Nganong ang mga tawo magbag-o sa mga sagbot ug mga tanaman alang sa dekorasyon ngadto sa lumad nga mga tanom?
Kinsay dili ganahan sa mga alibangbang? Sila maoy matahom nga simbolo sa pagkainosente. Apan nakamatikod ka ba nga nagakaus-os kini kada tuig? Sa bata pa ako, dili ka makaadto sa biyahe nga walay mga alibangbang diha sa windshield sa imong sakyanan. Busa nganong diyutay ra kaayo ang anaa ug unsay kahulogan niini?  Ang usa sa pangunang mga hinungdan mao ang paggamit ug mga pesticide ug mga herbicide. Kining mga kemikal maoy walay-pagpilig mga mamumuno. Ug sila makapaguba sa tibuok ekosistema. Diha sa akong balay, akong nakita kon sa unsang paagi ang diyutayng pailob makapahimo sa mga butang nga balanse. Aduna akoy mga aphid, apan hinayhinay nga namatikdan nako nga ang mga manunukob nga aphid maoy nakatabang sa pagsulbad sa problema. May mga langaw ako tungod sa akong manokanan, apan sulod sa pipila ka semana nakita ko ang mga Swallow ug Phoebes nga mibalhin aron pahimuslan ang tinubdan sa pagkaon.  Ang laing katarongan nga mas diyutay ang mga alibangbang mao ang pagkaon sa mga ulod. Kadaghanan sa mga alibangbang ug mga alibangbang (o mga alibangbang sa kagabhion sumala sa akong gusto sa pagtawag kanila) nagkinahanglan ug usa ka partikular nga tanom nga mahimong pinuy-anan sa ilang mga utod. Alang sa mga alibangbang nga Monarch, kini mao ang Milkweed (Asclepias), nga maoy dili maayong ngalan alang sa usa ka matahom nga tanom. Alang sa Pipevine Swallowtails, kini mao ang Pipevine (Aristolochia). Kon walay maong mga tanom, ang mga ulod walay tuboran sa pagkaon. Ug samtang ang mga siyudad ug mga kasilinganan gipaspas, wala nay dapit alang niining mga tanom nga kanhi daghan. Samtang motan-aw kita sa atong kaugalingong mga sawang, kini naglangkob ug matahom nga mga tanom nga gidala gikan sa ubang mga dapit. Apan alang sa alibangbang, ang atong mga sawang morag mga disyerto. Bisan ang mga tanom sama sa bottlebrush, nga makadani ug daghang insekto alang sa dugos, dili makahatag ug pagkaon alang sa lumad nga mga insekto. Kini sama sa pagbaton ug bar alang sa mga hamtong nga makainom, apan walay pagkaon nga makahatag ug pagkaon sa ilang mga anak aron sila usab mahimong hamtong.  Apan si Doug Tallamy, usa ka entomologo gikan sa University of Delaware, nag-ingon nga kita makatabang. Pinaagi sa pagbutang ug pipila ka lumad nga mga tanom diha sa atong mga sawang, kita makahatag ug pagkaon nga makapauli sa mga alibangbang.  Samtang kami nag-andam sa pag-usab sa among tanaman gikan sa evergreen nga mga tanom nga ornamental, ngadto sa usa ka Ingles nga tanaman sa balay ug mga bulak, may nahitabo. Nakita namo si Doug Tallamy nga nagsulti sa CNPS Silicon Valley Zoom Meeting. Ug among naamgohan nga kinahanglang usbon namo ang among direksiyon, ug magsugod sa pagpananom uban sa mga lumad.  Samtang atong gitan-aw ang atong tanaman, ang yawi mao nga kita bag-o pa lang nagsugod... Kini maoy usa ka dakong eksperimento aron makita kon unsay molampos kon asa. Ug ang tanaman nakigsulti na kanato. Ang asul-nga-mata nga sagbot milabang sa gipaspas nga agianan ngadto sa laing bahin sa tanaman! Nagdahom kita ug dugang kalihokan ug mahika sa umaabot. Ania ang pipila sa among mga hunahuna bahin sa among tanaman.  Mga panalangin... ang pagbaton ug higanteng kahoyng oak diha sa among sawang ug sapa sa among luyo tinong naghatag kanatog kahupayan sa mga termino sa pagkaon ug pag-abot sa ihalas nga mga mananap sa among sawang.  Ang disbentaha... daghang landong. Duha ra, tingali tulo ka dapit sa among tanaman nga maayo ang pagsinati sa adlaw. Busa, milakaw kami sa Calscape sa pagpangita ug mga tanom nga makaantos sa landong. (Kon wala ka pa makaila kang Calscape ikaw anaa sa usa ka pagtratar. Apan naglaom ko nga nagpuyo ka sa California...).  Tumong... Ingong mga Talamita, kami nagtuo sa pagpakaon sa ekosistema, nga magsugod sa pag-atiman sa mga ulod. Busa sa unsang paagi kana milampos? Aw, usa ra o duha ang among nakita nga mga ulod hangtod karon. Pag-ahit. Kini usa lamang ka eksperimento...  Ang kinadak-ang epekto... ang pagbiya sa mga dahon sa miaging tuig. Makita na nato ang pag-uswag sa yuta, ug sa matag higayon nga kita mag-irig kita makakita ug daghang mga insekto nga mobangon gikan sa binhi. Busa kini nagakahitabo. Hinay-hinay...  Busa nagpadayon kita sa pagpuli sa mga dili lumad pinaagi sa mga lumad. Sa miaging hinapos sa semana gikuha namo ang Sarcococca ug Pierris Japonicas ug gipulihan kini ug Coffeeberry (Frangula Californica). Niining hinapos sa semanaha among gikuha ang duha ka kahoyng maple ug gipulihan kini ug Bush Anemone (Carpenteria Californica). Ug sa sunod nga hinapos-sa-semana ilis nato ang atong mga sagbot sa kahon ug Coyote Brush (Baccharis pilularis).  Gawas pa sa mga insekto, nakita namo ang daghan pang ubang dagkong ihalas nga mga mananap diha sa among sawang. Usa ka bag-ong salag sa gagmayng mga tuyaw ang natawo sa kahoy kada tuig. Ug niining tuiga kami nahingangha sa 3 ka batang raccoon nga mibalhin ngadto sa kahoy (kini sa dakong bahin walay sulod).  Sila malumo, maulawon ug matahom. Nalipay kami sa pagtan-aw kanila nga mogawas ug mag-usisa sa kahoy kada gabii alang sa pagkaon.