Հիմնվելով հետեւյալ հատվածի վրա, նկարագրեք առաջին ամուր վիճակի սարքը եւ դրա օգտագործումը:
Context:Երկար ժամանակ առաջ, մինչ էլեկտրաէներգիայի մասին գիտելիքներ գոյություն չունեին, մարդիկ արդեն գիտեին էլեկտրական ձկներից ստացվող ցնցումների մասին: Հին եգիպտական տեքստերը, որոնք թվագրվում են մ.թ.ա. 2750 թվականից, այս ձկներին անվանում են "Նեղոսի փոթորիկ", եւ նկարագրում են դրանք որպես բոլոր մյուս ձկների "պաշտպաններ": Հազարամյակներ անց էլեկտրական ձկների մասին կրկին հայտնել են հին հունական, հռոմեական եւ արաբական բնագետները եւ բժիշկները: Մի քանի հին գրողներ, ինչպիսիք են Պլինիոս Մեծը եւ Սկրիբոնիս Լարգուսը, վկայել են էլեկտրական կատվի եւ էլեկտրական ճառագայթների կողմից տրված էլեկտրական ցնցումների անզգայացնող ազդեցության մասին եւ գիտեին, որ նման ցնցումները կարող են տարածվել ուղեկցող օբյեկտների երկայնքով: Գութով կամ գլխացավով տառապող հիվանդներին հանձնարարվում էր դիպչել էլեկտրական ձկներին՝ հուսալով, որ հզոր ցնցումը կարող է բուժել նրանց։ Միջերկրածովյան տարածքի հնագույն մշակույթները գիտեին, որ որոշ առարկաներ, ինչպիսիք են ամբերից պատրաստված տողերը, կարող են քսվել կատվի մորթով, որպեսզի գրավեն թեթեւ առարկաներ, ինչպիսիք են փետուրները: Մ.թ.ա. մոտ 600-ին Թալեսը մի շարք դիտարկումներ է կատարել ստատիկ էլեկտրաէներգիայի վերաբերյալ, որոնցից նա կարծում էր, որ շփումը ամբերը դարձնում է մագնիսական, ի տարբերություն մագնիսականի նման հանքանյութերի, որոնք ոչ մի քսման կարիք չունեին: Թալեսը սխալ էր հավատալով, որ գրավչությունը մագնիսական էֆեկտի պատճառով է, բայց հետագայում գիտությունը կապ կհաստատի մագնիսականության եւ էլեկտրաէներգիայի միջեւ: Համաձայն վիճելի տեսության՝ պարթացիները կարող էին գիտելիքներ ունենալ էլեկտրագեղձման մասին՝ հիմնվելով 1936 թվականին Բաղդադի մարտկոցի հայտնաբերման վրա, որը նման է գալվանական բջիջին, թեեւ անորոշ է, թե արդյոք արտեֆակտը էլեկտրական բնույթ է կրում: Էլեկտրաէներգիան հազարամյակներ շարունակ մնում էր ինտելեկտուալ հետաքրքրասիրությունից քիչ ավելին, մինչեւ 1600 թվականը, երբ անգլիացի գիտնական Ուիլյամ Գիլբերտը գրել է De Magnete- ը, որում նա մանրակրկիտ ուսումնասիրել է էլեկտրաէներգիան եւ մագնիսականությունը ՝ տարբերակելով լյուզթոունի ազդեցությունը ամբարի մաքրման արդյունքում առաջացած ստատիկ էլեկտրաէներգիայից: Նա հորինել է նոր լատիներեն electricus բառը ("գանգուրից" կամ "գանգուրի նման", elektron, հունարեն բառը "գանգուր") ՝ նշելու փոքր առարկաների գրավման հատկությունը քսելուց հետո: Այս ասոցացիան առաջացրեց "էլեկտրական" եւ "էլեկտրականություն" անգլերեն բառերը, որոնք առաջին անգամ տպագրվել են Թոմաս Բրաունի 1646 թվականի Pseudodoxia Epidemica գրքում։ Հետագա աշխատանքները կատարվել են 17-րդ եւ 18-րդ դարերի սկզբին Օտտո ֆոն Գերիկեի, Ռոբերտ Բոյլի, Սթիվեն Գրեյի եւ Ք. Ֆ. Դու Ֆեյի կողմից: 18-րդ դարի վերջին Բենջամին Ֆրանկլինը լայնածավալ հետազոտություններ է անցկացրել էլեկտրաէներգիայի ոլորտում եւ իր ունեցվածքը վաճառել՝ իր աշխատանքը ֆինանսավորելու համար։ 1752 թ. հունիսին նա մետաղական բանալին միացրեց խոնավացված թռչնաձիգի լարին եւ թռչեց թռչնաձիգը փոթորիկով սպառնացող երկնքում: Կրծքերն անընդմեջ թռչում էին բանալից մինչեւ նրա ձեռքի հետեւը, ինչը ցույց էր տալիս, որ կայծակը իսկապես էլեկտրական բնույթ ուներ: Նա նաեւ բացատրել է Լեյդենյան ջրավազանի, որպես էլեկտրական լիցքի մեծ քանակության պահեստավորման սարքի, իբրեւ էլեկտրականության, որը բաղկացած է ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական լիցքերից։ 1775 թվականին Հյուգ Ուիլյամսոնը Թագավորական ընկերությանը ներկայացրեց մի շարք փորձեր էլեկտրական խեցգետնի կողմից տրվող ցնցումների վերաբերյալ: Նույն տարում վիրաբույժ եւ անատոմիստ Ջոն Հանտերը նկարագրել է ձկների էլեկտրական օրգանների կառուցվածքը: 1791 թվականին Լուիջի Գալվանին հրապարակել է կենսաէլեկտրամագնիսականության իր հայտնագործությունը՝ ապացուցելով, որ էլեկտրաէներգիան այն միջավայրն է, որի միջոցով նեյրոնները ազդանշաններ են փոխանցում մկաններին։ 1800 թ.-ին Ալեսանդրո Վոլտայի ստեղծած մարտկոցը, որը պատրաստված էր ցինկի եւ պղնձի շերտերով, գիտնականներին էլեկտրական էներգիայի ավելի հուսալի աղբյուր տվեց, քան նախկինում օգտագործվող էլեկտրոստատիկ սարքերը։ Էլեկտրամագնիսականության ճանաչումը, էլեկտրական եւ մագնիսական երեւույթների միասնությունը, պայմանավորված է Հանս Քրիստիան Օրստեդի եւ Անդրե-Մարի Ամպերի կողմից 1819-1820 թվականներին: Մայքլ Ֆարադեյը 1821 թվականին հայտնագործել է էլեկտրական շարժիչը, իսկ Գեորգ Օմը 1827 թվականին մաթեմատիկորեն վերլուծել է էլեկտրական շրջանառությունը։ Էլեկտրաէներգիան եւ մագնիսականությունը (եւ լույսը) վերջնականապես կապված էին Ջեյմս Քլերք Մաքսվելի կողմից, մասնավորապես, իր "Ուժի ֆիզիկական գծերի մասին" աշխատության մեջ 1861 եւ 1862 թվականներին: Թեեւ 19-րդ դարի սկզբին արագ առաջընթաց էր գրանցվել էլեկտրականության բնագավառում, 19-րդ դարի վերջում ամենամեծ առաջընթացը գրանցվեց էլեկտրականության բնագավառում: Ալեքսանդր Գրեհամ Բելի, Օտտո Բլաթիի, Թոմաս Էդիսոնի, Գալիլեո Ֆերարիսի, Օլիվեր Հեյվիսիդի, Անյոս Ջեդլիքի, Ուիլյամ Թոմսոնի, 1-ին Բարոն Քելվինի, Չարլզ Ալգերնոն Փարսոնի, Վերներ ֆոն Սիեմենսի, Ջոզեֆ Սվանի, Ռեգինալդ Ֆեսենդենի, Նիկոլա Թեսլայի եւ Ջորջ Ուեսթինգհաուսի միջոցով էլեկտրաէներգիան գիտական հետաքրքրասիրությունից վերածվեց ժամանակակից կյանքի համար անհրաժեշտ գործիք: 1887 թվականին Հայնրիխ Հերցը հայտնաբերեց, որ ուլտրամանուշակագույն լույսի միջոցով լուսավորված էլեկտրոդները ավելի հեշտությամբ են առաջացնում էլեկտրական բոցեր: 1905 թվականին Ալբերտ Էյնշտեյնը հրապարակել է մի հոդված, որում բացատրել է ֆոտոէլեկտրական էֆեկտի փորձարարական տվյալները, որպես լուսային էներգիայի արդյունք, որն իրականացվում է առանձին քվանտացված փաթեթներում, էլեկտրոնների էներգիայով: Այս հայտնագործությունը հանգեցրեց քվանտային հեղափոխության: Էյնշտեյնին 1921 թվականին ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ է շնորհվել "ֆոտոէլեկտրական էֆեկտի օրենքի բացահայտման համար"։ Լուսաէլեկտրական էֆեկտը օգտագործվում է նաեւ ֆոտոցելերում, ինչպիսիք են արեւային վահանակները: Առաջին ամուր վիճակի սարքը "կատվի մորուքի դետեկտորն" էր, որն առաջին անգամ օգտագործվել է 1900-ական թվականներին ռադիոընդունիչներում: Մորուքի նման մալուխը դնում են կոշտ բյուրեղի (ինչպես, օրինակ, գերմանիումի բյուրեղ) հետ թեթեւ շփման մեջ ՝ շփման միացման էֆեկտի միջոցով ռադիո ազդանշան հայտնաբերելու համար: Դարչային բաղադրիչում հոսքը սահմանափակվում է ամուր տարրերով եւ միացություններով, որոնք հատուկ նախագծված են այն փոխելու եւ ամրապնդելու համար: Գործողության հոսքը կարելի է հասկանալ երկու ձեւով. որպես բացասական լիցքավորված էլեկտրոններ, եւ որպես դրական լիցքավորված էլեկտրոնների պակասներ, որոնք կոչվում են անցքեր: Այս լիցքերն ու անցքերը հասկանալի են քվանտային ֆիզիկայի տեսանկյունից: Շինարարական նյութը հաճախ բյուրեղային կիսահաղորդիչ է: Դիտական էլեկտրոնիկան իր տեղը գտավ տրանսիստորների տեխնոլոգիայի առաջացման հետ: Առաջին աշխատող տրանսիստորը, գերմանիումի վրա հիմնված կետային կոնտակտային տրանսիստորը, հայտնագործվել է Ջոն Բարդինի եւ Վալտեր Հաուսեր Բրատայնի կողմից Բելլ լաբորատորիաներում 1947 թվականին, որին հաջորդել է 1948 թվականին երկբեւեռ միացման տրանսիստորը:
Առաջին ամուր վիճակի սարքը "կատվի մորուքի դետեկտորն" էր, որն առաջին անգամ օգտագործվել է 1900-ական թվականներին ռադիոընդունիչներում: Մորուքի նման մալուխը դնում են խոնավ շփման մեջ ամուր բյուրեղի հետ (ինչպես, օրինակ, գերմանիումի բյուրեղ), որպեսզի հայտնաբերեն ռադիո ազդանշանը շփման խաչմերուկի ազդեցության միջոցով: