badanym miąższu wskazuje na jej fizjologiczną zwartość. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Określenie charakterystyk dokładnościowych wybranych instrumentów laserowych Od kilku już lat rynek sprzętu geodezyjnego zdominowały bezlustrowe przyrządy laserowe - dalmierze wbudowane w tachimetry i skanery, stanowiące podstawową bazę instrumentalną wielu liczących się producentów sprzętu geodezyjnego na świecie. W artykule przedstawiono wyniki testów wybranych instrumentów, tj. tachimetru laserowego TCR 303 firmy Leica i pierwszego w Polsce panoramicznego skanera Callidus niemieckiej firmy Callidus Precision Systems GmbH z Halle. Przedstawione w artykule wyniki przeprowadzonych eksperymentów pozwalają przybliżyć czytelnikowi charakterystykę testowanych instrumentów pod względem dokładności pomiaru odległości w zakresie do 32 m. Ponadto dają odpowiedź na temat orientacji skanera Callidus względem wybranych pryzmatów referencyjnych, co ma istotny wpływ na dokładność łączenia skanów jednostkowych w całość. Dokonana analiza potwierdza możliwość wykorzystania parametrów orientacji (długości i kierunków do większej ilości pryzmatów) uzyskiwanych w wyniku skanowania reflektorów, co w praktyce pozwala na określenie położenia skanera w przestrzeni z dużą dokładnością bez użycia instrumentów wspomagających, kątomierczych, w procesie nawiązania obserwacji skaningowych względem punktów osnowy pomiarowej | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Foresight w zakresie priorytetowych i innowacyjnych technologii zagospodarowania odpadów pochodzących z górnictwa węgla kamiennego W artykule przedstawione zostały prace projektu "Foresight w zakresie priorytetowych i innowacyjnych technologii zagospodarowania odpadów pochodzących z górnictwa węgla kamiennego", który wykonywany jest przez powołane w tym celu Konsorcjum Naukowe, w którego skład wchodzą: Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego jako Koordynator oraz Akademia Górniczo-Hutnicza i Politechnika Śląska jako partnerzy. Przedstawiono genezę, założenia, cele i etapy projektu. Opisano analizę wyników innowacyjności zaproponowanych technologii i plan działań w dalszych etapach projektu. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Analiza strat ciepła domu jednorodzinnego wykonanego w dwóch technologiach Tematem artykułu jest analiza całkowitych strat ciepła domu jednorodzinnego wykonanego w dwóch technologiach: domu tradycyjnego i domu pasywnego. Na wstępie przybliżono teorię dotycząca domów pasywnych. Następnie wyznaczono i porównano współczynniki przenikania ciepła przegród budowlanych, obliczono całkowite straty ciepła generowane przez te budynki. Obliczenia strat zostały wykonane metodą pełną według normy PN-EN 12831 "Instalacje ogrzewcze w budynkach. Metoda obliczania projektowego obciążenia cieplnego". Domy pasywne są szansą minimalizacji zużycia energii. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Praktyczne aspekty badań strat wody w sieciach wodociągowych Zaprezentowano wyniki analiz i pomiarów terenowych mających na celu identyfikację objętości strat wody w sieci wodociągowej na terenie dolnośląskiego miasta o liczbie mieszkańców ok. 7 tys. Wykazano, że w warunkach, gdy przewody sieci wodociągowej są ułożone w gruntach skalistych i gruboziarnistych, przecieki spowodowane uszkodzeniami i związane z nimi straty wody są bardzo trudne do wykrycia, gdyż woda wnika w grunt i miejsca awarii są praktycznie niewidoczne. Szczególnie w małych systemach wodociągowych straty wody spowodowane przeciekami z przewodów mogą stanowić znaczący udział w jej produkcji i sprzedaży. W analizowanym systemie wodociągowym straty te kształtowały się w przedziale 83÷116% objętości sprzedanej wody, tj. 33,8÷38,0 m3/d×km. Stwierdzono, że do wstępnej oceny objętości ogólnych strat wody powinny być wykorzystane analizy zestawień ilości wody wtłaczanej do sieci wodociągowej oraz ilości wody sprzedanej, zarówno w odniesieniu do całej sieci, jak i wydzielonych jej rejonów. Szczegółowa lokalizacja odcinków sieci o zwiększonym rozbiorze wody spowodowanym przeciekami może być dokonana w oparciu o analizy symulacyjne działania systemu dystrybucji wody wykonane przy użyciu komputerowego modelu przepływów, pod koniecznym warunkiem właściwego wytarowania jego parametrów (właściwej kalibracji modelu). W niektórych sytuacjach, zwłaszcza jeśli ciśnienia w sieci wodociągowej nie są stale monitorowane, wskazane jest przeprowadzenie ich pomiarów w wytypowanych godzinach nocnych. Kontrola i racjonalizacja ciśnień w sieci wodociągowej jest jednym z najważniejszych zabiegów mających na celu minimalizację strat wody, a tym samym minimalizację kosztów związanych z poborem i dystrybucją wody do jej odbiorców. Oszacowana obniżka kosztów bezpośrednich produkcji i dystrybucji wody w analizowanym systemie wodociągowym w rezultacie zmniejszenia nadmiernych strat ciśnienia, wyniosła 12,9% w 2001 r. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Wpływ źródeł ciepła i wilgoci na stan zamglonego powietrza w podziemnych górniczych wyrobiskach korytarzowych W artykule omówiono zagadnienie przepływu powietrza zamglonego przez poziome wyrobisko korytarzowe. Podano równania matematycznego opisu zmian parametrów termodynamicznych powietrza (temperatura, wilgotność) na drodze przepływu, przy czym uwzględniono występowanie w wyrobisku różnego rodzaju źródeł ciepła i wilgoci. Przyjęto, że powietrze może zawierać wilgoć zarówno w postaci pary wodnej, jak i w postaci mgły. Dla zilustrowania omawianych zagadnień rozwiązano numerycznie przykład liczbowy dla czterech wariantów danych. Wyniki przedstawiono w formie wykresów zmienności temperatury powietrza, jego wilgotności właściwej i względnej oraz zawartości mgły w funkcji współrzędnej bieżącej wzdłuż osi wyrobiska. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Przegląd stanu wykorzystania energii geotermalnej na świecie i w Europie w latach 2015–2018 W artykule przedstawiono stan wykorzystania energii geotermalnej na świecie i w Europie. Podstawą były opracowania podsumowujące raporty krajowe ze Światowego Kongresu Geotermalnego w 2015 r., informacje nadesłane na Europejski Kongres Geotermalny w 2016 r., a także raport Europejskiej Rady Energii Geotermalnej dotyczący sytuacji w branży w 2017 r. Potwierdzono utrzymywanie się wzrostu wykorzystywania energii geotermalnej w skali świata i Europy. Zasygnalizowano perspektywiczne kierunki rozwoju geotermii w nadchodzących latach, a także niektóre sprzyjające temu inicjatywy branżowe oraz uwarunkowania krajowe i międzynarodowe związane ze strategicznymi dokumentami i zobowiązaniami. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Weryfikacja przydatności modelu komputerowego CROPWAT 7.0 do szacowania zmniejszenia plonu ziarna pszenicy jarej na podstawie wieloletnich doświadczeń polowych Zagadnienie niedoboru wody - jako czynnika ograniczającego produkcję roślinną - przedstawiono na podstawie wyników doświadczeń polowych COBORU z pszenicą jarą. Badania te prowadzono na obszarze woj. wielkopolskiego, gdzie niedobór opadów, zwłaszcza późnowiosennych (przełom maja i czerwca), często zbiega się z okresem największego zapotrzebowania roślin na wodę i może być głównym czynnikiem ograniczającym plonowanie. W wyniku przetworzenia wieloletnich danych doświadczalnych określono sezonowe wartości empirycznych wskaźników zmniejszenia plonu ziarna pszenicy jarej. Empiryczne wskaźniki zmniejszenia plonu wprowadzono do modelu komputerowego FAO CROPWAT 7.0 w miejsce wskaźników FAO 1979. Uzyskane wyniki przybliżają wartości symulowanych plonów do rzeczywistych, aczkolwiek na obecnym etapie badań nie są w pełni satysfakcjonujące. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Nowe przepisy niemieckie dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia - niektóre wymagania Przedstawiono wybrane informacje dotyczące rozporządzenia w sprawie jakości wody do picia (TrinkwV-2001), które obowiązuje w RFN od 1 stycznia 2003 r. Zostało ono oparte na dyrektywie Unii Europejskiej 98/83. Zakres rozporządzenia obejmuje - obok spraw podstawowych, tj. określenia wymagań w sprawie jakości wody, także inne zagadnienia. Są to m.in. zalecenia organizacyjne, zasady współpracy z wydziałami zdrowia, sprawy odpowiedzialności za przestrzeganie tych przepisów itp. Podano także syntetycznie zasadnicze różnice wymagań zawartych w rozporządzeniach niemieckich z lat 1990 i 2001, a także rozporządzeniach polskich wydanych w latach 1990 i 2002. Na wdrożenie rozporządzenia TrinkwV-2001 przewidziano 1,5 roku. Przedstawiono także uwagi specjalistów niemieckich z różnych instytucji, dotyczące niejednoznacznych szczegółów omawianego rozporządzenia. Omówiono także zagadnienia, które uznano za ważne także dla personelu polskich przedsiębiorstw wodociągowych. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Innowacyjne kształtowanie obiektów energooszczędnych na przykładzie przebudowy byłego obiektu wojskowego na centrum szkoleniowo konferencyjne w Prudniku Autor podejmuje tematykę związaną ze współczesnym trendem realizacji obiektów energooszczędnych. Obserwuje się upraszczanie tego zagadnienia do bezkrytycznego wprowadzania urządzeń technicznych, które same w sobie nie są niczym złym, jednak ich zastosowanie w wielu wypadkach nie posiada racjonalnego uzasadnienia, co więcej podejmowane są próby ich propagowania bez uwzględniania lokalnych uwarunkowań środowiskowych. Przedmiotem treści artykułu są zagadnienia związane z termoizolacyjnością budynku, wymianą powietrza z odzyskiem ciepła, pozyskaniem słonecznej energii cieplnej, wykorzystaniem ciepła odpadowego z klimatyzacji, a także akumulacją ciepła, przy jednoczesnym minimalizowaniu zastosowania urządzeń technicznych, a także uwzględnieniu wymagań konserwatorskich, odnoszących się do przedmiotowego obiektu. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Analiza zapotrzebowania na węgiel opałowy w gospodarstwach domowych w kontekście tendencji zmian w rynku komunalno-bytowym Węgiel jest naturalnie występującym paliwem stałym wykorzystywanym między innymi do celów grzewczych i produkcji energii elektrycznej. Pomimo rozwoju sieci gazowej i ciepłowniczej w naszym kraju, a także wzrostu zainteresowania wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii, wciąż pozostaje najczęstszym paliwem spalanym w lokalnych źródłach do produkcji ciepła. W artykule przedstawiono obecne zapotrzebowanie na węgiel opałowy w sektorze komunalno-bytowym, w ujęciu różnych sortymentów w zależności od wykorzystywanego źródła ciepła na paliwo stałe. Ponadto opisano zestawienie czynników mających kluczowy wpływ na zmianę zapotrzebowania na węgiel opałowy na tym rynku, uwzględniając otoczenie regulacyjne, globalne trendy zachodzące w ogrzewnictwie mieszkaniowym oraz badania statystyczne odnośnie do preferencji wymiany indywidualnych źródeł ciepła. Konfrontacja zaobserwowanych zjawisk pozwoliła na opracowanie możliwych scenariuszy zmian zapotrzebowania na węgiel opałowy z perspektywą do roku 2030, w rozbiciu na jego poszczególne sortymenty. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Konieczność ochrony złóż unikalnych wapieni dekoracyjnych w Polsce W Polsce zaniechano wykorzystania złóż silnie zlityfikowanych skał węglanowych dla produkcji materiałów dekoracyjnych '• na rzecz eksploatacji nastawionej na pozyskiwanie kruszyw. Wiąże się to często ze stosowaniem materiałów wybuchownh '• co z natury rzeczy ma powodować powstanie spękań, które uniemożliwiają pozyskiwanie w przyszłości dużych, prostopadłościennych brył zwanych blokami. Sytuacja taka dotyczy złóż wapieni, które z racji szczególnych walorów dekoracyjnych lub wyjątkowo korzystnych warunków pozyskiwania bloków czy też bardzo ograniczonego obszaru występowania ich szczególnie atrakcyjnych odmian powinny być zachowane wyłącznie dla pozyskiwania materiału blocznego. Wśród nich są: położone w Górach Świętokrzyskich złoże wapieni dewońskich Bolechowice, permskich zlepieńców zygmuntowskich i jurajskich wapieni Wola Morawicka, a w obrębie Wyżyny Sląsko-Krakowskiej złoże dewońskich wapieni z Dębnika oraz jurajskich wapieni Zalesiaki i Raciszyn. Istnieje pilna potrzeba zapewnienia prawnej ochrony złóż kopalin o unikalnym wykształceniu. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Pozyskanie innowacyjnych metod modernizacji bloków energetycznych przy wykorzystaniu modelu zamówień przedkomercyjnych : Program „Bloki 200+” realizowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju W polskich elektrowniach pracuje ponad 50 bloków klasy 200 MW, głównie ponad czterdziestoletnich, których eksploatacja staje się coraz bardziej kosztowna z powodów funkcjonalnych i środowiskowych. Jednostki te albo przeszły już kosztowną modernizację, dostosowującą je do wymagań obowiązującej od 2016 r. dyrektywy IED (o emisjach przemysłowych), albo uzyskały w tym zakresie derogacje. Jednak najpóźniej od 2021 r. będą musiały spełniać one jeszcze bardziej restrykcyjne normy, tzw. konkluzje BAT dotyczące emisji zanieczyszczeń. Wymagają więc kolejnej modernizacji. Problematyczna jest także znaczna ilość dwutlenku węgla, który emitują. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, dostrzegając ten problem, podjęło decyzję o wdrożeniu programu „Bloki 200+. Innowacyjna technologia zmiany reżimu pracy bloków energetycznych klasy 200 MWe z uwzględnieniem trybu zamówienia przedkomercyjnego”. NCBR, przy czynnym zaangażowaniu uczestników sektora, planuje pozyskać niskonakładową metodę modernizacji bloków energetycznych. Ma ona nie tylko przedłużyć ich żywotność, ale także umożliwić eksploatację przy częstszych zmianach obciążenia, wymuszonych coraz większym udziałem OZE w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym. Program ma na celu także wdrożenie w wymiarze krajowym rozwiązań zaczerpniętych z modelowego trybu finansowania badań amerykańskiej agencji DARPA. Planowane jest również przetestowanie nowatorskiego trybu zamówień przedkomercyjnych w dziedzinie nowych technologii. Artykuł wyjaśnia przede wszystkim, na czym polega nowe podejście NCBR do finansowania badań rozwojowych w dziedzinie elektroenergetyki (idea „państwo jako inteligentny zamawiający”). Analiza przedstawionego modelu programu odpowiada także na pytanie, czy pozyskanie innowacyjnej metody modernizacji bloków energetycznych ma szansę przyczynić się w znacznym stopniu do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego w Polsce w perspektywie krótko- i średnioterminowej. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Efektywność termicznego przekształcania osadów na tle innych metod zagospodarowania na przykładzie wybranej oczyszczalni ścieków Oczyszczalnia ścieków Kraków-Płaszów (największy obiekt spośród dziewięciu oczyszczalni obsługujących aglomerację) została zmodernizowana w latach 2004-2007, tak że obecnie jest obiektem o przepustowości 165 tys. m<sup>3</sup>/dobę, składającym się z 5 reaktorów biologicznych i 10 osadników wtórnych. Przeróbkę osadu realizuje się w całkowicie nowym obiekcie, w którym prowadzi się zagęszczanie, fermentację metanową, końcowe odwadnianie oraz produkcję energii elektrycznej i ciepła użytkowego z gazu fermentacyjnego. W 2009 roku uruchomiono obiekt Stacji Termicznej Utylizacji Osadów o przepustowości średnio 64 ton suchej masy na dobę, spełniającej wymogi najlepszych dostępnych technik. Celem budowy była minimalizacja kosztów transportu i zagospodarowania osadów, jako że oczyszczalnia, która lokalizowana była przed półwieczem daleko poza miastem, obecnie w całości znajduje się wewnątrz gęsto zabudowanego obszaru. Dążenie do minimalizacji ryzyka związanego z transportem tzw. masy mokrej oraz chęć ogólnego obniżenia kosztów stały się podstawą zastosowania wybranej metody. W artykule przedstawiono wyniki z pierwszych lat eksploatacji obiektu. Na podstawie doświadczeń zebranych w trakcie eksploatacji pokazano, jakie problemy należało rozwiązać przy uruchamianiu i wstępnym eksploatowaniu tego obiektu, tak aby uzyskać stabilną, ekonomicznie uzasadnioną eksploatację obiektu. Wobec braku rzeczywistych możliwości rolniczego (czy tzw. „proekologicznego”) wykorzystania osadów (lokalizacja obiektu w dużej odległości od terenów uprawowych) metoda suszenia może być dobrą alternatywą zagospodarowania osadów, szczególnie dla dużych oczyszczalni, które zlokalizowane są w oddaleniu od obszarów intensywnie eksploatowanych rolniczo. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Wykorzystanie materiałów z udziałem odpadów energetycznych do likwidacji zapadlisk wywołanych działalnością górniczą W referacie przedstawiono wyniki badań wybranych właściwości fizykomechanicznych hydromieszanin sporządzonych na bazie odpadów energetycznych, a w szczególności popiołów lotnych. Badania wykonano pod kątem zastosowania do wypełniania zapadlisk powierzchniowych wywołanych eksploatacją górniczą. Z uwagi na stawiane wymagania pod kątem właściwości wiążących i wytrzymałościowych w badaniach użyto środka wiążącego w postaci cementu. W drugiej części referatu przedstawiono przykład wykorzystania spoiw hydraulicznych sporządzonych na bazie popiołów lotnych do likwidacji zapadliska powstałego w wyniku zawalenia się pustek podziemnych powstałych w wyniku działalności górniczej. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Sektor budowlany w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem budownictwa mieszkaniowego oraz sytuacji mieszkaniowej w województwie małopolskim W opracowaniu dokonano analizy stanu sektora budowlanego w Polsce w ujęciu całościowym i regionalnym, ze szczególnym uwzględnieniem województwa małopolskiego. Dodatkowy akcent położono na sytuację budownictwa mieszkaniowego. Analiza budownictwa mieszkaniowego dotyczyła lat 2006–2012, obejmujących okres bezpośrednio poprzedzający światowy kryzys gospodarczy, a także jego pierwsze fazy. W artykule stwierdzono opóźnione reagowanie sektora budowlanego na kryzys. Ponadto zauważono, iż kryzys dotknął różnych działów tego sektora w różnym stopniu. Najbardziej dotkliwy okazał się dla budownictwa mieszkaniowego. Mimo to w ciągu dwóch ostatnich dekad zaobserwowano w tym dziale korzystne tendencje dotyczące wzrostu liczby i powierzchni mieszkań oddawanych do użytkowania, przy czym zaznacza się tendencja do wzmożonej dynamiki oddawanych mieszkań na terenach dotychczas najsłabiej zainwestowanych w tym zakresie, zarówno w skali regionalnej, jak i lokalnej. Jednakże Polskę nadal charakteryzuje przepełnienie mieszkań ludnością, a województwo małopolskie plasuje się pod tym względem poniżej średniej krajowej. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Zmiany w populacji Theodoxus fluviatilis z rzeki Tywa (Pomorze Zachodnie) na tle warunków środowiska abiotycznego W pracy przedstawiono badania zagęszczenia i biomasy brzuchonoga Theodoxus fluviatilis występującego w rzece Tywa (Pomorze Zachodnie). Stwierdzono, iż największy wpływ na zagęszczenie osobników tego gatunku mają następujące elementy środowiska: rodzaj dna, ilość pożywienia, głębokość wody, stopień jego przekształcenia. Nie zauważono natomiast zależności pomiędzy zagęszczeniem osobników a ich biomasą. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Monitorowanie deformacji powierzchni terenu przy wykorzystaniu lotniczego skaningu laserowego na przykładzie miasta Bytom W artykule przedstawiono wyniki porównania wartości obniżeń punktów obserwacyjnych w latach 2010-2012 i 2010-2014, określonych przy wykorzystaniu dwóch metod pomiarowych, tj. pomiaru niwelacyjnego, jako wzorcowego z uwagi na większą dokładność wyznaczania wysokości rozpatrywanych punktów oraz pomiaru ALS. Naloty prowadzono w latach 2010-2014 nad obszarem w granicach administracyjnych miasta Bytom. Do analizy zmian wysokości powierzchni wykorzystano numeryczne modele rzeźby terenu z lat 2010, 2012 i 2014 oraz mapy z okresowymi obniżeniami. Na podstawie wyników uzyskanych niezależnymi metodami pomiarowymi została przeprowadzona ocena możliwości wykorzystania lotniczego skaningu laserowego w obszarze poruszanego zagadnienia. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Analiza rozkładu temperatury w ścianie żelbetowego zbiornika, uwzględniająca dwuwymiarowy przepływ ciepła Artykuł prezentuje wybrane aspekty projektowania żelbetowych zbiorników na ciecze z uwagi na obciążenia termiczne, pojawiające się w trakcie ich eksploatacji. Obciążenia termiczne wynikają z występowania dużych różnic temperatur między cieczą wypełniającą zbiornik a jego otoczeniem. W szczególności problem ten ujawnia się w przypadku ścian zbiornika, wyniesionych ponad poziom terenu. Wartości obliczeniowych temperatur podane w normie EC1-1-5 ustalone zostały na ekstremalnie niskim poziomie dla warunków zimowych (w przeprowadzonych obliczeniach przyjmowano -30ºC), natomiast dla okresu letniego na poziomie ekstremalnie wysokim (w obliczeniach przyjmowano +38ºC oraz +56ºC, na ścianach zbiornika wyeksponowanych na działanie słońca). W obliczeniach zaprezentowanych w artykule poddano analizie 4 warianty rozwiązania ściany zewnętrznej zbiornika – bez izolacji termicznej oraz z ułożoną na zewnątrz izolacją ze styropianu o grubości 5, 10 i 15 cm. Obliczenia rozkładów temperatur w ścianie zbiornika wykonano przy użyciu oprogramowania CFD, używanego do symulacji stacjonarnych i niestacjonarnych procesów cieplnych. Porównanie danych otrzymanych z symulacji dwuwymiarowych z wynikami obliczeń zakładających jednowymiarowy przepływ ciepła, wskazuje na występowanie wyraźnie wyższych gradientów temperatur. Problem ten jest szczególnie istotny w ścianach z termoizolacją, gdzie różnice temperatury są nawet pięciokrotnie większe w rozpatrywanych przekrojach, niż w modelu jednowymiarowym. Przekłada się to w dalszej kolejności na naprężenia występujące w obrębie ściany zbiornika, a wywołane zmianami temperatury. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Przydatność modelu EDF w kontekście oceny bezpieczeństwa zapory Solina Eksploatacja zapór wiąże się z poważnym zagrożeniem dla przyległych terenów, jak i okolicznych mieszkańców. Niestety pomimo skali zagrożenia stan zapór w licznych przypadkach jest niezadowalający, dlatego tak istotne jest zapewnienie właściwej eksploatacji, a także podejmowanie działań zwiększających bezpieczeństwo. W tym celu prowadzone są regularne geodezyjne pomiary przemieszczeń i odkształceń. Prawidłowa ich interpretacja umożliwia wnioskowanie o stanie technicznym zapory, a także ustalenie bieżących parametrów eksploatacyjnych dla dopuszczalnych wartości deformacji. Przedmiotem analizy była zapora Solina, gdzie celem oceny bieżącego stanu wykorzystano model dopasowania zaproponowany przez Électricité de France. Model ÉDF uzależnia zachowania elementów zapór od zmienności poziomu zwierciadła wody górnej, cykliczności temperatur oraz wpływu czasu. Niniejszy artykuł jako kontynuacja badań poddaje ocenie przemieszczenia obserwowane na murach oporowych, korpusie oraz elektrowni. Wdrożenie modelowania przedstawionego w artykule znacznie usprawnia system kontroli, umożliwiając tym samym wczesne wykrywanie anomalii i procesów destrukcyjnych zachodzących w zaporach. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Emisja CO2 z gleb pobagiennych w zależności od warunków wodnych siedlisk W pracy przedstawiono wyniki trzyletnich badań emisji CO<sub>2</sub> z gleb torfowo-murszowych o różnym stopniu zmurszenia oraz z gleby murszowatej właściwej. Największą emisję CO<sub>2</sub> stwierdzono z gleby MtIIbb kompleksu wilgotnego (B). W warunkach występowania nadmiernego uwilgotnienia (gleba torfowo-murszowa MtIaa), a także okresowego przesuszenia (gleba MtIIIc1) stwierdzono ograniczenie wielkości emisji CO<sub>2</sub>. Wielkość emisji CO<sub>2</sub> z gleb pobagiennych była także zależna od stopnia ich zmurszenia. Znacznie większa emisja CO<sub>2</sub> z gleby torfowo-murszowej MtIIbb niż z gleby torfowomurszowej MtIIIc1 i murszowatej właściwej Me11 była związana z mineralizacją zakumulowanej w tej glebie łatwo rozkładającej się masy organicznej. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Analiza numeryczna wpływu temperatury wody na eksploatację filtrów o skokowo zmiennej wydajności (VDRF). W pracy zaprezentowano model kinetyki zatrzymywania zawiesin w warstwie złoża filtru pospiesznego, oparty na analizie trajektorii cząstek w złożu filtracyjnym. W analizowanym modelu uwzględniono wpływ temperatury wody na przebieg procesu filtracji. Dzięki zastosowaniu tego modelu przeprowadzono analizę numeryczną wpływu temperatury na pracę współdziałających ze sobą czterech filtrów pospiesznych, eksploatowanych ze skokowo zmienną wydajnością. Na podstawie uzyskanych wyników przeprowadzonej analizy numerycznej zaproponowano zmiany parametrów eksploatacyjnych stacji filtrów o skokowo zmiennej wydajności, uwzględniające zmiany temperatury filtrowanej wody. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Opracowanie raportu z wykonania lokalnego programu ochrony środowiska Artykuł przedstawia strukturę i podstawowe elementy raportu z wykonania lokalnego programu ochrony środowiska. Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska organ wykonawczy gminy sporządza przedmiotowy raport co dwa lata. Raport jest formą kontroli z realizacji założeń strategii zrównoważonego rozwoju gminy. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Gospodarka wodno-ściekowa w zlewni górnego Dunajca na tle przeobrażeń społeczno-strukturalnych i jakości wód powierzchniowych Celem pracy było porównanie zmian w gospodarce wodno-ściekowej górskich obszarów wiejskich na tle pozostałych przeobrażeń, głównie w zakresie użytkowania ziemi, a także jakości wód powierzchniowych. Badania prowadzono w zlewni górnego Dunajca, po przekrój w Krościenku. Do analizy wykorzystano dane statystyczne z Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego w Krakowie. Dane z układu administracyjnego przeliczano na układ zlewniowy za pomocą specjalnie opracowanej matrycy przeliczeniowej. Zestawiono też dane o jakości wód powierzchniowych, pozyskane m.in. z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Krakowie. Od lat 90. ubiegłego stulecia nastąpiły istotne zmiany strukturalne w obrębie powierzchni użytków rolnych. Ograniczeniu uległa powierzchnia gruntów ornych, a zwiększyła się powierzchnia użytków zielonych. W zakresie sanitacji zwiększyła się długość sieci kanalizacyjnej oraz liczba osób, która z tej sieci korzysta. Powstało wiele nowych oczyszczalni ścieków komunalnych. Nastąpiło też ograniczenie ilości powstających ścieków bytowo-gospodarczych, co bezpośrednio wynika ze zmniejszenia zużycia wody użytkowej. Na jakość wód wpływa wielkość ładunków zanieczyszczeń wprowadzanych wraz ze ściekami, a ich zmienność ukazuje zróżnicowanie w efektywności pracy poszczególnych oczyszczalni. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Fermentacja kwaśna osadów wstępnych poddanych sonifikacji Węgiel organiczny stanowi podstawowe źródło energii i materii, niezbędne do rozwoju mikroorganizmów. Usunięcie zawiesin ze ścieków w osadniku wstępnym powoduje zmniejszenie stężenia nie tylko związków organicznych, ale również produktów ich hydrolizy, w tym lotnych kwasów tłuszczowych (LKT). W efekcie w ściekach poddawanych sedymentacji stosunek stężeń substancji organicznych do ilości azotu i fosforu jest mniejszy niż w ściekach surowych. Lotne kwasy tłuszczowe, a zwłaszcza kwas octowy, stanowią najbardziej pożądaną i przyswajalną formę węgla organicznego. W procesach biologicznego oczyszczania ścieków zawartość łatwoprzyswajalnego węgla organicznego istotnie wpływa na szybkość i efektywność denitryfikacji i defosfatacji. Znanych jest szereg rozwiązań zwiększających zawartość substancji organicznej, w tym LKT, w ściekach. Do podstawowych zalicza się skrócenie czasu sedymentacji, a zwłaszcza zastosowanie aktywnego osadnika wstępnego wykorzystującego proces fermentacji kwaśnej. Inne rozwiązania technologiczne bazują na wykorzystaniu procesu fermentacji kwaśnej osadów wstępnych prowadzonej w fermentorach lub zagęszczaczo--fermentorach. Szybkość procesu fermentacji kwaśnej, prowadzącego do powstania LKT, jest zależna od wielu czynników. Do podstawowych czynników limitujących zalicza się m.in. zawartość podatnej na rozkład biochemiczny substancji organicznej oraz temperaturę. Celem badań była ocena możliwości zastosowania dezintegracji ultradźwiękowej (sonifikacji) do intensyfikacji wytwarzania lotnych kwasów tłuszczowych z osadów wstępnych w procesie fermentacji kwaśnej. Cel pracy obejmował również określenie łącznego wpływu temperatury fermentacji kwaśnej oraz czasu sonifikacji (energii sonifikacji) na wydajność generacji lotnych kwasów tłuszczowych. Podczas badań zaobserwowano zahamowanie generacji LKT w wyniku wzrostu energii sonifikacji. Najbardziej efektywną, z uwagi na produkcję LKT, fermentację kwaśną osadów wstępnych przeprowadzono w warunkach temperatury psychrofilowej, tj. 20°C. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Poszukiwania węgla kamiennego w rejonie Złotoryi i Świerzawy Autorzy opisują kilka nieznanych dotąd prób prowadzenia poszukiwań węgla kamiennego na Pogórzu Kaczawskim w XVIII i XIX w. Prowadzono je w rejonie Złotoryi w latach 1767–1768 i 1821 oraz pod Świerzawą w 1874 r. W obu lokalizacjach bez pozytywnych rezultatów. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Charakter petrograficzny węgla brunatnego ze złoża Turów przeznaczonego do zgazowania otworowego w instalacji doświadczalnej ex situ Za pomocą badań petrograficznych scharakteryzowano budowę pokładu węgla brunatnego ze złoża Turów poddanego procesowi zgazowania w doświadczalnej instalacji ex situ w Kopalni Doświadczalnej „Barbara” w Mikołowie. Reaktor powierzchniowy ex situ pozwala na symulowane warunków podziemnego zgazowania węgla. Pokład poddany zgazowaniu to głównie węgiel ksylo-detrytowy oraz węgiel bitumiczny. Analiza chemiczno-technologiczna wykazała, że pokład ma dobre własności technologiczne. Ogólnie profilowany pokład wykazuje dużą przydatność do produkcji gazu syntezowego, co potwierdzają wyniki uzyskane w takcie próby zgazowania w reaktorze ex situ. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Wymiarowanie zbiorników retencyjnych ścieków deszczowych na podstawie syntetycznych szeregów czasowych opadów deszczu Współczesny postęp w modelowaniu hydrodynamicznym miejskich systemów odwadniania umożliwia lepsze modelowanie i wymiarowanie zbiorników retencyjnych wód deszczowych. Zgodnie z nowymi niemieckimi wytycznymi DWA-A 117, symulacje hydrodynamiczne bazujące na lokalnych wieloletnich szeregach czasowych deszczów są obowiązujące w przypadku wymiarowania zbiorników retencyjnych instalowanych w systemach odwadniania o powierzchni przekraczającej 200 ha. Wyniki szeregu symulacji hydro-dynamicznych odpływu wód deszczowych pozwalają na probabilistyczne wymiarowanie niezbędnej pojemności zbiorników, co jest w pełnej zgodności z ogólną probabilistyczną filozofią funkcjonowania systemów odwadniania, wprowadzoną przez normę europejską EN-752. Metodologia ta nie jest stosowana w Polsce z uwagi na brak lokalnych, wieloletnich szeregów deszczów, mających rozdzielczość czasową rzędu pojedynczych minut. W pracy zaproponowano zastąpienie brakujących danych syntetycznymi danymi pochodzącymi z rozdziału dobowych sum deszczu. Możliwość taka została przetestowana na przykładzie modelu hydrodynamicznego małego systemu kanalizacyjnego zlokalizowanego we Wrocławiu, z zainstalowanym pojedynczym podziemnym zbiornikiem ograniczającym maksymalny odpływ. Funkcjonowanie systemu zostało przeanalizowane z wykorzystaniem 250 rzeczywistych deszczów (wydzielonych z 38-letnich zapisów) i 2554 syntetycznych scenariuszów deszczów wydzielonych z 10 niezależnych szeregów czasowych (o długości 38 lat każdy), uprzednio wygenerowanych przez model kaskady mikrokanonicznej. Jako wynik kompleksowych symulacji hydrodynamicznych bazujących na rzeczywistych i syntetycznych szeregach deszczów opracowano wykresy zależności objętości nadpiętrzeń w sieci od okresów ich powtarzalności. Stwierdzono dobrą zgodność opracowanych wykresów objętości nadpiętrzeń w przypadku szeregów rzeczywistych i syntetycznych. Ponadto opracowano pojedynczy wspólny wykres objętości nadpiętrzeń względem okresów ich powtarzalności w zbiorze wszystkich 2554 syntetycznych scenariuszy opadów deszczu. Wykres ten może być traktowany jako probabilistyczna ocena niezbędnej objętości retencji w długim horyzoncie czasowym ich powtarzalności, aż do 380 lat. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Badania archeobotaniczne w nawarstwieniach historycznych z terenu Krakowa: metodyka - stan badań - perspektywy Badania paleobotaniczne na stanowiskach archeologicznych położonych w obrębie dzisiejszego Krakowa rozpoczęto w latach 30. XX wieku, ale ich intensywny rozwój nastąpił po II wojnie światowej. W badaniach tych wyróżniono dwa etapy. W starszym (do 1965 r.) najbogatsze materiały roślinne pozyskano ze wzgórza wawelskiego i z Rynku Głównego. Badania etapu młodszego (rozpoczęte po 2000 r.) związane były z najnowszymi pracami archeologicznymi prowadzonymi m.in. na Rynku Głównym, przy ul. Kanoniczej 17, Krupniczej 7 i w kilku innych punktach Starego Miasta. Najwięcej informacji o dawnej roślinności dostarczyły analizy nawarstwień średniowiecznych. W wielu przypadkach udało się wykazać zmiany intensywności i sposobu użytkowania badanych powierzchni i obiektów. Zarejestrowano duże zróżnicowanie przestrzenne i chronologiczne rozmieszczenia szczątków roślinnych w osadach. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Świadomość znaczenia przepływu informacji wśród pracowników jednym z warunków kształtowania bezpiecznego środowiska pracy w górnictwie - badania porównawcze Zarządzanie w sferze BHP to nie tylko poprawa warunków pracy, eliminacja zagrożeń czy też zmniejszanie poziomu ryzyka zawodowego. Działania w tym obszarze przyczyniają się do poprawy wizerunku firmy z zakresu BHP i wpływają na zwiększenie aktywności życiowej pracowników. Jednym z determinantów efektywnego przestrzegania przepisów BHP to sprawny i skuteczny system komunikacji w przedsiębiorstwie - system przepływu informacji. Niniejsza publikacja prezentuje wyniki badań porównawczych działania komunikacji w zakresie BHP w przedsiębiorstwach górniczych i hutniczych zlokalizowanych na terenie województwa śląskiego. Analizowano: Jak przepływ i jakość informacji przeszkadzają w przestrzeganiu przepisów BHP oraz jakie elementy i źródła komunikacji najlepiej sprawdzają się w zarządzaniu BHP. Publikacja została zakończona wnioskami. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Badanie efektywności smarowania litowego smaru plastycznego napełnionego azotkiem boru W artykule przedstawiono wyniki badań tribologicznych efektywności smarowania kompozycją smaru plastycznego i azotku boru. Kompozycje zawierające 1, 3, 6 i 9% azotku boru zbadano przy stałych wartościach obciążenia i prędkości poślizgu. Eksperyment prowadzono na aparacie czterokulowym zgodnie z wytycznymi normy PN-76/C-04147 „Badania własności smarnych olejów i smarów”. Ocenę efektywności najlepszej kompozycji, tj. zawierającej 1% azotku boru, przeprowadzono na podstawie testów zrealizowanych przy zmiennych wartościach nacisku i prędkości poślizgu metodą planowanego eksperymentu. Opracowano funkcję regresji, która uzależniała zużycie od prędkości poślizgu i obciążenia nadanego. Skuteczność badanej kompozycji oceniano według kryterium wartości funkcji objętości zużycia. Podano stosowne wnioski. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Grunt zbrojony - analiza numeryczna W pracy przedstawiono wyniki badań numerycznych i doświadczalnych dla konstrukcji z gruntu zbrojonego. Porównując dane doświadczalne i numeryczne dla ściany z gruntu zbrojonego stwierdzono zasadność podjęcia próby opisu rzeczywistych właściwości polimeru i w efekcie stworzenia modelu zaproponowanego przez J. Krążelewskiego. Przeprowadzone w pracy rozważania numeryczne, skonfrontowane z wynikami badań doświadczalnych obiektu rzeczywistego, posłużyły do sformułowania wniosków o istotnym charakterze praktycznym. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Zastosowanie membran kompozytowych PAN/PANI do oczyszczania ścieków przemysłowych powstających podczas obróbki metali W pracy zaprezentowano wyniki badań nad zastosowaniem membran kompozytowych z poliakrylonitrylu (PAN) domieszkowanego polianiliną (PANI) do usuwania zanieczyszczeń ze ścieków przemysłowych powstających podczas obróbki metali. Pozyskane z przemysłu ścieki wstępnie podczyszczano poprzez zastosowanie flokulanta Magnafloc®336, po czym roztwór znad osadu wprowadzano do celi ultrafiltracyjnej AMICON (Millipore), zaopatrzonej we wcześniej przygotowaną membranę polimerową. Za pomocą spektrofotometru UV-Vis (HACH) oraz absorpcyjnej spektrometrii atomowej (AAS) oznaczano wskaźniki zanieczyszczenia ścieków przed i po procesach zintegrowanego oczyszczania, celem określenia stopnia usunięcia wybranych jonów ze ścieków. W wyniku prowadzonej flokulacji ze ścieków zostały usunięte fosforany (79%), chlorki (11–14%), siarczany (2–10%) oraz żelazo (36–92%), kobalt (~80%), kadm(~31%) i nikiel (~25%). Natomiast w ciśnieniowym procesie membranowym prawie całkowicie usunięto cynk , miedź i kadm (~100%), żelazo (o kolejne 43–69%) oraz aniony fosforanowe. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Problematyka eksploatacyjna maszyn ładujących w górnictwie odkrywkowym – skalnym W artykule zaprezentowano charakterystyki pracy podstawowych maszyn ładujących stosowanych w górnictwie odkrywkowym skalnym, z uwypukleniem warunków ich stosowania, wad i zalet, jakimi się cechują. Do maszyn tych należy zaliczyć: ładowarki łyżkowe na podwoziach oponowych oraz hydrauliczne koparki jednonaczyniowe łyżkowe nadsiębierne oraz podsiębierne. Następnie zwrócono uwagę na możliwość poprawnej współpracy tych maszyn ze środkami transportu, ze szczególnym uwzględnieniem wozideł technologicznych. Wyróżniono parametry eksploatacyjne zapewniające odpowiednią wydajność oraz możliwości pełnego wykorzystania tych maszyn w konkretnych warunkach geologiczno-górniczych. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Zastosowanie najnowszych osiągnięć techniki produkcji części zamiennych dla górnictwa odkrywkowego W artykule przedstawiono krótką charakterystykę gatunków materiałów wykorzystywanych do produkcji łoża kulowego, wieńca zębatego i ogniwa gąsienicy oraz omówiono sposoby wykonania obróbki cieplnej. Urządzenia pracujące w przemyśle górnictwa odkrywkowego ze względu na specyfikę warunków pracy i ogromne obciążenia wymagają zastosowania w swej konstrukcji części spełniających najwyższe standardy pod względem wytrzymałości na obciążenia i bezawaryjności pracy. Decydujący wpływ na pracę takich elementów jak łoża kulowe, wieńce zębate i ogniwa gąsienicy ma zastosowanie właściwego gatunku materiału, maksymalne wykorzystanie jego własności mechanicznych oraz poddanie go odpowiednio dobranym procesom obróbki cieplnej. Właściwy dobór powyższych parametrów oraz odpowiednia komputerowa symulacja przebiegu procesu wytwarzania pozwala na wyprodukowanie części zamiennych o wysokiej jakości. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Energetyka zawodowa oparta na węglu a rynek mocy Warto zauważyć, że pomimo spadku udziału węgla w bilansie energetycznym, paliwo to w dalszym ciągu pozostanie kluczowe dla sektora energetycznego, stabilizując system energetyczny i zapewniając bezpieczeństwo energetyczne Polski oraz będzie mieć pozytywny wpływ na bezpieczeństwo energetyczne Unii Europejskiej. Rozwój energetyki opartej na OZE możliwy będzie przy zapewnieniu przez energetykę konwencjonalną regulowalności, umożliwiającej kompensowanie niestabilnej pracy źródeł odnawialnych, ponieważ uwarunkowania klimatyczne Polski nie pozwalają na stabilne korzystanie z źródeł OZE, a tym samym efektywne ich wykorzystanie. Rewitalizacja bloków 200 MW oraz rozważenie ewentualnej budowy 2–3 nowych tej samej klasy pozwoli na zapewnienie stabilizacji ilości dostarczanej energii elektrycznej do sieci przesyłowej. Nowoczesne imodernizowane bloki klasy 200 MW potrafią w razie potrzeby utrzymać sieć, a równocześnie w dalszej przyszłości łatwiej będzie je stopniowo wycofywać z eksploatacji, w miarę rozwoju energetyki rozporoszonej, w tym prosumenckiej, i technologii magazynowania energii. Dzięki przeprowadzonym oraz planowanym aukcjom głównym i dodatkowym na zakup mocy na lata po 2020 roku mamy zapewnienie, że pomimo znacznego zwiększenia udziału źródeł rozproszonych w strukturze wytwarzania energii w Polsce, dostawy energii elektrycznej do odbiorców końcowych będą pewne istabilne. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Wykorzystanie zużytego oleju rzepakowego do zasilania ogniwa paliwowego Stały rozwój gospodarczy państw generuje znaczne ilości odpadów, przy jednoczesnym wysokim zapotrzebowaniu na energie elektryczną. Technologią, która potencjalnie mogłaby połączyć wykorzystanie odpadów wraz z produkcją energii jest technologia ogniw paliwowych. Ogniwa takie przetwarzają energię paliwa bezpośrednio w energię elektryczną z pominięciem procesu spalania paliwa. Niektóre substancje odpadowe mogłyby stanowić dla nich potencjalne paliwo. Oleje roślinne (również odpadowe) stanowią obecnie alternatywę dla oleju napędowego. Powinny więc również stanowić alternatywę dla paliw do zasilania ogniw paliwowych. Autorzy starają się w pracy przedstawić nowy kierunek zagospodarowania odpadowego oleju rzepakowego w sposób bezpośredni z pominięciem procesu spalania. Praca przedstawia elektroutlenianie oleju rzepakowego na gładkiej elektrodzie platynowej w wodnym roztworze H2SO4. Jako pośrednik, pozwalający na uzyskanie emulsji dodawanej do elektrolitu, wykorzystano Syntanol DS-10. Pomiarów dokonano w reaktorze szklanym sprzężonym z potencjostatem. Uzyskana gęstość prądu wyniosła 10 mA/cm2 . Wykazano, więc możliwość zasilania ogniwa paliwowego zużytym olejem rzepakowym. W prototypowym ogniwie zasilanym takim olejem uzyskano 53 mW mocy. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Model numeryczny odwodnienia złoża węgla brunatnego Złoczew Praca zawiera obliczenia numeryczne metodą elementów skończonych odwodnienia złoża węgla brunatnego wykonane w ramach wstępnego studium zagospodarowania złoża węgla brunatnego Złoczew. Model numeryczny został wykonany w programie FlexPDE v. 6. Przy budowie modelu wykorzystano uprzednio wykonaną analizę warunków hydrogeologicznych i geologicznych, zawierającą między innymi ocenę warunków zasilania w wodę, propozycje sposobu odwodnienia i odprowadzania wód wgłębnych. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Współpraca Kompanii Węglowej S.A. z gminami górniczymi Kompania Węglowa przywiązuje ogromną wagę do współpracy z gminami, które najbardziej odczuwają skutki eksploatacji górniczej. W ciągu minionych 10 lat KW S.A na naprawę szkód wydała ponad 2 mld zł, z tego część prac wykonano wspólnie z samorządami lokalnymi. Platformą współdziałania Kompanii Węglowej S.A. z gminami górniczymi i organami nadzoru górniczego przy rozwiązywaniu problemów wywoływanych oddziaływaniem eksploatacji górniczej na powierzchnię terenu są zespoły porozumiewawcze. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Obliczenia numeryczne spalania paliw gazowych Modelowanie numeryczne procesów spalania jest wymagającym zagadnieniem naukowym oraz inżynierskim ze względu na złożoność procesu. Jednakże konieczność ciągłego rozwoju energetyki w kierunku nisko emisyjnych technologii spalania powoduje, że modelowaniu tych procesów poświęca się coraz więcej uwagi. Wynika to m.in. z faktu, że zastosowanie metod numerycznych pozwala na uzyskanie znacznych oszczędności przy projektowaniu instalacji spalania paliw przez wyeliminowanie konieczności budowy kosztownych prototypów. Modelowanie numeryczne umożliwia także na wcześniejsze dokładne określenie zachowania układu przy zmianie paliwa. W artykule zaprezentowano zastosowanie modelu spalania dyfuzyjnego oraz najważniejsze równania, które go opisują. W drugiej części artykułu przedstawiono własne wyniki prac, w których wykorzystano komercyjny kod numeryczny Ansys Fluent 16.0 do modelowania procesu spalania mieszaniny gazu w hipotetycznej komorze spalania. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Scenariusze zagospodarowania i wykorzystania surowców skalnych w województwie mazowieckim Artykuł przedstawia szczegółowo trendy rozwoju bazy zasobowej, wydobycia, produkcji i zapotrzebowania na kruszywa naturalne żwirowo-piaskowe, będące najważniejszym surowcem skalnym w województwie mazowieckim. Oceniono stan bazy zasobowej oraz wskazano największe dotychczas niezagospodarowane złoża kruszyw, wysoko ocenione w waloryzacji pod kątem kryteriów górniczych, środowiskowych oraz planistycznych. Przedstawiono uwarunkowania transportu kruszyw w województwie, a także zaprezentowano scenariusze rozwoju popytu i podaży tych kruszyw w perspektywie roku 2020. W artykule przedstawiono również uwarunkowania zaopatrzenia województwa w kruszywa naturalne łamane wraz z prognozą ich zużycia w perspektywie roku 2020. Ponadto zaprezentowano problematykę pozyskiwania i wykorzystania innych surowców skalnych w województwie, takich jak surowce ilaste ceramiki budowlanej, piaski kwarcowe do produkcji wyrobów wapienno-piaskowych i betonów komórkowych, surowce ilaste do produkcji kruszywa lekkiego oraz piaskowce bloczne. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Przekazywanie drgań od wstrząsów górniczych z gruntu na fundamenty budynków różnego typu Praca dotyczy analizy przekazywania drgań, których źródłem były wstrząsy górnicze w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym (LGOM), z gruntu na fundamenty budynków mieszkalnych trzech typów: niskich, średniej wysokości i wysokich. Do oceny wpływu typu budynku na to przekazywanie wykorzystano najprostszy, często stosowany sposób określania różnic w jednocześnie zarejestrowanych drganiach fundamentu budynku i gruntu obok budynku - porównanie maksymalnych wartości (amplitud) tych drgań (przyśpieszeń, prędkości). Uwzględniono zależność od parametrów wstrząsów górniczych i drgań gruntu (energia wstrząsu, odległość epicentralna, maksymalna wartość drgań gruntu obok budynku) oraz porównywano zmiany w relacji maksymalnych wartości drgań gruntu i fundamentu budynku w funkcji częstotliwości w przypadku różnych obiektów. Stwierdzono, że na ogół drgania pomierzone na fundamentach budynków istotnie różnią się od rejestrowanych na gruncie obok budynków. Daje się też zauważyć wpływ konstrukcji budynku na wielkość tych różnic w zakresie stosunku maksymalnych wartości jednocześnie zachodzących drgań gruntu obok budynku i fundamentu budynku. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Podatność wybranych rur polimerowych sieci i instalacji wodociągowych na obrosty mikrobiologiczne: Cz. II Rurociągi przesyłające wodę sieciami i instalacjami wodociągowymi wykonane z tworzyw sztucznych (polimerów) charakteryzują się stosunkowo małą chropowatością powierzchni wewnętrznych, co może wpływać na zmniejszenie powstawania obrostów mikrobiologicznych. Wszelkiego rodzaju stosowane kompozyty (utwardzacze, utrwalacze czy stabilizatory) w procesie technologicznym produkcji polimerów, mogą być z czasem wypłukiwane i stanowią wówczas potencjalne źródło substancji odżywczych dla drobnoustrojów stymulujące ich przyrost. Występujące zjawisko korozji mikrobiologicznej w rurociągach przesyłających wodę, jest ściśle powiązane z obecnością błony biologicznej, pod którą łatwiej dochodzi do intensyfikacji procesów korozji a tym samym do technicznych uszkodzeń materiałów, z których wykonano rurociąg. Aktywność mikrobiologiczna drobnoustrojów znajdujących się w biofilmie powoduje zjawisko korozji mikrobiologicznej, która wpływa na zmianę tekstury powierzchni w następstwie przylegającej błony biologicznej co skutkuje ubytkami w polimerach spowodowanymi działalnością drobnoustrojów znajdujących się w obrostach. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Interpretacja wyników badania współczynnika parcia bocznego w gruntach metodą opartą na pomiarze momentów od sił tarcia Przedstawiono schemat aparatu do badania współczynnika parcia bocznego w gruntach. Omówiono jego konstrukcję oraz sposób wykonywania pomiaru. Zamieszczono dwa schematy obciążeń badanej próbki, które stanowią podstawę metody opracowania wyników badania. Schemat pierwszy, nazwany podstawowym, uwzględnia siły tarcia pomiędzy badaną próbką a aparatem na górnej powierzchni próbki oraz siły tarcia na pobocznicy próbki w kierunku obwodowym. Schemat ten pomija siły tarcia występujące na powierzchni kontaktu próbki z aparatem, działające w kierunku jej pionowej osi. Schemat drugi określany w pracy jako rozszerzony uwzględnia w analizie wszystkie elementy schematu podstawowego oraz dodatkowo pominięte w schemacie podstawowym siły tarcia w kierunku jej wysokości. Dla obu rozpatrywanych schematów obciążenia próbki w aparacie określono równania, na podstawie których z pomierzonych wartości momentów pochodzących od sił tarcia na kontakcie próbki z aparatem wyznaczyć można współczynnik parcia bocznego. Zwrócono uwagę, że mimo różnej formy obu związków po spełnieniu przez wymiary próbki odpowiedniego warunku geometrycznego oba równania powinny dawać zbliżone wyniki. W związku z tym oba równania powinny być stosowane jednocześnie w opracowaniu wyników badania, a na podstawie ich analizy powinna być określana poprawność wykonania pomiaru współczynnika parcia bocznego. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Rozwiązania numeryczne pręta obciążonego siłą brzegową w ujęciu mechaniki falowej i dynamiki W pracy przedstawiono rozwiązania pręta obciążonego nagle wzdłużną siłą brzegową, z zastosowaniem konsekwentnej dla przestrzeni i czasu metody różnicowej. Zadanie rozwiązano stosując podejścia zgodne ze sformułowaniami mechaniki falowej oraz dynamiki celem wykazania różnic w otrzymanych rozwiązaniach. Do całkowania równania dynamicznej równowagi, identycznego dla obydwu sformułowań, użyto różnych schematów całkowania względem czasu. Analizowano schematy jawny, niejawny i Wilsona. Schemat jawny umożliwia dokładny opis rozprzestrzeniania się fal naprężeń oraz efektów odbić od brzegów sztywnego i swobodnego. Schemat niejawny poprawnie opisuje dynamiczne zachowanie pręta, ale w dłuższym okresie czasu generuje istotne efekty tłumienia pasożytniczego. Schemat Wilsona odzwierciedla falową naturę reakcji pręta, ale rozmywa poprawne teoretycznie, silne fronty fal naprężeń. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Zastosowanie metod klasyfikacji i systematyzacji zbiorów do oceny zagrożeń metanowego i pożarowego w kopalniach w perspektywie do 2020 roku W artykule przedstawiono metodę klasyfikacji i systematyzacji zbiorów, która umożliwia dokonanie perspektywicznej oceny poziomu współwystępujących zagrożeń metanowego oraz pożarami endogenicz-nymi w kopalniach węgla kamiennego. Pogrupowanie kopalń na podzbiory statystycznie jednorodne oraz obliczenie dla każdej z nich wartości syntetycznego miernika poziomu zagrożeń metanowego oraz pożarami endogenicznymi, pozwala na wskazanie podobieństwa utworzonych podzbiorów oraz różnic w poziomach zagrożeń w kopalniach. Syntetyczny miernik zagrożenia metanowo-pożarowego służy do wartościowania poziomu kształtowania się zagrożeń i stwarza możliwość ingerencji, z dużym wyprzedzeniem, w dobór i zakres stosowanych metod profilaktycznych do zwalczania tych zagrożeń w kopalniach. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Węgiel brunatny szansą dla społeczeństwa województwa lubuskiego Podano i omówiono wielkość wydobycia węgla brunatnego w Polsce do 2040 r. Z analizy wynika, że kolejne złoża się wyczerpują i należy uruchamiać nowe kopalnie na nowych złożach. Nowe duże złoża węgla brunatnego znajdują się w Województwie Lubuskim w miejscowości Gubin-Mosty-Brody. Energia elektryczna produkowana z węgla brunatnego jest najtańsza. Stwierdzono, że posiadamy w kraju wykwalifikowany personel i przedsiębiorstwa, które mogą zbudować kopalnie i potrzebne maszyny. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Wskaźniki chemiczne wody do picia z ujęć własnych w gospodarstwach wiejskich w otulinie Biebrzańskiego Parku Narodowego Badania dotyczyły jakości wody do picia z tradycyjnych (kręgowych) i wierconych studni wybranych gospodarstw rolnych, położonych na torfowisku Kuwasy w basenie środkowej Biebrzy oraz zlokalizowanych w granicach Biebrzańskiego Parku Narodowego w dolinie dolnej Biebrzy. W próbkach wody oznaczono: N-NO<sub>3</sub>, N-NH<sub>4</sub>, P-PO<sub>4</sub>, Na, K, Mg, Ca, Cl oraz rozpuszczalny węgiel organiczny (RWO). W wodzie ze wszystkich badanych studni notowano podwyższone stężenie składników nawozowych, lecz jej jakość tylko w 6 studniach z badanych 13 nie odpowiadała wymaganiom wody do picia z uwagi na duże średnie stężenie azotanów bądź jonu amonowego. Podwyższone stężenie azotanów, jonu amonowego, potasu, sodu i chlorków oraz rozpuszczalnego węgla organicznego występowało w badanych gospodarstwach w całym okresie badań i było skutkiem zanieczyszczenia pochodzącego z działalności bytowej lub rolniczej. Potwierdzeniem jest duże (7,7-52,4 mg K·dm-³) średnie stężenie potasu w próbkach z większości studni tradycyjnych, na ogół większe niż stężenie sodu. Stężenie sumy tych kationów było znacznie większe niż chlorków. Stężenie azotanów w wodzie ze studni tradycyjnych było istotnie skorelowane ze stężeniem chlorków, sodu, potasu, magnezu oraz wapnia, a ponadto ze stężeniem rozpuszczalnego węgla organicznego (RWO, ang. "DOC - dissolved organic carbon"). Natomiast w studniach wierconych większemu stężeniu azotanów towarzyszyło większe stężenie fosforanów, mniejsze zaś jonu amonowego. Podwyższone stężenie wszystkich badanych składników stwierdzono w wodzie ze studni gospodarskich (będącej składową wody gruntowej) na terenach wiejskich wchodzących w skład Biebrzańskiego Parku Narodowego i jego otuliny. Świadczy to o możliwości powstawania zanieczyszczeń obszarowych, obejmujących również Park. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Metoda Risc Score w ocenie ryzyka zawodowego operatora przenośnika taśmowego w kopalniach odkrywkowych węgla brunatnego W artykule omówiono problem ryzyka zawodowego, przyczyny jego powstawania i konsekwencji. Wykazano zależność między zagrożeniem a bezpieczeństwem pracy. Podano opis metody Risc-Score do oceny ryzyka zawodowego. Omówiono zagrożenia występujące na stanowisku pracy operatora przenośnika taśmowego. Na przykładzie statystycznej kopalni odkrywkowej dokonano identyfikcji zagrożeń i oceniono prawdopodobieństwo ich wystąpienia. Podano dane statystyczne wypadków. Dokonano oceny ryzyka zawodowego. W punkcie propozycje eliminacji, ograniczenia lub zmniejszenia zagrożeń przedstawiono rodzaje działań naprawczych celem doprowadzenia występującego małego ryzyka do poziomu akceptowalnego. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Działania kontrolne i nadzorcze nad racjonalną gospodarką złożem w odkrywkowych zakładach górniczych prowadzone przez Okręgowy Urząd Górniczy we Wrocławiu Artykuł przedstawia zadania jakie w ramach nadzoru i kontroli realizuje organ nadzoru górniczego w zakresie gospodarki złożem. Jednocześnie przedstawia jakie dokumenty i przepisy mają istotny wpływ na kształtowanie się racjonalnej gospodarki złożem. Na przykładzie działalności kontrolnej Okręgowego Urzędu Górniczego we Wrocławiu autorzy artykułu zwracają uwagę na rolę i zadania organu nadzoru górniczego w zakresie racjonalnej gospodarki złożem oraz co stanowi przedmiot najczęściej stwierdzanych nieprawidłowości w czasie kontroli w zakresie gospodarki złożem. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Koncepcja zintegrowanego rozwoju obszarów poprzemysłowych i powojskowych w Małopolsce W Małopolsce istnieje wiele niezrewitalizowanych obszarów poprzemysłowych i powojskowych. Dynamiczny rozwój gospodarczy i zapotrzebowanie na tereny pod inwestycje sprzyjają działaniom związanym z odzyskiwaniem uzbrojonych terenów i przywracaniem ich do użytku czy też nadawaniem im nowych przeznaczeń. Celem projektu INCORD, realizowanego przez MARR S.A. w ramach Programu INTERREG IIIC we współpracy z partnerami z Niemiec, Czech, Słowacji i Estonii był rozwój ukierunkowanej współpracy międzyregionalnej poprzez wymianę doświadczeń w zakresie Zintegrowanych Koncepcja Rozwoju. Głównym celem opracowanego w ramach projektu IDC jest ożywienie gospodarcze i społeczne Małopolski oraz wzrost potencjału turystycznego i kulturalnego regionu poprzez nadanie obiektom i terenom zdegradowanym nowych funkcji społeczno–gospodarczych. Dlatego w ramach Programu do realizacji zostały określone następujące zadania: 1) zagospodarowanie obiektów poprzemysłowych i powojskowych na cele przemysłowe, 2) zagospodarowanie terenów poprzemysłowych na cele rekreacji. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Złoża soli kamiennej w prowincji Alberta, Zachodnia Kanada W prowincji Alberta w zachodniej Kanadzie występują trzy formacje solonośne: Lotsberg (Dolny i Górny), Cold Lake i Prairie Evaporite. Wchodzą one w skład dewońskiego basenu solonośnego Elk Point Group będącego częścią dużego basenu sedymentacyjnego zachodniej Kanady. Sole kamienne występujące w formacjach Lotsberg i Cold Lake są mocno zmienione diagenetycznie i zawierają bardzo niskie zawartości bromu. W związku z gwałtownie rosnąca eksploatacją węglowodorów, a w szczególności ciężkiej ropy z piasków roponośnych formacje solonośne Lotsberg i Prairie Evaporite mają coraz większe znaczenie gospodarcze i wykorzystywane są do lokalizacji kawern magazynowych oraz kawern do utylizacji odpadów poprodukcyjnych. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Energetyka odnawialna Unii Europejskiej w warunkach kryzysu gospodarczego Współcześnie wykorzystywanie energii odnawialnej zarówno w Unii Europejskiej (UE), jak i na całym świecie wydaje się nieuniknione z wielu powodów. Jednym z podstawowych są korzyści ekologiczne związane z uniknięciem emisji gazów cieplarnianych. Kolejnym jest zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego UE poprzez dywersyfikację dostaw energii i decentralizację jej wytwarzania. Ponadto wykorzystanie energii odnawialnej ogranicza zapotrzebowanie na surowce konwencjonalne, takie jak ropa, gaz czy węgiel. W przypadku wykorzystywania odnawialnych źródeł energii nie występuje problem ich wyczerpywania się, a co za tym idzie odnawialności zasobów. Te wszystkie atuty nabierają coraz większego znaczenia w Unii Europejskiej, zwłaszcza w dobie rosnących cen surowców energetycznych, powtarzających się kryzysów gazowych czy dekarbonizacji gospodarki. Kryzys gospodarczy wywołał jednak dyskusję w całej Unii Europejskiej na temat kosztów związanych z produkcją energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii. Walka z bezrobociem i długiem publicznym, a także spadająca konkurencyjność unijnej gospodarki, która powiązana jest z wysokimi kosztami energii elektrycznej, postawiła wiele krajów (nawet liderów w tej branży) w sytuacji przymusu ograniczenia wsparcia dla tych źródeł energii i wyhamowania tempa ich rozwoju. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Efektywność kombajnu chodnikowego typu Boiter Miner - wymagania i ograniczenia W artykule przeprowadzono analizę wymagań i ograniczeń efektywności stosowania systemów drążenia chodników w węglu z obudową kotwową za pomocą wyspecjalizowanych maszyn urabiająco-ładująco-kotwiących. Maszyny tego typu uzyskują w niektórych przypadkach bardzo dobre wyniki drążenia mierzone dobowym/tygodniowym, miesięcznym postępem przodka. Podjęto próbę wskazania wymagań, których wypełnienie przyczynia się do uzyskania oczekiwanych wyników oraz czynników ograniczających uzyskane efekty drążenia. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Potencjał paliwowy frakcji nadsitowej odpadów komunalnych i jego rola w krajowym modelu gospodarki odpadami W artykule przybliżono charakterystykę frakcji nadsitowej wytwarzanych w regionalnych instalacjach przetwarzania odpadów komunalnych. W lipcu 2013 roku wprowadzono zmiany do ustawy o czystości i porządku w gminie, które wdrożyły w Polsce nowy model gospodarki odpadami komunalnymi oparty na mechaniczno-biologicznym ich przetwarzaniu. Podstawowym elementem tego systemu są sortownie odpadów komunalnych, które są obecnie źródłem wytwarzania frakcji nadsitowej posiadającej własności paliwowe. Dla potrzeb rozpoznania jej właściwości autorzy artykułu przeprowadzili badania własne koncentrujące się na rozpoznaniu podstawowych własności energetycznych frakcji nadsitowej w poszczególnych sezonach roku wraz z rozróżnieniem rodzajów zabudowy. Przeprowadzono badania składu morfologicznego dla potrzeb określenia koncentracji frakcji energetycznych. Przeanalizowano stabilność jakościową strumienia frakcji nadsitowej pod względem możliwości energetycznego zagospodarowania w instalacjach termicznego przekształcania odpadów. Badania składu morfologicznego wykazały podwyższoną koncentrację frakcji energetycznych (papier, tworzywa sztuczne, tekstylia) w stosunku do zmieszanych odpadów komunalnych. Jednocześnie badania własności energetycznych wskazują na podwyższoną standaryzację energetyczną tej frakcji w rozkładzie czasowym (pory roku) oraz rozkładzie przestrzennym (zróżnicowany rodzaj zabudowy). Badania wykazały, że wartość opałowa w zbadanych próbkach zawiera się w przedziale 18,1–23,5 MJ/kg, gdzie wartość średnia wynosi 21,5 MJ/kg. Udział popiołu zawiera się natomiast w przedziale 11,8–24,1%, a udział części palnych 67,6–77,5%. Dobre własności paliwowe oraz standaryzacja jakościowa strumienia wskazują na możliwość stosowania rozwojowych technologii zgazowania odpadów zgodnie z nowymi przepisami dyrektywy IED (Dyrektywa 2010). Technologia zgazowania, produkcja syngazu i jego spalanie w silnikach tłokowych małej mocy stanowią obecnie interesującą alternatywę dla klasycznych instalacji termicznego przekształcania odpadów opartych na technologii spalania wpisując się w rozwój instalacji RIPOK i potrzebę wdrażania gospodarki w obiegu zamkniętym. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Eksport drewna z Ukrainy na tle rosnącego deficytu surowcowego w przemyśle drzewnym UE Eksport surowca drzewnego z Ukrainy do UE przybrał w ostatnich latach niespotykane rozmiary. Jego dynamika wynika nie tylko z ogromnej aktywności po stronie podaży, ale również rosnącego popytu na drewno i produkty z drewna w krajach UE. Większość ukraińskiego surowca drzewnego pozyskuje się, przetwarza i wywozi w szarej strefie, będącej w zasadzie poza kontrolą służb państwowych. Dlatego do pełnego zrozumienia zachodzących procesów pozyskiwania drewna, jego wstępnego przerobu, przygotowania do eksportu i wywozu, należy uwzględnić zarówno kontekst ekonomiczny, jak i społeczno-kulturowy, gdyż w przypadku ukraińskiego rynku drzewnego odgrywa on równie ważną rolę. Celem artykułu jest charakterystyka uwarunkowań społeczno-gospodarczych ze szczególnym uwzględnieniem form pozyskiwania surowca drzewnego oraz jego często konfidencjonalnego przetwarzania i eksportu głównie do krajów UE.W badaniach wykorzystano dostępne oficjalne roczniki i opracowania statystyczne oraz materiały z ogólnodostępnych raportów analitycznych przygotowanych przez specjalistyczne międzynarodowe instytucje. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Inaktywacja jonów fosforanowych w środowisku wodnym z użyciem syntetycznego getytu Celem pracy było zbadanie procesu wiązania jonów fosforanowych na syntetycznym getycie Fe<sup>3+</sup>O(OH). Wyznaczono izotermy adsorpcji oraz zbadano wpływ zawartości żelaza w getycie na ten proces. Badano izotermy adsorpcji jonów fosforanowych z ich roztworów w wodzie odjonizowanej oraz z dwóch wód naturalnych, pochodzących ze zbiornika Rusałka i Jeziora Głębokiego. Parametry w równaniu izotermy Freundlicha, którym opisano usuwanie fosforanów z roztworów wodnych z udziałem syntetycznego getytu wskazują, że adsorpcja z wód naturalnych jest większa niż z wody odjonizowanej i przebiega najefektywniej na getycie o najmniejszej zawartości żelaza. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Analiza możliwości wykorzystania modeli hydrologicznych w strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego W pracy przedstawiono możliwości zastosowania modelu hydrologicznego HEC-HMS przy opracowywaniu strategicznej oceny oddziaływania na środowisko projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego na wody powierzchniowe. Praktyczne możliwości zastosowania modelu w symulacji reakcji zlewni na opady o dużym natężeniu przedstawiono na przykładzie zlewni cieku Różany Potok, która podlega szybkiemu procesowi urbanizacji. Pole powierzchni zlewni Różany Potok wynosi 8,1 km2, a długość cieku 5,57 km. W latach 1992–2012 nastąpił znaczny przyrost terenów uszczelnionych w zlewni z około 5,2 do 16%. Dodatkowo obrębie zlewni opracowywane są nowe mpzp, realizacja ich zapisów może przyczynić się do wzrostu udziału terenów nieprzepuszczalnych do ponad 20%. Wzrost udziału terenów nieprzepuszczalnych w analizowanej zlewni oraz tradycyjne podejście do zagospodarowania wód opadowych, może doprowadzić do dwukrotnego wzrostu przepływów wezbraniowych i zwiększenie ryzyka występowania lokalnych podtopień i powodzi. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Węgiel kamienny w „Ziemiorodztwie Karpatow i innych gor i rownin Polski” (1815) Stanisława Staszica Problematyka poszukiwań, określenia zasobów, eksploatacji i wykorzystywania węgla kamiennego dla potrzeb przemysłu i opalania gospodarstw domowych nabrała znaczenia dopiero na przełomie XVIII i XIX wieku. Na terenie ziem polskich, będących pod zaborem rosyjskim, najwięcej dla poznania budowy geologicznej i górnictwa węgla kamiennego zrobił Stanisław Staszic. Artykuł przedstawia i interpretuje poglądy S. Staszica na powstanie i geologiczne występowanie węgla kamiennego. Ponadto podkreśla zasługi S. Staszica dla rozwoju górnictwa tak w sferze teoretycznej, jak i administracyjnej, organizacyjnej, prawnej, a przede wszystkim ekonomicznej. Z okazji 200–lecia wydania drukiem monografii S. Staszica „O Ziemiorodztwie Karpatow i innych gor i rownin Polski”, a także 260. rocznicy jego urodzin przypomnienie niektórych jego osiągnięć dla górnictwa węgla kamiennego wydaje się być celowe i konieczne. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Zarządzanie i monitorowanie gospodarki odpadami komunalnymi w Polsce w kontekście realizacji gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) Gospodarka odpadami komunalnymi jest od wielu lat obszarem szczególnego zainteresowania Komisji Europejskiej (KE). W 2018 r. KE wskazała zagadnienia związane z gospodarką odpadami komunalnymi jako ważny element ram monitorowania procesu transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ), stanowiącej obecnie priorytet polityki gospodarczej Unii Europejskiej (UE). W przedstawionych ramach monitorowania określono 10 wskaźników GOZ wśród których kwestie związane odpadami komunalnymi pojawiają się bezpośrednio w dwóch obszarach GOZ – w obszarze produkcji oraz w obszarze gospodarki odpadami, oraz pośrednio – w obszarach surowców wtórnych oraz konkurencyjnościi innowacji. W pracy przedstawiono zmiany w zakresie zarządzania gospodarką odpadami komunalnymi w Polsce w kontekście wdrażania założeń GOZ, omówiono wyniki osiągniętych wskaźników GOZ w dwóch wybranych obszarach ram monitorowania GOZ w Polsce (produkcja i gospodarka odpadami), oraz porównano osiągnięte wyniki na tle innych krajów europejskich. W Polsce zadania w zakresie realizacji gospodarki odpadami komunalnymi od 1 lipca 2013 r. należą do obowiązków gminy, która jest odpowiedzialna za zapewnienie warunków funkcjonowania systemu selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych od mieszkańców oraz za budowę, utrzymanie i eksploatację regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK). Gmina jest przy tym zobowiązana do prawidłowego gospodarowania odpadami komunalnymi, w myśl europejskiej hierarchii postępowania z odpadami, której nadrzędnym celem jest zapobieganie ich powstawaniu oraz ograniczanie ilości, następnie recykling i inne formy unieszkodliwiania, spalanie i bezpieczne składowanie. W pracy analizowano zmiany wartości dwóch wybranych wskaźników GOZ, tj. (1) wskaźnika wytwarzania odpadów komunalnych, w obszarze produkcja oraz (2) wskaźnika recyklingu odpadów komunalnych w obszarze gospodarki odpadami. W tym celu wykorzystano dane statystyczne Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) oraz Eurostat. Przedstawiono dane od roku 2014, tj. od momentu zainicjowania konieczności przechodzenia na GOZ w UE. W ostatnich latach obserwuje się wzrost ilości wywarzonych odpadów komunalnych w Polsce, jak i w UE. Zgodnie z danymi Eurostat ilość wytworzonych odpadów komunalnych w przeliczeniu na jednego mieszkańca Polski wzrosła z 272 kg w 2014 r. do 315 kg w 2017 r. Warto przy tym podkreślić iż średnia ilość wytworzonych odpadów komunalnych w Polsce w 2017 r. była jedną z najniższych w UE, przy średniej europejskiej 486 kg/osobę. Przy czym Polska osiągnęła niższe poziomy recyklingu odpadów komunalnych (33,9%) niż średnia europejska (46%). Przyczyną gorszych wyników Polski w zakresie recyklingu może być m.in. brak wystarczająco rozwiniętej infrastruktury służącej przetwarzaniu odpadów komunalnych, funkcjonującej w innych państwach takich jak Niemcy czy Dania, oraz zdecydowanie wyższej świadomości społeczeństwa dotyczącej problematyki odpadów komunalnych w krajach rozwiniętych. Gospodarka odpadami komunalnymi w Polsce stoi przed szeregiem wyzwań w aspekcie wdrażania GOZ, przede wszystkim w zakresie osiągnięcia narzuconych przez KE wartości recyklingu, do minimum 55% do 2025 r. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Rola koncepcji ekonomii doświadczeń w postmodernistycznej interpretacji trendów rynkowych w turystyce i budowie nowoczesnych produktów turystycznych Artykuł odwołuje się do koncepcji gospodarki doświadczeń (ang. experience economy) jako jednej z ważniejszych prób opisania gospodarki w czasach postmodernistycznych. Na rynku turystycznym koncepcja ta w oczywisty sposób trafia na bardzo podatny grunt. Produkt turystyczny bywa definiowany jako doświadczenie turysty związane z pobytem w określonym miejscu, co wskazuje na kluczową rolę doświadczeń konsumentów na tym właśnie rynku. Związek między koncepcją gospodarki doświadczeń a rynkiem turystycznym w literaturze prezentowany jest przede wszystkim poprzez wskazywanie elementów wspólnych na poziomie teoretycznym, natomiast pozycje pokazujące przykłady wykorzystania w praktyce dorobku gospodarki doświadczeń na rynku turystycznym są stosunkowo rzadkie. W artykule zaprezentowane zostały: interpretacja dziedzictwa kulturowego oraz swoista logika aktywności typu LARP, jako przykłady efektywnych działań podnoszących jakość doświadczeń turystów konsumujących produkty często obecne na rynku od wielu lat. Celem artykułu jest omówienie możliwości wykorzystania wymienionych koncepcji do tworzenia produktów turystycznych zgodnie z zasadami prezentowanymi w gospodarce doświadczeń. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Zróżnicowanie potencjału ekonomicznego i problemów społecznych w podregionach Polski W wyniku analizy zróżnicowania potencjału ekonomicznego i problemów społecznych w podregionach na podstawie danych z 2002 r. stwierdzono, że podregiony stanowiące duże miasta oraz położone w bezpośrednim ich sąsiedztwie mają zdecydowanie większy potencjał ekonomiczny i mniejsze bezrobocie. Najwyższa stopa bezrobocia wystąpiła w podregionie ełckim - 32,9%, następnie w: koszalińskim - 31,1%, słupskim i elbląskim - 30,4%; najniższa zaś kolejno w: Warszawie - 6,2%, Poznaniu 6,9% i Krakowie 8,4%, a w podregionach niebędących dużymi miastami kolejno w: warszawskim - 14,1%, białostocko-suwalskim - 14,5 i krakowsko-tarnowskim - 14,8%. Produkt krajowy brutto (PKB) na 1 mieszkańca był najwyższy w Warszawie - 58 449 zł, następnie w Poznaniu - 39 847 zł oraz Krakowie, Wrocławiu i Trójmieście. Najniższe PKB zanotowano w podregionach: ełckim (11 666 zł*os.-¹), bialskopodlaskim (11 680 zł⋅os.-¹) i chełmsko--amojskim (11 687 zł*os.-¹), nieco wyższe w nowosądeckim i krośnieńsko-przemyskim (ok. 12 000 zł*os.-¹). Stopa bezrobocia rejestrowanego jest istotnie ujemnie skorelowana z PKB na 1 mieszkańca (r = -056), a PKB skorelowane jest dodatnio z wartością środków trwałych brutto w przedsiębiorstwach (r = 0,96), z kolei wartość środków trwałych brutto w przedsiębiorstwach - z wyposażeniem w infrastrukturę techniczną (wodociągi, kanalizację, sieć gazową, drogi twarde) r = 0,68-0,77. Inwestując więc w infrastrukturę techniczną na obszarach słabiej zurbanizowanych (wiejskich) z wykorzystaniem funduszy strukturalnych UE i środków krajowych, przyciągać będziemy nowe inwestycje produkcyjne, co powinno mieć wpływ na zmniejszenie bezrobocia, wzrost PKB i ograniczenie migracji ludności. | [
"nauki inżynieryjno-techniczne",
"inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka"
] |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.