Èwo nínú àwọn ìmìtìtì ilẹ̀ mẹ́wàá tó lágbára jù lọ ló gbẹ̀mí àwọn èèyàn jù lọ?
Context:Àwọn Ìmìtìtì Ilẹ̀ Tó Tóbi Jù Lọ Tí Wọ́n Tí Ìtàn Kọ Sílẹ̀ Àwọn ìmìtìtì ojú sánmà mẹ́wàá tó tíì pọ̀ jù lọ nínú ìtàn 1. Àwọn ohun tó ń ṣẹlẹ̀ Valdivia, Chile 22 Oṣù Karùn-ún 1960 (ìdánwò 9.5) Ìmìtìtì ilẹ̀ yìí pa èèyàn 1,655, ó ṣe èèyàn 3,000 léṣe, ó sì sọ mílíọ̀nù méjì di aláìnílé. Ó fa ìpalára tí ó tó 550 mílíọ̀nù owó dọ́là ní Chile, nígbà tí ìmìtìtì omi tó dá sílẹ̀ fa ikú àti ìpalára ní àwọn ibi tó jìnnà bí Hawaii, Japan àti Philippines. 'Ibi tí ìmìtìtì ilẹ̀ náà ti wáyé' gùn ju kìlómítà 1000 lọ. Ọjọ́ méjì lẹ́yìn tí ìmìtìtì ilẹ̀ náà wáyé, òkè ayọnáyèéfín Puyehue tó wà nítòsí náà bú gbàù, ó sì tú eérú àti òjò sókè tó tó kìlómítà mẹ́fà sí ojú òfuurufú fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀sẹ̀.  Ìkejì. Prince William Sound, Alaska 28 Oṣù Kẹta 1964 (ìdánwò 9.2) Tí a bá fi wé ìmìtìtì ilẹ̀ Chile, ìmìtìtì ilẹ̀ yìí kò fi bẹ́ẹ̀ bàjẹ́: ìmìtìtì ilẹ̀ tó jẹ́ àbájáde rẹ̀ gba ẹ̀mí ènìyàn méjìdínláàádọ́jọ ó sì fa ìpalára tó tó 311 mílíọ̀nù dọ́là. Ìmìtìtì ilẹ̀ náà wáyé ní Alaska, àti ní àwọn ibì kan ní Canada, nígbà tí ìmìtìtì omi tó dá sílẹ̀ náà ba àwọn ibì kan jẹ́ títí dé Hawaii. Ilu Anchorage, to wa ni 120 km ni ariwa iwọ-oorun ti aarin ile naa ni o bajẹ julọ. Wọ́n ròyìn pé ìmìtìtì ilẹ̀ náà fúnra rẹ̀ ń gbọ̀n fún ìṣẹ́jú mẹ́ta.  Ìkẹta. Sumatra, Indonesia 26 Oṣù Kejìlá 2004 (ìdánwò 9.1) Ní ti ìpalára àti ẹ̀mí tó ṣòfò, bí àjálù tó wáyé lọ́jọ́ tí ìjì líle tó wáyé ní Boxing Day ṣe pọ̀ tó kò ṣeé fẹnu sọ. Ni apapọ, eniyan 227,900 ni wọn pa tabi ti wọn ro pe wọn ti ku, pẹlu to miliọnu 1.7 ti wọn fi silẹ ni awọn orilẹ-ede 14 ni South Asia ati East Africa. Ìparí ìṣẹ̀lẹ̀ náà wà ní 250 km gúúsù ìlà oòrùn Band Aceh, Indonesia, ní ìjìnlẹ̀ 30 km. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjọ́ lẹ́yìn náà ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kejìlá, òkè ayọnáyèéfín kan bẹ̀rẹ̀ sí í bú gbàù nítòsí Baratang, Erékùṣù Andamar, èyí tí wọ́n rò pé ó ní í ṣe pẹ̀lú ìmìtìtì ilẹ̀ náà.  4. àwọn nǹkan mìíràn. Sendai, Japan 11 Oṣù Kẹta Ọdún 2011 (ìdánwò 9.0) Títí di báyìí iye àwọn tó kú tí ìjọba sọ pé ó ti di ẹgbẹẹgbẹ̀rún lọ́nà mélòó kan látàrí ìmìtìtì ilẹ̀ tó lágbára, ìmìtìtì ẹ̀yìn àti àkúnya omi tó wáyé. Àmọ́, wọ́n retí pé iye náà á máa pọ̀ sí i, àwọn kan tiẹ̀ fojú bù ú pé ó lé ní ẹgbẹ̀rún mẹ́wàá. Ìpalára tó máa ṣe fún ètò ọrọ̀ ajé máa pọ̀ gan-an, nítorí pé àwọn iléeṣẹ́ tó ń pèsè agbára láti fi ṣe ohun ìjà runlérùnnà tí ọ̀pọ̀ iléeṣẹ́ ń gbára lé máa pa iṣẹ́ wọn tì.  Ìkarùn-ún Kamchatka, Russia 4 November 1952 (ìwò 9,0) Ìmìtìtì ilẹ̀ yìí fa ìmìtìtì ilẹ̀ abẹ́ òkun tó ń jẹ́ tsunami, èyí sì ba àwọn erékùṣù Hawaii jẹ́ gan-an. A ṣe iṣiro ibajẹ ohun-ini ni ayika US $ 1,000,000. Àwọn ìròyìn kan sọ pé àwọn ìgbì òkun tó ga tó mítà mẹ́sàn-án ní Kaena Point, ní Oahu. Àgbẹ̀ kan ní Oahu ròyìn pé àwọn màlúù mẹ́fà ló kú nígbà tí àkúnya omi náà wáyé, àmọ́ kò sẹ́ni tó kú.  Ìkẹfà. Bio-bio, Chile 27 February 2010 (ìwòye 8.8) Ìmìtìtì ilẹ̀ yìí àti àkúnya omi tó tẹ̀ lé e pa ó kéré tán èèyàn méjìléláàádọ́ta ó lé mọ́kànléláàádọ́ta [521]. Ó lé ní ènìyàn 800,000 tí wọ́n sá kúrò ní ilé wọn, tí iye ènìyàn tí wọ́n kàn ní Chile tó mílíọ̀nù méjì ààbọ̀, níbi tí wọ́n ti fojú díwọ̀n ìpalára tó jẹ́ US$30 bílíọ̀nù. Ìparí ìṣẹ̀lẹ̀ náà wà ní 335 km gúúsù ìwọ̀ oòrùn Santiago, ní ìjìnlẹ̀ 35 km. Ìmìtìtì ilẹ̀ tó kéré gan-an gba òkun Pàsífíìkì kọjá, ó sì ba àwọn ọkọ̀ òkun tó wà ní San Diego, California, jẹ́.  Ìsọ̀rí 7. Ní etíkun Ecuador 31 January 1906 (ìdánwò 8,8) Ìmìtìtì ilẹ̀ yìí ló fa ìmìtìtì ilẹ̀ abẹ́ òkun tí wọ́n ròyìn pé ó pa èèyàn tó tó ọgọ́rùn-ún márùn-ún sí ẹgbẹ̀rún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún [500] ní orílẹ̀-èdè Ecuador àti Colombia. Ìjì líle náà rìnrìn àjò lọ sí ìhà àríwá títí dé San Francisco, ní etíkun ìwọ̀ oòrùn Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, àti ìhà ìwọ̀ oòrùn títí dé Hawaii àti Japan. Ó gba ìjì líle náà ní nǹkan bí wákàtí méjìlá kó tó dé ìlú Hilo, ní ìpínlẹ̀ Hawaii.  8. Àwọn wo ló wà nídìí rẹ̀? Àwọn Erékùṣù Rat, Alaska 2 April 1965 (magnitude 8.7) Ìpalára tó burú jùlọ tí wọ́n sọ pé ìmìtìtì ilẹ̀ yìí fà ni tsunami, tí wọ́n sọ pé ó ga tó mítà mẹ́wàá ní erékùṣù Shemya. Ìjì náà fa omíyalé ní erékùṣù Amchitka, ó fa ìpalára tí ó tó $10,000 US. Kò sí ìròyìn nípa ikú tàbí àwọn tó fara pa.  Ìkẹsàn-án. Sumatra, Indonesia 28 Oṣù Kẹta 2005 (ìdánwò 8.6) Ìmìtìtì ilẹ̀ yìí pa ẹgbẹ̀rún kan ó lé mẹ́tàlá [1,133] èèyàn, ó sì lé ní irínwó [400] èèyàn tó fara pa nígbà tí ìmìtìtì ilẹ̀ náà wáyé ní ilẹ̀ Sri Lanka. Ipò ìmìtìtì ilẹ̀ náà wà ní 205 km àríwá ìwọ̀ oòrùn Sibolga, Sumatra, ní ìjìnlẹ̀ 30 km. Àgbègbè yìí, tó tún jẹ́ ibi tí ìmìtìtì ilẹ̀ tó wáyé lọ́jọ́ ìdìbò ọdún 2004 ti wáyé, jẹ́ ibi tí ilẹ̀ ti ń ṣiṣẹ́ gan-an, nítorí pé nínú àwọn ìmìtìtì ilẹ̀ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tó tíì lágbára jù lọ, mẹ́ta lára wọn ló ti wáyé níbí.  Mẹ́wàá. Assam - Tibet 15 August 1950 (ìyí 8,6) Ìmìtìtì ilẹ̀ tó wáyé yìí ba àwọn ilé jẹ́ gan-an, ó sì tún mú kí ilẹ̀ ya lulẹ̀. Èèyàn 780 ni wọ́n pa ní ìlà oòrùn Tibet, pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ abúlé àti ìlú tó wà ní Assam, China, Tibet àti India. Àwọn ibi tó jìnnà gan-an bíi Norway ni wọ́n ti rí bí omi adágún náà ṣe ń yí padà. Ó ṣeé ṣe kí iye àwọn tó kú pọ̀ ju iye yẹn lọ, torí pé wọn ò tíì rí iye pàtó kan. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìmìtìtì ilẹ̀ náà ni a mọ̀ sí Ìmìtìtì ilẹ̀ Assam, a gbàgbọ́ wípé ibùdó ìmìtìtì ilẹ̀ náà lè wà ní Tibet.
Ìmìtìtì ilẹ̀ tó wáyé ní erékùṣù Sumatra, lórílẹ̀-èdè Indonesia lọ́dún 2004 ló tíì pa àwọn èèyàn jù lọ. Ó fa àkúnya omi tó pa àwọn èèyàn tó lé ní ọ̀kẹ́ méjì [200,000].