Дар бораи он, ки оё тадбирҳои сиёсати коронавирус ба ҷомеа фоидаовар аст ё не, эссе нависед
Пас аз тақрибан ду соли пандемияи COVID-19 ва боз як маҳдудияти дигар, бисёр одамон дар Ҳолланд аз маҳдудиятҳо хаста шуда истодаанд. Тибқи маълумоти Rijksoverheid, дар Нидерландия рӯзи 28 январ 74,000 ҳолати рекордӣ тасдиқ карда шуд, ки танҳо даҳ нафар ба ICU ё марги марбут ба коронавирус гирифтор шуданд (<unk>Infections- Confirmed Cases<unk>, 2022). Ин баҳсро ба миён меорад: оё ҳукумат бояд ин тадбирҳоро идома диҳад ё не? Барои таҳияи посух, аввал бояд вирус ва тарзи паҳншавии он фаҳмида шавад ва сипас баҳс аз нуқтаи назари сиёсӣ, ахлоқӣ, иҷтимоӣ ва иқтисодӣ баррасӣ карда шавад. Аввалин ҳолати қайдшудаи SARS-CoV-2, ки боиси бемории COVID-19 мегардад, 31 декабри соли 2019 ("бемории коронавирус", 2022) буд ва он вокуниши занҷираи ноустувории сиёсиро дар саросари ҷаҳон ба вуҷуд овард. Ин беморӣ, ки дар аввал дар Чин ҳамчун эпидемия оғоз шуда буд, дар тӯли чанд моҳ ба қариб ҳамаи кишварҳои ҷаҳон паҳн шуд. Дар 20 соли охир, бисёр кишварҳо аз вирусҳои марбут ба COVID-19 ба монанди SARS зарар диданд. Бо назардошти таҷрибаи қаблӣ, онҳо фавран чораҳои мувофиқ андешиданд. Масалан, дар Чин аз оғози пандемия на бештар аз 110,000 ҳолат ба қайд гирифта шудааст, гарчанде ки он қариб 1,5 миллиард аҳолӣ дорад (Worldometer, 2022). Бо вуҷуди ин, як кишвари аз ҷиҳати сиёсӣ камтар устувор, ба монанди Туркия, камтар омода буд ва бо вуҷуди 85 миллион аҳолӣ аз 12 миллион ҳолат ранҷ кашид. Вирус бо сабаби механизми интиқоли ҳаво хеле зуд паҳн мешавад. Агар шахс дар наздикии шахси сироятёфта бошад, нафаси ӯ метавонад вирусро интиқол диҳад ва шахсони солим онро нафас кашанд. Пӯшидани ниқоб ва нигоҳ доштани масофа ба шахсони сироятёфта аз паҳн кардани зарраҳои вирус ба атрофи одамони солим кӯмак мекунад. Бо вуҷуди ин, дар кишварҳое, ки тадбирҳо татбиқ карда нашудаанд, шумораи маргҳои аз ҳад зиёд зиёд шудааст. Намуди нави omicron исбот мекунад, ки ҳадди аққал 20 маротиба тезтар аз штамми аслӣ паҳн мешавад, зеро он 30 мутасия дорад (Grossman ва Stahel, 2022). Хушбахтона, он хеле камтар марговар аст, зеро он дар марҳилаҳои аввали он ба бофтаи шуш ҳамла намекунад (Zimmer ва Ghorayshi, 2021). Инчунин метавон маҳдудиятҳои коронавирусро аз нуқтаи назари ахлоқӣ таҳлил кард: оё мо бояд чораҳои коронавирусро кам кунем, гарчанде ки ин метавонад ҳаёти бештарро зери хатар гузорад? Аз 28 январи соли 2021, коронавирус сатҳи марги 0.51%-ро ташкил медиҳад. Ин дар муқоиса бо дигар вирусҳои роҳи нафас, аз қабили грипп, ки сатҳи фавт 0, 01% -ро ташкил медиҳад, нисбатан баланд аст. COVID-19 ба гурӯҳҳои осебпазир, аз қабили онҳое, ки бемориҳои асосӣ доранд, ба монанди диабети қанд, фарбеҳӣ ё бемориҳои аутоиммунӣ доранд, таъсири номутаносиб мерасонад. Ин хусусан дар мардони пиронсол дуруст аст, зеро шумораи бемориҳо ва системаи иммунии онҳо бо пиршавӣ бад мешавад. Коронавирус роҳҳои болоии нафаскаширо, аз ҷумла шушҳоро сироят мекунад. Он ба ҳуҷайраҳо ворид шуда, ба онҳо фармон медиҳад, ки нусхаҳои вирусро эҷод кунанд. Баъд ҳуҷайра шикаста, нусхаҳои нави вирусро ба ҳуҷайраҳои дигар мефиристад. Дар ниҳоят, агар вокуниши самараноки масуният мавҷуд набошад, бемор бинобар осеби шуш, хусусан бо штаммҳои COVID-19 пеш аз варианти Omicron, ҳалок мешавад. Ҳангоми басташавӣ, тамоси инсонӣ ҳадди аққал аст, ки паҳншавии вирусро суст мекунад. Аммо, пешгирӣ кардани тамосҳои иҷтимоӣ оқибатҳои харобиовар дорад. Масалан, дар давраи басташавӣ зиёда аз 2,5 миллион кӯдак дар хатари қафомондагӣ дар омӯзиш буданд (<unk>Jongeren<unk> 2021') ("Таълим ва COVID-19", 2022). Илова бар ин, тибқи маълумоти OSF Healthcare, "Ҳафтаи миёнаи ташрифҳо ба шуъбаи фавқулодда барои эҳтимоли худкушӣ дар байни духтарони ҷавон нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта зиёда аз 50% афзудааст" (OSF Health Care, 2021). Ҳамин тариқ, гарчанде ки ҳаёти бештари одамон дар хатар аст, бо андешидани чораҳои иловагӣ барои онҳое, ки дар гурӯҳи хатарнок қарор доранд, метавон бо амният ҷомеаро боз кард ва худкушӣ ва мушкилоти омӯзиширо дар ҷавонон пешгирӣ кард. Илова бар ин, ваксинаҳо метавонанд аз пайдоиши зарари калон ба бофтаҳо пешгирӣ кунанд. Аз нуқтаи назари ҷомеа, коронавирус як "масъалаи ҷудокунанда" будани худро исбот кард, ки баъзе одамонро ба радди ваксина водор мекунад. Бисёре аз шаҳрвандон аз гирифтани ваксина худдорӣ мекунанд, бе он ки оқибатҳои онро дарк кунанд. Ду намуди ваксина вуҷуд дорад: мРНК ва вектори вирусӣ. Ваксинаи mRNA COVID-19 аввалин ваксинаи mRNA буд, ки дар байни аҳолӣ истифода шуд. Ваксинаҳои mRNA дорои RNA дар дохили липидҳо мебошанд, ки ба вуруди RNA ба ҳуҷайра кӯмак мекунанд. Рибосомаҳо РНК-ро мехонанд ва ба ҳуҷайраҳо дастур медиҳанд, ки ҳамон сафедаҳои шикастаро, ки SARS-CoV-2 доранд, истеҳсол кунанд. Сипас, бадан эътироф мекунад, ки сафедаҳои Corona spike ҳуҷумкунанда мебошанд ва барои нобуд кардани онҳо антителаҳо эҷод мекунанд. Дар муқоиса, ваксинаҳои вектори вирусӣ нусхаи безарари вирусро бо ҳамон ДНК-и сафедаи шикофӣ ворид мекунанд, ки системаи иммунӣ ба он ҳамла мекунад ва онро ба ёд меорад. Барои ҳарду навъи ваксинаҳо, ҳуҷайраҳои B-и хотира барои ҳолати дар оянда ба вируси воқеӣ гирифтор шудани шахс антителаҳо эҷод мекунанд. Ба гуфтаи доктор Стаҳел, <unk>Омикрон он қадар мутатсия шудааст, ки нисбат ба антителаҳои ваксина, ки онро эътироф мекунанд, нисбати он нисбат камтар аст, бинобар ин, ҷавоб ин зарбаи такмилдиҳанда аст, зеро шумо вирусро бо миқдори вокуниши иммунӣ саркӯб мекунед, ҳатто агар мувофиқаи комил набошад<unk> (Гросман ва Стаҳел, 2022). Ҳамин тариқ, вояи аввалияи ваксина ва, ба наздикӣ, вояи такрорӣ дар пешгирии сироятҳо, аммо муҳимтар аз ҳама, дар коҳиш додани эҳтимоли бемории вазнин ва марг нақши муҳим мебозад. Бо вуҷуди ин, тадқиқотҳои нав нишон доданд, ки масунияти самаранок метавонад дар давоми шаш моҳ аз байн равад ва ин зарурати гирифтани вояи солонаи шабеҳи гриппро талаб мекунад (Doucleff). 13,6% аҳолии аз 18-сола боло аз эмгузаронӣ саркашӣ мекунанд, асосан аз сабаби нобоварӣ ба ҳукумат (Ваксинатсия ва эмгузаронии COVID-19, 2022). Ин таъсири масунияти гурӯҳиро маҳдуд мекунад, мафҳуме, ки агар шумораи кофӣ одамон эм карда шаванд, вирус дигар наметавонад паҳн шавад, зеро ҳамаи ҳадафҳо иммунитет доранд. Ниҳоят, бояд таъсири иқтисодии басташавиро ба назар гирифт. Маҳдудият ба бекорӣ, хусусан барои онҳое, ки дар соҳаи сайёҳӣ кор мекарданд, сабаб шуд. Масалан, тибқи маълумоти Форуми ҷаҳонии иқтисодӣ, дар соли 2020 114 миллион нафар ҷои кори худро аз даст доданд (Richter, 2021). Илова бар ин, маҳдудиятҳо дар саросари ҷаҳон инчунин ба талафоти тақрибан 3,2 триллион евро дар даромади меҳнатӣ оварда расонданд. Ҳатто бо таъсири харобиовари иқтисодӣ, бояд ин далелро ба назар гирифт, ки вақте чораҳои дахлдори коронавирус андешида намешаванд, ҳаёти одамон зери хатар қарор мегирад. Мувофиқи NPR, агар чораҳои нокифоя андешида мешуданд, шумораи ҳолатҳо дар Чин тақрибан 488 маротиба зиёд мешуд, бинобар ин миллионҳо нафар наҷот меёфтанд (Beaubien, 2020). Хулоса, бо назардошти COVID-19 аз линзаи сиёсӣ, ахлоқӣ, иҷтимоӣ ва иқтисодӣ, ман хулоса мекунам, ки гарчанде ки вирус ба гурӯҳҳои муайян хеле сирояткунанда ва марговар аст, бастани он танҳо ҳалли муваққатӣ аст. Маҳдудият барои ҷомеаи мо танҳо вақте фоидаовар аст, ки мизони фавти зиёдатӣ боло равад. Аз ин рӯ, бо андешидани чораҳои пешакӣ, кишварҳо метавонанд паҳншавии вирусро маҳдуд кунанд. Масалан, шаш моҳ пеш аз он ки пӯшидани ниқоб ҳамчун чораи муассир ба назар мерасид. Тавре ки дар аввалин басташавӣ дида шуд, даҳҳо ҳазор нафар корҳояшонро аз даст доданд ва беш аз 2,5 миллион кӯдак маҷбур шуданд, ки дар Нидерландия таҳсили фосилавӣ кунанд ("Jongeren", 2021). Ҳамин тариқ, бо андешидани чораҳои саривақтӣ ва омодагӣ, ба маҳдудкунӣ рафтан лозим нест. Бо вуҷуди ин, агар шумораи фавтидагон зиёд шавад, бояд тадбирҳои мутаносиби коронавирусӣ андешида шаванд.