چ کاریگەرییەکی هەیە لەسەر ڕووەکەکانی ژوور؟
Context:ڕووەکەکانی ژوور کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر چڕبوونەوەی پێکهاتەی ئۆرگانی هەڵکشان (VOCs) لە ژینگەی ئاسایی ماڵدا نییە: پێویستی بە نێوان ١٠ بۆ ١٠٠٠ ڕووەکی ژوور هەیە بۆ هەر مەترێکی چوارگۆشە بۆ بەدەستهێنانی هەمان ئاستی لابردنی VOC کە لە ئاڵوگۆڕی پاسیڤی نێوان هەوای ژوورەوە و دەرەوەدا ڕوودەدات.  بیرۆکەی ئەوەی کە ڕووەکەکانی ژوور کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر کوالیتی هەوای ژوورەوە هەیە بە شێوەیەکی زۆر لەسەر توێژینەوەی هەوا پاک کە لەلایەن ناساوە ئەنجامدراوە لە ساڵی ١٩٨٠دا. لێکۆڵینەوەکە ڕووەکەکانی تاقیکردەوە لە ژوورە داخراوەکاندا و بە ڕێژەی زۆر بەرزی پێکهاتەی ئۆرگانیک هەڵکشان (بە تایبەتی بەنزین، تریکلۆرۆئیتیلین و فۆرمالدیهید). لە ئەنجامدا گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە تا ئەو ڕادەیەی کە ڕووەکەکانی ژوور باشتری دەکەن، میکانیزمی کارکردن میکڕۆئۆرگانیزمەکانە لە ناو خاکدا، نەک خودی ڕووەکەکان.  ڕووەکەکانی ژوور کاریگەری بەرچاویان هەیە لەسەر چڕی یەکەم ئۆکسیدی کاربۆن و دووەم ئۆکسیدی کاربۆن لە ناو ژینگەی ئاسایی ژوورەوە، کەمکردنەوەی ئاستی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن بە 10-25% و ئاستی یەکەم ئۆکسیدی کاربۆن بە 90% ئەم کاریگەرییە لەلایەن ناساوە لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە بۆ بەکارهێنانی لە کەشتییە ئاسمانییەکاندا.  هەروەها وا دەردەکەوێت کە ڕووەکەکان ژمارە و جۆراوجۆری بەکتریا لە ماڵەکاندا زیاد دەکەن، لە هەمان کاتدا جۆراوجۆری قارچکەکان کەمدەکەنەوە. رێژەی رێژەی شێ زیاد دەکەن، گۆڕانکاری پلەی گەرمی کەم دەکەنەوە، و دەنگی کەم دەکەنەوە.  هەروەها چەندین سودی دەروونی و فیزیۆلۆژی هەیە بۆ بوونی ڕووەکی ناوماڵ. پێداچوونەوەیەکی ڕەخنەگرانە بۆ ئەدەبیاتی تاقیکاری کۆتایی پێهات لێکۆڵینەوەکانی پێداچوونەوە ئاماژە بەوە دەکەن کە ڕووەکەکانی ژوورەوە دەتوانن سوودە دەرونییەکان دابین بکەن وەک کەمکردنەوەی سترێس و زیادکردنی بەرگەی ئازار. لەگەڵ ئەوەشدا، هەروەها جیاوازییەکی بەرچاویان لە میتۆدەکان و ئەنجامەکاندا دەرخست. لەبەر ئەوە ئێمە گومانێکی زۆرمان هەیە لە بارەی ئەو بانگەشانە گشتییەی کە دەڵێن ڕووەکەکانی ناو ژوور گۆڕانکارییە دەروونییە بەسوودەکان دروست دەکەن. وا دەردەکەوێت کە سوودەکان بەندە بە تایبەتمەندییەکانی ئەو دۆخەی کە تێیدا ڕووەکەکانی ژوور ڕووبەڕوو دەبنەوە و بە تایبەتمەندییەکانی ئەو کەسانەی ڕووبەڕوویان دەبنەوە".
هەروەها چەندین سودی دەروونی و فیزیۆلۆژی هەیە بۆ بوونی ڕووەکی ناوماڵ. ڕووەکەکانی ژوور کاریگەری بەرچاویان هەیە لەسەر چڕبوونەوەی یەک ئۆکسیدی کاربۆن و دوو ئۆکسیدی کاربۆن لە ژینگەی ئاسایی ناوماڵدا. هەروەها وا دەردەکەوێت کە ڕووەکەکان ژمارە و جۆراوجۆری بەکتریا لە ماڵەکاندا زیاد دەکەن، لە هەمان کاتدا کەمکردنەوەی جۆراوجۆری قارچکەکان. ئەوان مەیلی زیادکردنی شێ و کەمکردنەوەی گۆڕانی پلەی گەرمی و کەمکردنەوەی دەنگ و دەنگیان هەیە. هەروەها چەندین سودی دەروونی و فیزیۆلۆژی هەیە بۆ بوونی ڕووەکی ناوماڵ. ڕووەکەکانی ناو ژوور سوودێکی دەروونی وەک کەمکردنەوەی سترێس و زیادبوونی بەرگەی ئازار دەدەن.