የኔቶን ታሪክ ጠቅለል አድርገው ይግለጹ
Context:የደንከርክ ስምምነት የተፈረመው በፈረንሳይ እና በዩናይትድ ኪንግደም በ 4 መጋቢት 1947 ነበር ፣ በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ማብቂያ እና በቀዝቃዛው ጦርነት መጀመሪያ ላይ ፣ በጀርመን ወይም በሶቪዬት ህብረት ሊከሰቱ በሚችሉ ጥቃቶች ላይ የሽርክና እና የጋራ ድጋፍ ስምምነት ። በመጋቢት 1948 ይህ ጥምረት በብራሰልስ ስምምነት የቤኔሉክስ አገሮችን በማካተት የብራሰልስ ስምምነት ድርጅት በመፍጠር በተለምዶ የምዕራባዊው ህብረት በመባል ይታወቃል ። ሰሜን አሜሪካን ሊያካትት የሚችል ሰፋ ያለ ወታደራዊ ጥምረት ለመፍጠር የተጀመረው ውይይት በዚያው ወር በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥም ተጀምሯል ፣ የትሩማን ዶክትሪን መሠረት የውጭ ፖሊሲያቸው እንደ የካቲት 1948 በቼኮዝሎቫኪያ የተካሄደውን የመፈንቅለ መንግሥት የመሳሰሉ የኮሚኒስት ጥቃት አድርገው ባዩዋቸው ድርጊቶች ላይ ዓለም አቀፍ አንድነትን ያበረታቱ ነበር ። እነዚህ ውይይቶች በምዕራባዊው ህብረት አባል አገራት እና በዩናይትድ ስቴትስ ፣ በካናዳ ፣ በፖርቱጋል ፣ በጣሊያን ፣ በኖርዌይ ፣ በዴንማርክ እና በአይስላንድ የተፈረመውን የሰሜን አትላንቲክ ስምምነት ሚያዝያ 4 ቀን 1949 አስከትለዋል ። ካናዳዊው ዲፕሎማት ሌስተር ቢ ፒርሰን የስምምነቱ ዋና ደራሲና አዘጋጅ ነበሩ።  ረዥም አራት ማዕዘን ቅርፅ ያለው ክፍል በእያንዳንዱ ጎን በርካታ የተቀመጡ ግለሰቦች ያሉት ሲሆን በሩቅ ጫፍ ላይ ደግሞ ባንዲራዎች ተንጠልጥለዋል ። በ1955 ምዕራብ ጀርመን ወደ ኔቶ የተቀላቀለች ሲሆን ይህም በቀዝቃዛው ጦርነት ወቅት የዋርሶ ስምምነት እንዲመሰረት ምክንያት ሆኗል። የሰሜን አትላንቲክ ስምምነት በኮሪያ ጦርነት ተነሳሽነት ኔቶን በማቋቋም በተቀናጀ ወታደራዊ መዋቅር ተግባራዊ እስኪያደርግ ድረስ በአብዛኛው ተኝቶ ነበር ። በ1951 የአውሮፓ የጦር ሃይሎች ከፍተኛ መቀመጫ (SHAPE) የተቋቋመ ሲሆን ይህም በርካታ የምዕራባውያን ህብረት ወታደራዊ መዋቅሮችን እና እቅዶችን ተቀብሏል፣ ይህም መሳሪያዎችን መደበኛ ለማድረግ እና የውጭ ወታደራዊ ኃይሎችን በአውሮፓ አገራት ለማሰማራት ስምምነቶችን ጨምሮ ነው። በ1952 የኔቶ ዋና ጸሐፊነት የድርጅቱ ዋና የሲቪል ባለስልጣን ሆኖ ተቋቋመ። በዚያው ዓመት የመጀመሪያዎቹ ዋና ዋና የኔቶ የባህር ላይ ልምምዶች ፣ ልምምድ ሜይንብሬስ እና የግሪክ እና የቱርክ ወደ ድርጅቱ መቀላቀል ታይቷል ። በለንደን እና በፓሪስ ኮንፈረንሶች ተከትሎ ምዕራብ ጀርመን በግንቦት 1955 ወደ ኔቶ በመቀላቀሏ ወታደራዊ ትጥቅ እንዲታጠቅ ተፈቅዶላታል ፣ ይህም በሶቪዬት የበላይነት የተያዘውን የዋርሶ ስምምነት ለመፍጠር ዋና ምክንያት ሆኗል ፣ ይህም ሁለቱን የተቃዋሚ ወገኖች ያቀርባል ። የቀዝቃዛው ጦርነት.  በ1961 የበርሊን ግንብ መገንባቱ በቀዝቃዛው ጦርነት ወቅት 400,000 የአሜሪካ ወታደሮች በአውሮፓ ሲሰፍሩ የነበረውን ከፍተኛ ውጥረት አሳይቷል። በአውሮፓ አገራት እና በአሜሪካ መካከል ባለው ግንኙነት ጥንካሬ ላይ ጥርጣሬዎች ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመሩ ሄዱ ፣ እንዲሁም በተስፋው የሶቪዬት ወረራ ላይ በተደረገው የኔቶ መከላከያ ተዓማኒነት ላይ ጥርጣሬዎች <unk> ወደ ገለልተኛ የፈረንሣይ የኑክሌር መከላከያ ልማት እና በ 1966 ከኔቶ ወታደራዊ መዋቅር የፈረንሣይ መውጣት ምክንያት የሆኑ ጥርጣሬዎች ። በ1982 አዲስ ዲሞክራሲ ያቋቋመችው ስፔን በዚህ ጥምረት ውስጥ ተቀላቀለች።  በ1989 በአውሮፓ የተከሰቱት አብዮቶች የኔቶን ዓላማ፣ ባህሪ፣ ተልዕኮዎች እና በአህጉሪቱ ላይ ያተኮረውን ስትራቴጂያዊ ዳግም ግምገማ አስከትለዋል። በጥቅምት ወር 1990 የምስራቅ ጀርመን የጀርመን ፌዴራላዊ ሪፐብሊክ እና የቅንጅት አካል ሆነች ፣ እና ህዳር 1990 ፣ ህብረቱ በፓሪስ ከሶቪየት ህብረት ጋር በአውሮፓ ውስጥ የተለመዱ የጦር ኃይሎች ስምምነት (ሲኤፍኢ) ተፈራረመ ። በካቲት 1991 የዋርሶ ስምምነት ከፈረሰ በኋላ እና በዚያው በታህሳስ ወር የሶቪየት ህብረት ከፈረሰ በኋላ የኔቶን ዋና ተቃዋሚዎች ያስወገደውን በመላ አህጉሪቱ የተወሰኑ ወታደራዊ ቅነሳዎችን አዘዘ ። ይህ ደግሞ በአውሮፓ ወታደራዊ ወጪዎችና መሳሪያዎች መቀነስ እንዲጀምሩ አድርጓል። የሲኤፍኢ ስምምነት ፊርማዎቹ በሚቀጥሉት አስራ ስድስት ዓመታት ውስጥ 52,000 የተለመዱ የጦር መሳሪያዎችን እንዲያስወግዱ እና የኔቶ የአውሮፓ አባላት ወታደራዊ ወጪ ከ 28 እስከ 1990 ድረስ በ 2015 በመቶ እንዲቀንስ ፈቀደ ። በ1990 በርካታ ምዕራባውያን መሪዎች ሚካኤል ጎርባቾቭን ኔቶ ወደ ምሥራቅ እንደማይስፋፋ ማረጋገጫ ሰጥተውት ነበር፣ ይህም በግል ውይይቶች ላይ በተጻፈው ማስታወሻ ተገልጿል። ይሁን እንጂ በዚያው ዓመት መጨረሻ ላይ የተፈረመው የጀርመንን ጉዳይ በተመለከተ የመጨረሻውን ስምምነት በተመለከተ የተደረገው ስምምነት በምሥራቅ በኩል ስለመስፋፋት ጉዳይ ምንም ዓይነት ማብራሪያ አልሰጠም።  በሰማያዊ መስታወት መስኮቶች ከታጠፈ ህንፃ ፊት ለፊት በሣር ሣር ውስጥ ሁለት ከፍ ያሉ የኮንክሪት ክፍሎች ። በ1989 የበርሊን ግንብ መውደቅ በአውሮፓ ውስጥ ለኔቶ ሚና ትልቅ ለውጥ አምጥቷል፤ ይህ የግድግዳው ክፍል በአሁኑ ጊዜ ከኔቶ ዋና መሥሪያ ቤት ውጭ ይታያል። በ 1990 ዎቹ ውስጥ ድርጅቱ እንቅስቃሴዎቹን ቀደም ሲል የኔቶ ጉዳዮች ባልነበሩ የፖለቲካ እና የሰብአዊ ጉዳዮች ላይ አስፋፋ ። በዩጎዝላቪያ መፈራረስ ወቅት ድርጅቱ የመጀመሪያውን ወታደራዊ ጣልቃ ገብነት በቦስኒያ ከ 1992 እስከ 1995 እና በኋላም በዩጎዝላቪያ በ 1999 አካሂዷል ። እነዚህ ግጭቶች ከቀዝቃዛው ጦርነት በኋላ ትልቅ ወታደራዊ መልሶ ማዋቀርን አነሳሱ ። የኔቶ ወታደራዊ አወቃቀር ተቆርጦና ተስተካክሎ እንደ ዋና መኮንኑ የአውሮፓ ፈጣን ምላሽ ኮርፖሬሽን ያሉ አዳዲስ ኃይሎች ተቋቁመዋል ።  በፖለቲካዊ መልኩ ድርጅቱ ከአዳዲሶቹ የራስ ገዝ አስተዳደር ካላቸው የመካከለኛው እና ምስራቅ አውሮፓ አገራት ጋር የተሻሉ ግንኙነቶችን ፈለገ ፣ እናም በዚህ የድህረ-ቀዝቃዛ ጦርነት ወቅት በኔቶ እና በጎረቤቶቹ መካከል የዲፕሎማሲያዊ ትብብር መድረኮች ተቋቁመዋል ፣ ይህም የሽርክና ለሰላም እና የሜዲትራኒያን ውይይት ተነሳሽነት በ 1994 ፣ የዩሮ-አትላንቲክ አጋርነት ምክር ቤት በ 1997 እና የኔቶ-ሩሲያ ቋሚ የጋራ ምክር ቤት በ 1998 ። በ1999 በዋሽንግተን በተካሄደው ጉባዔ ላይ ሃንጋሪ፣ ፖላንድ እና ቼክ ሪፑብሊክ ኦፊሴላዊ በሆነ መንገድ የኔቶ አባል ሆነዋል፤ በተጨማሪም ድርጅቱ ለግለሰቦች የተበጀ "የአባልነት የድርጊት መርሃ ግብር" በማውጣት የአባልነት መመሪያዎችን አውጥቷል። እነዚህ ዕቅዶች በቀጣይነት አዳዲስ የቅንጅት አባላትን መጨመር የሚቆጣጠሩ ናቸው። በ 2007 የፈረንሳይ ፕሬዝዳንት ኒኮላ ሳርኮዚ መመረጣቸው በፈረንሣይ ወታደራዊ አቋም ላይ ትልቅ ለውጥ አምጥቷል ፣ ይህም በኤፕሪል 4 ቀን 2009 ወደ ሙሉ አባልነት መመለሱን ያጠናቀቀ ሲሆን ይህም ፈረንሣይ ገለልተኛ የኑክሌር መከላከያዎችን በመጠበቅ የኔቶ ወታደራዊ አዛዥነት መዋቅርን እንደገና ማካተትንም አካቷል ።  የሰሜን አትላንቲክ ስምምነት አንቀጽ 5 አባል አገራት በጦር ጥቃት ለሚደርስባቸው አባል አገራት እርዳታ እንዲሰጡ የሚጠይቅ ሲሆን ከመስከረም 11 ጥቃቶች በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ እና ብቸኛው ጊዜ ጥቅም ላይ ውሏል ፣ ከዚያ በኋላ በኔቶ በሚመራው አይኤስኤፍ ስር ወታደሮች ወደ አፍጋኒስታን ተሰማርተዋል ። ድርጅቱ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ወደ ኢራቅ አሰልጣኞችን መላክን ፣ የፀረ-ወንበዴነት ሥራዎችን ማገዝን እና በ 2011 በተባበሩት መንግስታት የፀጥታው ምክር ቤት ውሳኔ 1973 መሠረት በሊቢያ ላይ የበረራ ክልከላን ማስፈፀምን ጨምሮ በርካታ ተጨማሪ ሚናዎችን ተጫውቷል ።  የሩሲያ የክራይሚያ ወረራ በሁሉም የኔቶ አባል አገራት ከፍተኛ ቅሬታን አስነስቶ የነበረ ሲሆን በአንቀጽ 4 መሰረት የኔቶ አባል አገራት እርስ በርስ እንዲመክሩ ከሚጠይቁት ሰባት ጉዳዮች መካከል አንዱ ነው። ቀደም ሲል በኢራቅ ጦርነት እና በሶሪያ የእርስ በእርስ ጦርነት ወቅት የተካተቱ ናቸው ። በ2014 በዌልስ በተካሄደው የመሪዎች ስብሰባ ላይ የኔቶ አባል ሀገራት መሪዎች በ2024 ቢያንስ ከጠቅላላ የሀገር ውስጥ ምርታቸው ሁለት በመቶ የሚሆነውን ለመከላከያ ወጪ ለማድረግ ለመጀመሪያ ጊዜ ቃል ገብተው ነበር፣ ይህም ቀደም ሲል መደበኛ ያልሆነ መመሪያ ብቻ ነበር። በ 2016 በዋርሶ ስብሰባ ላይ የኔቶ ሀገሮች የኔቶ የተጠናከረ የፊት መገኘትን ለመፍጠር ተስማምተዋል ፣ ይህም በኢስቶኒያ ፣ በላትቪያ ፣ በሊቱዌኒያ እና በፖላንድ አራት ብዙ ብሄራዊ የጦር ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰራዊት ሰ በ 2022 የሩሲያ የዩክሬን ወረራ ከመጀመሩ በፊት እና በወቅቱ በርካታ የኔቶ አገራት የምስራቃዊውን የቅንጅት ክንፍ ለማጠናከር የመሬት ወታደሮችን ፣ የጦር መርከቦችን እና የውጊያ አውሮፕላኖችን ልከዋል ፣ እና በርካታ ሀገሮች እንደገና አንቀጽ 4 ን ተጠቅመዋል ። በመጋቢት 2022 የኔቶ መሪዎች በብራስልስ ለየት ያለ ጉባዔ ተሰብስበው የቡድን ሰባት እና የአውሮፓ ህብረት መሪዎችም ተሳትፈዋል። የኔቶ አባል አገራት በቡልጋሪያ፣ በሃንጋሪ፣ በሩማኒያ እና በስሎቫኪያ አራት ተጨማሪ የጦር ቡድኖችን ለማቋቋም ተስማምተዋል፣ እና የኔቶ ምላሽ ኃይል አካላት በኔቶ ታሪክ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ ተንቀሳቅሰዋል።  እስከ ሰኔ 2022 ድረስ ኔቶ የሩሲያን ጥቃት ለመከላከል በ 2,500 ኪሎ ሜትር ርዝመት ባለው ምስራቃዊ ጎኑ ላይ 40,000 ወታደሮችን አሰማርቷል። ከነዚህም ውስጥ ከግማሽ በላይ የሚሆኑት በቡልጋሪያ፣ በሩማኒያ፣ በሃንጋሪ፣ በስሎቫኪያና በፖላንድ የተሰማሩ ሲሆን እነዚህ አምስት አገሮች 259,000 ወታደሮችን ያካተተ ከፍተኛ ቁጥር ያለው የቀድሞ የኔቶ ወታደሮች አሏቸው። የቡልጋሪያ አየር ኃይል እንዲሟላ ስፔን ዩሮፋይተር ታይፉኖችን፣ ኔዘርላንድስ ስምንት የኤፍ-35 ጥቃት አውሮፕላኖችን፣ እና ተጨማሪ የፈረንሳይ እና የአሜሪካ ጥቃት አውሮፕላኖች በቅርቡ ይመጣሉ።  ኔቶ በአባል አገሮቹ የህዝብ ድጋፍ አግኝቷል።
የሰሜን አትላንቲክ ቃል ኪዳን ድርጅት (NATO, ፈረንሳይኛ: Organisation du traité de l'Atlantique nord) ወይም የሰሜን አትላንቲክ ህብረት፣ የአትላንቲክ ህብረት፣ የምዕራባዊ ህብረት፣ ወታደራዊ ህብረት ነው። በ1949 በሰሜን አትላንቲክ ስምምነት የተቋቋመ ሲሆን ሚያዝያ 4 ቀን 1949 በዋሽንግተን ዲሲ፣ ዩናይትድ ስቴትስ ተፈርሟል። በ1949 አባልነቷን የያዙት ዩናይትድ ስቴትስ፣ ቤልጂየም፣ ኔዘርላንድስ፣ ሉክሰምበርግ፣ ፈረንሳይ፣ ዩናይትድ ኪንግደም፣ ካናዳ፣ ፖርቱጋል፣ ጣሊያን፣ ኖርዌይ፣ ዴንማርክና አይስላንድ ነበሩ። የካቲት 18 ቀን 1952 ግሪክ እና ቱርክም እንዲሁ ተቀላቀሉ።  በወቅቱ የኖርዌይ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር የነበሩት ሃልቫርድ ላንጌ "በአህጉራችን ታሪክ ውስጥ ወሳኝ የሆነ የመዞሪያ ነጥብ" በማለት በምዕራብ ጀርመን በግንቦት 9 ቀን 1955 ድርጅቱን ሲቀላቀሉ ውጤቱ በሶቪየት ህብረት እና በተባበሩት መንግስታት በኔቶ ምላሽ በግንቦት 14 ቀን 1955 የተፈረመው የዋርሶ ስምምነት ነበር ።  በ1999 የቀዝቃዛው ጦርነት ካበቃ በኋላ ሶስቱ የቀድሞ ኮሚኒስት አገሮች ማለትም ሃንጋሪ፣ ቼክ ሪፑብሊክና ፖላንድ የኔቶ አባል ሆኑ። መጋቢት 29 ቀን 2004 ተጨማሪ ሰባት የሰሜን አውሮፓና የምሥራቅ አውሮፓ አገሮች ማለትም ኤስቶኒያ፣ ላትቪያና ሊቱዌኒያ እንዲሁም ስሎቬኒያ፣ ስሎቫኪያ፣ ቡልጋሪያና ሩማኒያ ኔቶን ተቀላቀሉ።  ክሮኤሽያ እና አልባኒያ የኔቶ አባልነት ግብዣ ሚያዝያ 3 ቀን 2008 ተቀብለዋል። የመቄዶንያ ሪፐብሊክ ብቸኛውን ቅድመ ሁኔታ ያለው ግብዣ የተቀበለው ከግሪክ ጋር ባለው የስም ክርክር ምክንያት በግሪክ ቬቶ ስለተከለከለች ነው ።  ሞንቴኔግሮ በሰኔ 5 ቀን 2017 ተቀላቀለች ። የሰሜን መቄዶንያ ስም ለውጦ ውዝግቡን ለማቆም በማሰብ መጋቢት 27 ቀን 2020 ወደ ኔቶ በመቀላቀል 30ኛዋ አባል ሆናለች። አየርላንድ መስከረም 8 ቀን 2020 በተመልካችነት ወደ ኔቶ በይፋ ተቀላቀለች።  በኤፕሪል 2023 ፊንላንድ ከ 2022 የሩሲያ የዩክሬን ወረራ በኋላ ለመቀላቀል ጥረቶችን ተከትሎ ኔቶን ተቀላቀለች ።