စစ်အေးအကြောင်း ဒီစာပိုဒ်ကိုကြည့်ရင် ဘာလို့ ဆိုဗီယက်တွေက အာဖဂန်နစ္စတန် စစ်ကနေ နုတ်ထွက်ခဲ့တာလဲ။
Context:ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် အရှေ့ဂျာမနီနှင့် ဩစတြီးယားအရှေ့ပိုင်းအပါအဝင် အရှေ့နှင့် ဗဟိုဥရောပဒေသအချို့ကို Potsdam ညီလာခံအရ အနီရောင်တပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ အစွန်းရောက် ကွန်မြူနစ် အစိုးရတွေကို အရှေ့တိုင်း ဘလော့က ဂြိုဟ်တု နိုင်ငံတွေမှာ နေရာချခဲ့တယ်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ နျူကလီးယား အင်အားကြီးနိုင်ငံ ဖြစ်လာပြီးနောက် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုက ဝါဆော သဘောတူစာချုပ် မဟာမိတ်နိုင်ငံတွေကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှု တိုက်ပွဲကို စတင်ခဲ့ရာ၊ စစ်အေးကာလလို့ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကာ၊ ပြိုင်ဘက် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနဲ့ NATO တို့နဲ့ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၅၃ မှာ Stalin ကွယ်လွန်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ရဲ့ ကာလတိုအပြီးမှာ ခေါင်းဆောင်သစ် Nikita Khrushchev က Stalin ကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး Gulag အလုပ်စခန်းတွေက နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများစွာကို လွတ်ပေးရင်း Stalin ဖြုတ်ချတဲ့ မူဝါဒကို စတင်ခဲ့တယ်။ ဖိနှိပ်တဲ့ မူဝါဒတွေရဲ့ ယေဘုယျ လျှော့ချမှုကို နောက်ပိုင်းမှာ Khrushchev thaw လို့ သိလာခဲ့တယ်။ တူရကီမှာ အမေရိကန် Jupiter ဒုံးကျည်တွေနဲ့ ကျူးဘားမှာ ဆိုဗီယက် ဒုံးကျည်တွေ တပ်ဆင်မှုအပေါ် ပြိုင်ဘက်နှစ်နိုင်ငံ ပဋိပက္ခဖြစ်ချိန်မှာပဲ Cold War တင်းမာမှုတွေက အမြင့်ဆုံးရောက်ခဲ့တယ်။  ၁၉၅၇ မှာ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုက Sputnik 1 ဆိုတဲ့ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး လူလုပ်ဂြိုဟ်တုကို လွှတ်တင်ခဲ့ပြီး အာကာသ ခေတ်ကို စခဲ့တယ်။ ရုရှားအာကာသယာဉ်မှူး Yuri Gagarin သည် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၂ ရက်တွင် Vostok 1 အာကာသယာဉ်ပေါ်တွင် ကမ္ဘာမြေကို လှည့်ပတ်ခဲ့သော ပထမဆုံးလူသား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ မှာ Khrushchev ပြုတ်ကျအပြီးမှာ Leonid Brezhnev ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာတဲ့အထိ စုပေါင်း အုပ်ချုပ်မှုရဲ့ နောက်ထပ် ကာလတစ်ခု ဆက်ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ၁၉၇၀ နဲ့ ၁၉၈၀ အစောပိုင်းတွေဟာ နောက်ပိုင်းမှာ တုံ့ဆိုင်းမှု ခေတ်လို့ အမည်ပေးခံရတယ်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ် Kosygin ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုသည် ဆိုဗီယက် စီးပွားရေးကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြုတ်ချရေးကို ဦးတည်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ မှာ အာဖဂန်နစ္စတန်က ကွန်မြူနစ် ဦးဆောင်တဲ့ တော်လှန်ရေးအပြီးမှာ ဆိုဗီယက်တပ်တွေက နိုင်ငံကို ကျူးကျော်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံး ဆိုဗီယက်-အာဖဂန်စစ်ပွဲကို စတင်ခဲ့တယ်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် မေလတွင် နိုင်ငံတကာ၏ ဆန့်ကျင်မှုကြောင့် ဆိုဗီယက်တပ်များက အာဖဂန်နစ္စတန်မှ စတင်ဆုတ်ခွာလာကြသည်။  ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှစ၍ နောက်ဆုံးသော ဆိုဗီယက်ခေါင်းဆောင် မစ်ဟေးလ်ဂိုဘတ်ချော့ဗ်သည် ဆိုဗီယက်စနစ်တွင် လစ်ဘရယ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ဆောင်ရွက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး စီးပွားရေး ရပ်တန့်မှုကာလကို အဆုံးသတ်ရန်နှင့် အစိုးရကို ဒီမိုကရေစီကျစေရန် ကြိုးပမ်းရန် ဂလာစနော့စ် (ပွင့်လင်းမှု) နှင့် ပရက်စထရိုယာကာ (ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း) မူဝါဒများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုအခြေအနေသည် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းလုံးတွင် အမျိုးသားရေးနှင့် ခွဲထွက်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ အားကောင်းလာစေခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ မတိုင်မီ ဆိုဗီယက်စီးပွားရေးဟာ ကမ္ဘာ့ဒုတိယအကြီးဆုံးဖြစ်ခဲ့ပေမဲ့ နောက်ဆုံးနှစ်တွေမှာတော့ အကျပ်အတည်းထဲ ကျသွားခဲ့တယ်။  ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုမှ ခွဲထွက်ရန် ဘောလ်တစ်နိုင်ငံများ ရွေးချယ်ခဲ့ရာ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေး ကမောက်ကမဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ဆန္ဒခံယူပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ပြည်သူအများစုက ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုအား ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုအဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဘောရစ်ယယ်လ်တင်သည် ရုရှားသမိုင်းတွင် ပထမဆုံး တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်ခံသမ္မတအဖြစ် ရုရှား SFSR ၏ သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ဩဂုတ်လတွင် ဂေါ်ဘာချော့ဗ်အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များက ဂေါ်ဘာချော့ဗ်ကို ဆန့်ကျင်၍ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကို ထိန်းသိမ်းရန် ရည်ရွယ်၍ အာဏာသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုက ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ နိဂုံးချုပ်မှုသို့ ဦးတည်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၅ တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲပြီးနောက် ခေတ်ပြိုင် ရုရှားနှင့်အတူ အခြားသော ဆိုဗီယက်နိုင်ငံဟောင်း ၁၄ နိုင်ငံ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် မေလတွင် စတင်ခဲ့သော ဆိုဗီယက်-အာဖဂန်စစ်မှ နိုင်ငံတကာ၏ ဆန့်ကျင်မှုကြောင့် ဆိုဗီယက်တပ်များ ဆုတ်ခွာခဲ့ပြီး ဆော်ဗီယက်ပြည်သူများ၏ ထောက်ခံမှု ကင်းမဲ့ခဲ့သည်။