سويوق ساواش حاقيندا بو پاراگرافي نظره آلاراق، سووئتلر نه اوچون افغانیستان ساواشيندان چیخیبلار؟
Context:ایکینجی دونیا ساواشیندان سوْنرا، پوتسدام کنفرانسی اساسیندا، شرق آلمان و آوسترییانین شرق حیصه لری کیمی شرق و اورتا آوروپانین بیر نئچه بؤلومو قیرمیزی اوردو طرفیندن ایشغال ائدیلدی. شرق بلوکونون ساتیلت دؤولتلرین ده موستقیل کمونیست حکومتلر قورولدو. دونیانین ایکینجی نوکلئر گوجو اولاندان سونرا، سووئت بیرلیگی وارساوا موقاویله سی ائتنیکینی قوروب، قیرمیزی ساواش کیمی تانینان دونیا اوستونلوک اوچون موباریزه یه، رقیبی آمریکا بیرلشمیش ایالتلری و ناتو ایله گئدیب. ۱۹۵۳-جو ایلده استالینین اؤلوموندن سونرا و بیر قیسسا مودّتلیک کولکتیو حاکمیّتدن سونرا، یئنی لیدئر نیکیتا خروشچوف استالینی محکوم ائدیر و ایستالینیزاسیون سیاستینی باشلاییب، چوخلو سیاسی محبوسلاری گولاگ ایش اردوگاهلاریندان آزاد ائدیر. ظالیم سیاستلرین عمومی آزالدیلماسی سونرالار خروشچوف اریمه سی کیمی تانینیر. عین زاماندا، سوْن دؤیوش گرگینلیکلری، ایکی رقیب، تورکیه ده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری نین "ژوپیتئر" راکتلرینین و کوبادا سووئت راکتلرینین یئرلشدیریلمه سی اوزره قارشیلاشدیقلاری زامان، اوجونا چاتدی.  ۱۹۵۷-جی ایلده، سوویتلر بیرلیگی دونیانین ایلک مصنوعی ماهواره سینی، اسپوتنیک ۱-ی گؤندرمیش، بونونلا دا کوسماتیک عصرین باشلانیشی. روسیه لی کوسموناوت یوری قاقارین، ۱۹۶۱-جی ایل آوریلین ۱۲-ده "ووستوک ۱" آدلی کیمسه لی فضاسینا یئر کوره سینده دؤنموش ایلک اینسان اولدو. ۱۹۶۴-جو ایلده خروشچوفو ایستعفا ائتدیکدن سونرا، لئونید برژنیف رهبر اولانا قدر، کوتلوی حاکمیت دؤورو داوام ائتدی. ۱۹۷۰-جی ایللرده و ۱۹۸۰-جی ایللری نین ایلک ایللری سونرالار ایستگناسییا دؤورو آدلانیر. ۱۹۶۵-جی ایلده کوسیگین رئفورماسی سووئت ایقتیصادیاتینین بیر قیسمینده مرکزیتسیزلیگه چئوریلدی. ۱۹۷۹-جو ایلده، افغانیستاندا کمونیست رهبرلیگینده باش وئرن بیر اینقیلابدان سونرا، سووئت قوه لری اؤلکه نی تهلوکه یه سالیب، سونرالار سووئت-افغانیستان ساواشی باشلادی. ۱۹۸۸-جی ایلین مای آییندا سوسیال ایستعمارچیلار بین الخالق قارشی لیق، سوسیال ایستعمارچیلارا قارشی داوام لی گوریلا ساواشی و سوسیال ایستعمارچیلار طرفیندن دستک سیزلیک سببی ایله افغانیستان دان چیخیش ائتمه یه باشلادیلار.  ۱۹۸۵-جی ایلدن سوْنرا سوْیئت سیستئمینده لیبرال رئفورملار ائتدیرمه یه چالیشان سوْنرا سوْیئت لیدری میخائیل گورباچوف، ایقتیصادی ایستیناق دؤورونو باشا چاتدیرماق و حکومتی دموکراتیکلاشدیرماق اوچون گلاسنوْست (آچیقلیق) و پِرِستروْیکا (تعدیل) سیاستلرینی ایجرا ائتدی. بو، اؤلکه ده گوجلو میللی و آیریلیقچی حرکتلرین یارانماسینا سبب اولدو. ۱۹۹۱-جی ایلدن قاباق سووئت ائکونومیسی دونیانین ایکینجی ان بؤیوک ائکونومیسی ایدی، آمّا اونون سون ایللرینده بحرانا دوشدو.  ۱۹۹۱-جی ایلده بالتیک اؤلکه لری شوروی بیرلییندن آیریلان زامان، اقتصادی و سیاسی آشامالار باشلادی. 17 مارس دا، بیر رفراندوم کئچیریلیب، اوندا ایشتیراک ائدن وطنداشلارین بؤیوک اکثریتی سووئت بیرلیگینی یئنی لشن بیر فئدراسیونا چئوریلمه سی طرفیندن سس وئردیلر. ۱۹۹۱-جی ایلین ژوئن آییندا بوریس یلتسین روسییا تاریخین ده بیرینجی مستقیم سئچیلمیش پرزیدنت اولدو. ۱۹۹۱-جی ایلین آوقوست آییندا گورباچوو حکومتینین عوضولری طرفیندن گورباچوو علیهینه و شوروی بیرلیینی قوروماق مقصدی ایله حیاتا کئچیریلن دؤولت دؤنمی، اونون عوضینه شوروی بیرلیینین کومونیست پارتییاسی نین سونا سبب اولدو. ۱۹۹۱-جی ایلین دسامبرین ۲۵-ده سووئت بیرلیینین داغیلماسیندان سوْنرا، معاصر روسییا ایله بیرلیکده اون دؤرد سوْیئت دؤولتی یارانمیشدیر.
سووئتلر 1988-جی ایلین مای آییندا باشلایان سووئت-افغان ساواشیندان بین الخالق قارشی لیق، داوام لی سووئتلر قارشیسیندا گئریلا ساواشی و سووئت وطنداشلاری طرفیندن دستک سیزلیک سببی ایله چیخیش ائتدیلر.