Tóm tắt lịch sử của NATO
Context:Hiệp ước Dunkirk được Pháp và Vương quốc Anh ký ngày 4 tháng 3 năm 1947, sau Thế chiến II và sự khởi đầu của Chiến tranh Lạnh, như một Hiệp ước liên minh và hỗ trợ lẫn nhau trong trường hợp có thể xảy ra các cuộc tấn công của Đức hoặc Liên Xô. Vào tháng 3 năm 1948, liên minh này đã được mở rộng trong Hiệp ước Brussels để bao gồm các nước Benelux, tạo thành Tổ chức Hiệp ước Brussels, thường được gọi là Liên minh phương Tây. Các cuộc đàm phán về một liên minh quân sự rộng lớn hơn, có thể bao gồm Bắc Mỹ, cũng bắt đầu trong tháng đó tại Hoa Kỳ, nơi chính sách đối ngoại của họ theo Học thuyết Truman thúc đẩy tình đoàn kết quốc tế chống lại các hành động mà họ coi là sự xâm lược của cộng sản, chẳng hạn như cuộc đảo chính tháng 2 năm 1948 ở Tiệp Khắc. Những cuộc đàm phán này đã dẫn đến việc ký kết Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương vào ngày 4 tháng 4 năm 1949 bởi các quốc gia thành viên của Liên minh phương Tây cộng với Hoa Kỳ, Canada, Bồ Đào Nha, Ý, Na Uy, Đan Mạch và Iceland. Nhà ngoại giao Canada Lester B. Pearson là tác giả chính và là người soạn thảo hiệp ước.  Một căn phòng hình chữ nhật dài với nhiều hàng người ngồi ở mỗi bên, và các lá cờ treo ở đầu xa. Tây Đức gia nhập NATO vào năm 1955, dẫn đến sự hình thành của Hiệp ước Warsaw đối thủ trong Chiến tranh Lạnh. Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương phần lớn không hoạt động cho đến khi Chiến tranh Triều Tiên khởi xướng việc thành lập NATO để thực hiện nó với một cấu trúc quân sự tích hợp. Điều này bao gồm việc thành lập Bộ Tư lệnh Tối cao các cường quốc Đồng minh châu Âu (SHAPE) vào năm 1951, đã áp dụng nhiều cấu trúc và kế hoạch quân sự của Liên minh phương Tây, bao gồm các thỏa thuận về tiêu chuẩn hóa thiết bị và thỏa thuận về việc triển khai các lực lượng quân sự nước ngoài ở các nước châu Âu. Năm 1952, chức vụ Tổng thư ký NATO được thành lập như là người dân trưởng của tổ chức. Năm đó cũng chứng kiến cuộc tập trận hàng hải lớn đầu tiên của NATO, Tập trận Mainbrace và sự gia nhập của Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ vào tổ chức. Sau Hội nghị London và Paris, Tây Đức được phép tái trang bị quân sự, khi họ gia nhập NATO vào tháng 5 năm 1955, lần lượt là một yếu tố chính trong việc tạo ra Hiệp ước Warsaw do Liên Xô thống trị, phân định hai bên đối lập của Chiến tranh Lạnh.  Việc xây dựng Bức tường Berlin năm 1961 đánh dấu đỉnh cao trong căng thẳng Chiến tranh Lạnh, khi 400.000 binh sĩ Mỹ đóng quân ở châu Âu. Những nghi ngờ về sức mạnh của mối quan hệ giữa các quốc gia châu Âu và Hoa Kỳ đã giảm dần và chảy, cùng với những nghi ngờ về độ tin cậy của việc bảo vệ NATO chống lại một cuộc xâm lược Liên Xô tiềm năng - những nghi ngờ dẫn đến sự phát triển của khả năng răn đe hạt nhân độc lập của Pháp và việc rút Pháp khỏi cấu trúc quân sự của NATO vào năm 1966. Năm 1982, Tây Ban Nha mới dân chủ gia nhập liên minh.  Các cuộc cách mạng năm 1989 ở châu Âu đã dẫn đến việc đánh giá lại chiến lược về mục đích, bản chất, nhiệm vụ và tập trung của NATO trên lục địa. Vào tháng 10 năm 1990, Đông Đức trở thành một phần của Cộng hòa Liên bang Đức và liên minh, và vào tháng 11 năm 1990, liên minh đã ký Hiệp ước về Quân đội vũ trang thông thường ở châu Âu (CFE) tại Paris với Liên Xô. Nó yêu cầu cắt giảm quân sự cụ thể trên khắp lục địa, tiếp tục sau sự sụp đổ của Hiệp ước Warsaw vào tháng 2 năm 1991 và sự tan rã của Liên Xô vào tháng 12 năm đó, loại bỏ các đối thủ chính của NATO. Điều này bắt đầu giảm chi tiêu quân sự và thiết bị ở châu Âu. Hiệp ước CFE cho phép các bên ký kết loại bỏ 52.000 vũ khí thông thường trong mười sáu năm tiếp theo và cho phép chi tiêu quân sự của các thành viên châu Âu của NATO giảm 28% từ năm 1990 đến năm 2015. Năm 1990, một số nhà lãnh đạo phương Tây đã đảm bảo với Mikhail Gorbachev rằng NATO sẽ không mở rộng xa hơn về phía đông, như được tiết lộ bởi các bản ghi nhớ của các cuộc trò chuyện riêng tư. Tuy nhiên, văn bản cuối cùng của Hiệp ước về Giải quyết cuối cùng đối với Đức, được ký kết vào cuối năm đó, không có đề cập đến vấn đề mở rộng về phía đông.  Hai phần bê tông cao của một bức tường trong một bãi cỏ trước một tòa nhà cong với cửa sổ kính xanh. Sự sụp đổ của Bức tường Berlin năm 1989 đánh dấu một bước ngoặt trong vai trò của NATO ở châu Âu, và phần này của bức tường hiện đang được trưng bày bên ngoài trụ sở NATO. Trong những năm 1990, tổ chức đã mở rộng hoạt động của mình vào các tình huống chính trị và nhân đạo mà trước đây không phải là mối quan tâm của NATO. Trong thời kỳ Sụp đổ của Nam Tư, tổ chức này đã tiến hành can thiệp quân sự đầu tiên của mình ở Bosnia từ năm 1992 đến năm 1995 và sau đó là Nam Tư vào năm 1999. Những cuộc xung đột này đã thúc đẩy một cơ cấu quân sự lớn sau Chiến tranh Lạnh. Cấu trúc quân sự của NATO đã được cắt giảm và tổ chức lại, với các lực lượng mới như Bộ Tư lệnh Đồng minh Châu Âu Bộ Tư lệnh phản ứng nhanh được thành lập.  Về mặt chính trị, tổ chức này đã tìm kiếm mối quan hệ tốt hơn với các quốc gia Trung và Đông Âu mới có quyền tự trị, và các diễn đàn ngoại giao cho hợp tác khu vực giữa NATO và các nước láng giềng của nó đã được thành lập trong giai đoạn sau Chiến tranh Lạnh này, bao gồm cả Đối tác vì Hòa bình và sáng kiến Đối thoại Địa Trung Hải vào năm 1994, Hội đồng Đối tác Châu Âu - Đại Tây Dương vào năm 1997 và Hội đồng Liên minh NATO - Nga thường trực vào năm 1998. Tại hội nghị thượng đỉnh Washington năm 1999, Hungary, Ba Lan và Cộng hòa Séc chính thức gia nhập NATO, và tổ chức này cũng đã ban hành các hướng dẫn mới cho việc gia nhập với "Kế hoạch hành động thành viên" cá nhân. Những kế hoạch này đã chi phối việc bổ sung các thành viên liên minh mới sau đó. Cuộc bầu cử Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy vào năm 2007 đã dẫn đến một cuộc cải cách lớn về vị trí quân sự của Pháp, đạt đỉnh điểm với sự trở lại thành thành viên đầy đủ vào ngày 4 tháng 4 năm 2009, trong đó cũng bao gồm Pháp gia nhập lại Cấu trúc Chỉ huy Quân sự NATO, trong khi duy trì khả năng răn đe hạt nhân độc lập.  Điều 5 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương, yêu cầu các quốc gia thành viên phải đến viện trợ cho bất kỳ quốc gia thành viên nào bị tấn công vũ trang, đã được viện dẫn lần đầu tiên và duy nhất sau các cuộc tấn công ngày 11 tháng 9, sau đó quân đội được triển khai đến Afghanistan dưới sự lãnh đạo của NATO ISAF. Tổ chức này đã hoạt động một loạt các vai trò bổ sung kể từ đó, bao gồm gửi huấn luyện viên đến Iraq, hỗ trợ trong các hoạt động chống cướp biển, và vào năm 2011 thực thi một khu vực cấm bay trên Libya theo Nghị quyết 1973 của Hội đồng Bảo an LHQ.  Việc sáp nhập Crimea của Nga đã dẫn đến sự lên án mạnh mẽ của tất cả các thành viên NATO, và là một trong bảy lần mà Điều 4, kêu gọi tham vấn giữa các thành viên NATO, đã được viện dẫn. Những lần trước bao gồm trong Chiến tranh Iraq và Nội chiến Syria. Tại hội nghị thượng đỉnh Wales năm 2014, các nhà lãnh đạo của các quốc gia thành viên NATO lần đầu tiên chính thức cam kết chi tiêu tương đương với ít nhất hai phần trăm tổng sản phẩm quốc nội của họ cho quốc phòng vào năm 2024, trước đây chỉ là một hướng dẫn không chính thức. Tại hội nghị thượng đỉnh Warsaw năm 2016, các nước NATO đã đồng ý thành lập NATO Enhanced Forward Presence, triển khai bốn nhóm chiến đấu đa quốc gia có kích thước tiểu đoàn ở Estonia, Latvia, Lithuania và Ba Lan. Trước và trong cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine năm 2022, một số quốc gia NATO đã gửi quân bộ, tàu chiến và máy bay chiến đấu để củng cố cánh phía đông của liên minh, và nhiều quốc gia một lần nữa viện dẫn Điều 4. Vào tháng 3 năm 2022, các nhà lãnh đạo NATO đã gặp nhau tại Brussels cho một hội nghị thượng đỉnh đặc biệt, cũng bao gồm các nhà lãnh đạo của Nhóm Bảy và Liên minh châu Âu. Các quốc gia thành viên NATO đã đồng ý thành lập bốn nhóm chiến đấu bổ sung ở Bulgaria, Hungary, Romania và Slovakia, và các yếu tố của Lực lượng Phản ứng NATO đã được kích hoạt lần đầu tiên trong lịch sử của NATO.  Tính đến tháng 6 năm 2022, NATO đã triển khai 40.000 binh sĩ dọc theo sườn phía đông dài 2.500 km (1.550 dặm) để ngăn chặn sự xâm lược của Nga. Hơn một nửa số này đã được triển khai ở Bulgaria, Romania, Hungary, Slovakia và Ba Lan, mà năm quốc gia tập hợp một lực lượng đáng kể kết hợp cựu NATO của 259.000 binh sĩ. Để bổ sung cho Không quân Bulgaria, Tây Ban Nha đã gửi Eurofighter Typhoon, Hà Lan đã gửi tám máy bay tấn công F-35, và các máy bay tấn công bổ sung của Pháp và Mỹ cũng sẽ sớm đến.  NATO có sự ủng hộ của công chúng trên khắp các quốc gia thành viên của mình.
Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO, tiếng Pháp: Organisation du traité de l'Atlantique nord), hay Liên minh Bắc Đại Tây Dương, Liên minh Đại Tây Dương, Liên minh phương Tây, là một liên minh quân sự. Nó được thành lập bởi Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương vào năm 1949 và nó được ký kết tại Washington, DC, Hoa Kỳ vào ngày 4 tháng 4 năm 1949. Các thành viên của nó vào năm 1949 là Hoa Kỳ, Bỉ, Hà Lan, Luxembourg, Pháp, Vương quốc Anh, Canada, Bồ Đào Nha, Ý, Na Uy, Đan Mạch và Iceland. Vào ngày 18 tháng 2 năm 1952, Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ cũng gia nhập.  Khi Tây Đức gia nhập tổ chức này vào ngày 9 tháng 5 năm 1955, nó được mô tả là "một bước ngoặt quyết định trong lịch sử của lục địa chúng ta" bởi Halvard Lange, Bộ trưởng Ngoại giao Na Uy vào thời điểm đó. Kết quả là Hiệp ước Warsaw, được ký ngày 14 tháng 5 năm 1955 bởi Liên Xô và các quốc gia vệ tinh của nó để đáp trả NATO.  Sau Chiến tranh Lạnh năm 1999, ba nước cộng sản cũ, Hungary, Cộng hòa Séc và Ba Lan đã gia nhập NATO. Vào ngày 29 tháng 3 năm 2004, bảy quốc gia Bắc Âu và Đông Âu khác đã gia nhập NATO: Estonia, Latvia và Lithuania cũng như Slovenia, Slovakia, Bulgaria và Romania.  Croatia và Albania đã nhận được lời mời gia nhập NATO vào ngày 3 tháng 4 năm 2008. Cộng hòa Macedonia đã nhận được lời mời có điều kiện duy nhất vì nó đã bị Hy Lạp phủ quyết vì tranh chấp tên của nó với Hy Lạp.  Montenegro gia nhập vào ngày 5 tháng 6 năm 2017. Sau khi thay đổi tên để chấm dứt tranh chấp, Bắc Macedonia gia nhập NATO vào ngày 27 tháng 3 năm 2020 và trở thành thành viên thứ 30 của nó. Ireland chính thức gia nhập NATO vào ngày 8 tháng 9 năm 2020 với tư cách là quan sát viên.  Vào tháng 4 năm 2023, Phần Lan gia nhập NATO, sau những nỗ lực gia nhập kể từ cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine năm 2022.