וואָס איז וויכטיקער, נאַטור אָדער דערציִונג?
דער טענה "נאַטור קעגן דערציִונג" עקזיסטירט שוין אַזוי לאַנג ווי מענטשן קענען באַטראַכטן קאָמפּלעקס געדאַנקען. די דעבאַטע וועגן דעם צי די נאַטור (די אינערלעכער נאַטור, די שטעלונג, אָדער די פּרעדיספּאַזישאַן), אָדער די דערציִונג (די זאָרג, די לערונגען, אָדער די קאַנדישאַנינג) פון אַ קינד איז מער פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר ווער אָדער וואָס זיי ווערן אין דערוואַקסן לעבן.  ס׳איז ברייט גערעכנט, אַז מענטשן זענען אַ פּראָדוקט פֿון קאָנטעקסט (נערטשער). די סיטואַטיאָנס אין וועלכע מיר זענען אויפֿגעהויבן געוואָרן, האָבן אַ באַטייטיקע השפּעה אויף דעם, וואָס מיר ווערן אין שפּעטערדיקן לעבן. אָבער, עס איז נישט דאַווקע אַזוי שוואַרץ און ווייַס. עס זענען פֿאַראַן אַ סך ביישפּילן פֿון קינדער וואָס זענען געבוירן געוואָרן אין גאָר שווערע אומשטענדן, וואָס זענען אויפֿגעוואַקסן צו ווערן געזונט־ראַונדירטע, הויך־טײַערנדיקע מיטגלידער פֿון דער געזעלשאַפֿט.  ווי אַ רעזולטאַט, עס וואָלט זיין גערעכט צו יבערנעמען אַז נאַטור איז אַ שטאַרק פאַקטאָר, ראַגאַרדלאַס פון די דערציונג (די סוויווע) אין וואָס אַ מענטש איז אויפגעשטאנען. דער עיקר, עס איז נישט קיין גאַראַנטע אַז איינער וואָס איז אויפֿגעוואַקסן אין אַ אַביוזינג הויזגעזינד וועט דערנאָך אויך אַביוזירן אנדערע. איז דער נאַטור דען וויכטיקער?  די שוועריקייט מיט דער דעבאַטע איז אַז קיין איין יחיד איז די זעלבע ווי אן אנדער. עקספּערימענטן צו באַשטעטיקן די עפֿעקטיווקייט פון נאַטור קעגן נערטורע זענען שווער צו דורכפירן. ניט בלויז פֿון אַ מענטשנרעכט־פּערספּעקטיוו, נאָר נאָך פֿון אַ וואַריאַבאַל שטעלפּונקט. אין דער אמתן זענען דאָ צו פֿיל וואַריאַבאַלן צו קאָנטראָלירן, וואָס באַציען זיך צו דער מענטשלעכער נאַטור, אַז קיין קאָנטראָלירונג פֿון דער דערציִונג וואָלט געווען אומבאַלאַנסט.  ווען מען באטראכט דעם פראגע, איז וויכטיג צו אנערקענען אז די דעוועלאפמענט פסיכאלאגיע איז נאך אין איר פרי סטעידז, און צו פארשטיין אז סיי נאטור און סיי דערציאונג זענען נויטיגע פאקטארן אין מענטשליכע אנטוויקלונג.