อะไรที่สําคัญกว่า สภาพธรรมชาติหรือการเลี้ยงดู?
การโต้เถียงธรรมชาติกับการเลี้ยงดูมีมานานมากพอ ๆ กับมนุษย์ที่สามารถพิจารณาความคิดที่ซับซ้อนได้ การถกเถียงว่า ธรรมชาติ (ธรรมชาติภายใน, ทัศนคติ, หรือความพร้อม), หรือการเลี้ยงดู (การดูแล, คําสอน, หรือการปรับปรุง) ของเด็กมีส่วนรับผิดชอบมากกว่าสําหรับใครหรือสิ่งที่พวกเขากลายเป็นในชีวิตผู้ใหญ่.  โดยส่วนใหญ่ก็ถือว่ามนุษย์เป็นผลิตภัณฑ์ของสภาพแวดล้อม (Nurture) สถานการณ์ ที่ เรา เลี้ยง เติบโต ขึ้น มี ผล มาก ต่อ คน ที่ เรา จะ เป็น ใน ชีวิต ต่อ ไป แต่มันไม่จําเป็นต้องเป็นสีดําหรือขาว มีตัวอย่างมากมายที่เด็กๆ เกิดมาในสถานการณ์ที่ยากลําบากมากๆ ที่โตขึ้นเป็นสมาชิกที่มีความสามารถ และมีส่วนร่วมสูงในสังคม  ผลลัพธ์ก็คือ มันสมเหตุสมผลที่จะสมมุติว่าธรรมชาติเป็นปัจจัยที่แข็งแกร่ง ไม่ว่าจะเป็น Nurture (สภาพแวดล้อม) ที่ผู้คนได้รับการเลี้ยงดู คุณ จะ ทํา อะไร ได้? ดังนั้นธรรมชาติจึงสําคัญกว่า  ความยากลําบากในการถกเถียงกันคือ ไม่มีบุคคลคนใดเหมือนคนอื่น การทดลองเพื่อกําหนดประสิทธิภาพของ Nature vs Nurture เป็นเรื่องยากที่จะทํา ไม่เพียงแต่จากมุมมองของสิทธิมนุษยชน แต่ยังจากมุมมองที่แปรปรวนอีกด้วย จริง ๆ แล้ว มันมีตัวแปรมากมายที่จะต้องควบคุม เกี่ยวกับธรรมชาติของมนุษย์ ซึ่งการบังคับควบคุมใด ๆ ที่มีต่อองค์ประกอบการเลี้ยงดู จะไม่สมดุล  เมื่อพิจารณาคําถามนี้ มันสําคัญที่จะยอมรับว่าจิตวิทยาพัฒนาการ ยังอยู่ในระยะแรกๆ และเข้าใจว่าทั้งธรรมชาติและการเลี้ยงดูเป็นปัจจัยที่จําเป็นในการพัฒนาของมนุษย์