Resuméiert d'Geschicht vun der NATO
Context:De Vertrag vu Dunkerque gouf vu Frankräich a Groussbritannien den 4ten Mäerz 1947 ënnerschriwwen, am Kader vum Zweete Weltkrich an am Ufank vum Kale Krich, als Vertrag vun der Allianz an der géigesäiteger Hëllef am Fall vu méiglechen Attacke vun Däitschland oder der Sowjetunioun. Am Mäerz 1948 gouf dës Allianz am Vertrag vu Bréissel erweidert fir d'Benelux-Länner ze enthalen, déi d'Brüsseler Vertragsorganisatioun, allgemeng als Western Union bekannt. Gespréicher iwwer eng méi breet militäresch Allianz, déi Nordamerika kéint enthalen, hunn och dee Mount an den USA ugefaang, wou hir Aussepolitik ënner der Truman-Doktrin international Solidaritéit géint Aktiounen gefördert huet, déi se als kommunistesch Aggressioun ugesinn hunn, wéi de Staatsstreech am Februar 1948 an der Tschechoslowakei. Dës Gespréicher hunn zu der Ënnerschrëft vum Nordatlantesche Vertrag op 4 Abrëll 1949 vun de Memberstaaten vun der Western Union plus den USA, Kanada, Portugal, Italien, Norwegen, Dänemark an Island gefouert. De kanadesche Diplomat Lester B. Pearson war e Schlëssel Auteur a Schrëftsteller vum Traité.  E laange rechteckege Raum mat verschiddene Reihen vu sëtzende Persounen op all Säit, a Fändelen, déi am wäiten Enn hänken. West Däitschland ass 1955 der NATO bäigetrueden, wat zu der Grënnung vum rivaliséierte Warschauer Pakt während dem Kale Krich gefouert huet. De Nordatlantesche Vertrag war gréisstendeels schlofend, bis de Korea-Krich d'Grënnung vun der NATO initiéiert huet fir et mat enger integréierter militärescher Struktur ëmzesetzen. Dëst huet d'Formatioun vum Supreme Headquarters Allied Powers Europe (SHAPE) am Joer 1951 abegraff, déi vill vun de militäresche Strukturen an de Pläng vun der Western Union adoptéiert huet, dorënner hir Ofkommes iwwer d'Standardizéierung vun der Ausrüstung an Ofkommes iwwer d'Statioun vun auslännesche Militärkraaft an europäesche Länner. 1952 gouf de Posten vum Generalsekretär vun der NATO als déi wichtegst zivil Persoun vun der Organisatioun etabléiert. Datselwecht Joer gouf och déi éischt grouss NATO-Mier-Übung, d'Übung Mainbrace, an de Beitritt vu Griicheland an der Tierkei zu der Organisatioun. No de Konferenzen zu London a Paräis gouf West Däitschland erlaabt, sech militäresch nei ze bewaffnen, well se der NATO am Mee 1955 bäigetrueden hunn, wat dann och e wichtege Faktor bei der Schafung vum sowjeteschen Warschauer Pakt war, deen déi zwou géigesäiteg Säiten vum Kale Krich ënnerscheet.  De Bau vun der Berliner Mauer am Joer 1961 huet den Héichpunkt vun de Spannungen am Kale Krich markéiert, wéi 400.000 US-Zaldoten an Europa stationéiert waren. Zweifel iwwer d'Stäerkt vun der Bezéiung tëscht den europäesche Staaten an den USA sinn op an ausgaang, zesumme mat Zweifel iwwer d'Glaube vun der NATO-Verdeedegung géint eng méiglech sowjetesch Invasioun - Zweifel, déi zu der Entwécklung vun der onofhängeger franséischer Nuklearverhënnerung an dem Réckzuch vu Frankräich aus der militärescher Struktur vun der NATO am Joer 1966 gefouert hunn. Am Joer 1982 huet sech dat neit demokratescht Spuenien der Allianz ugeschloss.  D'Revolutioune vun 1989 an Europa hunn zu enger strategescher Neubewäertung vum Zweck, der Natur, den Aufgaben an dem Fokus vun der NATO op de Kontinent gefouert. Am Oktober 1990 gouf Ostdäitschland Deel vun der Bundesrepublik Däitschland an der Allianz, an am November 1990 huet d'Allianz de Vertrag iwwer konventionell Arméi an Europa (CFE) zu Paräis mat der Sowjetunioun ënnerschriwwen. Et huet spezifesch militäresch Reduktiounen iwwer de Kontinent mandatéiert, déi nom Zesummebroch vum Warschauer Pakt am Februar 1991 an der Auflösung vun der Sowjetunioun am Dezember 1991 weidergefouert goufen, déi de facto d'Haaptgegner vun der NATO ewechgeholl hunn. Dëst huet zu engem Réckzuch vun de militäresche Ausgaben an Ausrüstung an Europa gefouert. De CFE-Vertrag huet de Signatairen erlaabt 52.000 Stécker konventionell Rüstung an de folgende sechzéng Joer ze entfernen, an huet d'Militärausgaben vun den europäesche Membere vun der NATO erlaabt vun 28 Prozent vun 1990 bis 2015 ze reduzéieren. Am Joer 1990 hunn e puer westlech Leader dem Michail Gorbatschow verséchert, datt d'NATO net méi wäit am Osten ausbaue géif, wéi aus Memoranden vu privaten Gespréicher erauskomm ass. Den endgültegen Text vum Vertrag iwwer d'Finale Settlement mat Respekt zu Däitschland, deen spéider dat selwecht Joer ënnerschriwwe gouf, enthale keng Ernimmung vun der Fro vun der Expansioun Richtung Osten.  Zwee héije Betongsektioune vun enger Mauer an engem Grasgras virun engem gekrümmten Gebai mat blo-Glasfensteren. De Fall vun der Berliner Mauer am Joer 1989 huet e Wendepunkt an der Roll vun der NATO an Europa markéiert, an dës Sektioun vun der Mauer ass elo ausserhalb vum NATO Haaptquartier ausgestallt. An den 1990er Joren huet d'Organisatioun hir Aktivitéiten op politesch a humanitäre Situatiounen ausgedehnt, déi fréier net vun der NATO betraff waren. Wärend dem Zerfall vu Jugoslawien huet d'Organisatioun seng éischt militäresch Interventiounen a Bosnien vun 1992 bis 1995 a spéider Jugoslawien am Joer 1999 duerchgefouert. Dës Konflikter hunn eng grouss militäresch Restrukturéierung no dem Kale Krich motivéiert. D'militäresch Struktur vun der NATO gouf reduzéiert a reorganiséiert, mat neie Kräften wéi dem Headquarters Allied Command Europe Rapid Reaction Corps etabléiert.  Politesch huet d'Organisatioun no bessere Bezéiungen mat den nei autonome Zentral- a Osteuropäesche Staaten gesicht, an an dëser Post-Kaltkrich Period goufe diplomatesch Forume fir regional Zesummenaarbecht tëscht der NATO a senge Noperen opgestallt, dorënner d'Partnerschaft fir Fridden an d'Middellandseege-Dialoginitiativ am Joer 1994, den Euro-Atlantic Partnership Council am Joer 1997 an den NATO-Russland Permanent Joint Council am Joer 1998. Op dem Washingtoner Sommet vun 1999 sinn Ungarn, Polen an d'Tschechesch Republik offiziell der NATO bäigetrueden, an d'Organisatioun huet och nei Richtlinnen fir Memberschaft mat individuellen "Membership Action Plans" erausginn. Dës Pläng hunn d'nächst Zousatz vun neien Allianz Memberen regéiert. D'Wahle vum franséische President Nicolas Sarkozy am Joer 2007 huet zu enger grousser Reform vun der militärescher Positioun vu Frankräich gefouert, déi mat der Retour op déi voll Memberschaft den 4.  Den Artikel 5 vum Nordatlantesche Vertrag, deen d'Memberstaaten erfuerdert, all Memberstaat, deen engem bewaffneten Ugrëff ausgesat ass, ze hëllefen, gouf fir d'éischt an eenzeg Kéier no den Attacke vum 11.September opgeruff, no deenen Truppen an Afghanistan ënner der NATO-gefouerter ISAF agesat goufen. D'Organisatioun huet zënterhier eng Rei zousätzlech Rollen bedriwwen, dorënner d'Ausféierung vun Traineren an den Irak, d'Hëllef bei Anti-Piraterie Operatiounen, an am Joer 2011 eng No-Fly Zone iwwer Libyen duerchzesetzen am Aklang mat der UN Sécherheetsrot Resolutioun 1973.  D'Russesch Annexioun vun der Krim huet zu enger staarker Veruerteelung vun alle NATO-Membere gefouert, an et war ee vun de siwe Mol, datt den Artikel 4, deen op Konsultatioun tëscht NATO-Membere rifft, agefouert gouf. Virdrun huet et och während dem Irakkrich an dem syresche Biergerkrich geschitt. Am Wales-Sommet 2014 hunn d'Leaderen vun den NATO-Memberstaaten sech formell verflicht fir d'éischt Kéier d'Äquivalent vun op d'mannst zwee Prozent vun hirem Bruttoinlandsprodukt fir d'Verdeedegung bis 2024 auszeginn, wat virdrun nëmmen eng informell Richtlinn war. Op dem Warschauer Sommet 2016 hunn d'NATO-Länner d'Schafung vun der NATO Enhanced Forward Presence ofgestëmmt, déi véier multinational Bataillonsgréisst Schluechtgruppen an Estland, Lettland, Litauen a Polen agesat huet. Virun an während der 2022 russescher Invasioun an der Ukrain hunn e puer NATO-Länner Landtruppen, Krichsschëffer a Kampffligeren geschéckt fir d'Ostflank vun der Allianz ze verstäerken, a verschidde Länner hunn erëm Artikel 4 opgeruff. Am Mäerz 2022 hunn d'NATO-Leadere sech zu Bréissel fir en aussergewéinleche Sommet getraff, an deem och d'Leadere vun der Grupp vun de Siwe an der Europäescher Unioun deelgeholl hunn. D'NATO-Memberstaaten hunn d'accord, véier zousätzlech Schluechtgruppen a Bulgarien, Ungarn, Rumänien an der Slowakei opzebauen, an Elementer vun der NATO Response Force goufen fir d'éischte Kéier an der NATO Geschicht aktivéiert.  Am Juni 2022 huet d'NATO 40.000 Zaldoten op hirer 2.500 Kilometer laanger (1,550 Meilen) östlecher Flank agesat fir russesch Aggressioun ze enthalen. Méi wéi d'Halschent vun dëser Zuel ass an Bulgarien, Rumänien, Ungarn, der Slowakei a Polen agesat ginn, déi fënnef Länner hunn eng bedeitend kombinéiert Ex-NATO-Kraaft vun 259.000 Zaldoten. Fir d'Bulgaresch Loftwaff ze ergänzen, huet Spuenien Eurofighter Typhoons geschéckt, d'Holland huet aacht F-35 Attackfligeren geschéckt, an zousätzlech franséisch an US Attackfligeren géifen och geschwënn ukommen.  D'NATO genéisst ëffentlech Ënnerstëtzung a senge Memberstaaten.
D'Organisatioun vum Nordatlantesche Vertrag (NATO, Franséisch: Organisation du traité de l'Atlantique nord), oder Nordatlantesch Allianz, d'Atlantesch Allianz, déi westlech Allianz, ass eng militäresch Allianz. Et gouf vum Nordatlantesche Vertrag am Joer 1949 gegrënnt an et gouf zu Washington, DC, den USA, den 4. 1949 waren d'Membere vun der Unioun d'USA, Belgien, Holland, Lëtzebuerg, Frankräich, Groussbritannien, Kanada, Portugal, Italien, Norwegen, Dänemark an Island. Februar 1952 hunn och Griicheland an d'Tierkei bäigedroen.  D'Westdäitschland huet sech der Organisatioun den 9. Mai 1955 ugeschloss, wat vum deemolege norwegesche Ausseminister Halvard Lange als "entscheedende Wendepunkt an der Geschicht vun eisem Kontinent" bezeechent gouf. D'Resultat war de Warschauer Pakt, deen den 14.  Nodeems de Kale Krich am Joer 1999 eriwwer war, sinn dräi fréier kommunistesch Länner, Ungarn, d'Tschechesch Republik a Polen der NATO bäigetrueden. Den 29ten Mäerz 2004 si siwe weider Nordeuropäesch an osteuropäesch Länner der NATO bäigetrueden: Estland, Lettland a Litauen an och Slowenien, Slowakei, Bulgarien a Rumänien.  Kroatien an Albanien hunn d'Invitatioun fir Memberschaft an der NATO den 3. D'Republik Mazedonien huet déi eenzeg bedingte Invitatioun kritt, well et vu Griicheland wéinst sengem Nummstreit mat Griicheland vetoéiert gouf.  Montenegro ass op 5 Juni 2017 bäigetrueden. Nodeems den Numm geännert gouf fir de Sträit ze beenden, ass Nordmazedonien der NATO den 27.März 2020 bäigetrueden a gouf säin 30. Member. Irland ass offiziell den 8 September 2020 als Observateur der NATO bäigetrueden.  Am Abrëll 2023 ass Finnland der NATO bäigetrueden, no Efforte fir zënter der 2022 russescher Invasioun an der Ukraine bäitrieden.