Quyidagi parchaga asoslanib, birinchi qattiq modda qurilmasini va uning ishlatilishini tavsiflang.
Context:Elektr haqida bilim paydo bo'lishidan ancha oldin, odamlar elektr baliqlarining zarbalaridan xabardor edilar. Miloddan avvalgi 2750 yilga oid qadimgi Misr matnlarida bu baliqlarni "Nilning gumburlashi" deb atashgan va ularni boshqa barcha baliqlarning "himoyachilari" deb ta'riflashgan. Ming yillar o'tgach, qadimgi yunon, rim va arab tabiatshunoslari va shifokorlari tomonidan yana elektr baliqlari haqida xabar berilgan. Pliniy Keksa va Skriboniy Largus kabi bir nechta qadimgi yozuvchilar elektr baliqlari va elektr nurlari tomonidan yuborilgan elektr zarbalarining tutayotgan ta'sirini tasdiqladilar va bunday zarbalar o'tkazuvchi narsalar bo'ylab o'tishi mumkinligini bilishardi. G'o'z yoki bosh og'rig'i kabi kasalliklarga chalingan bemorlarga, kuchli zarba ularni davolashi mumkin degan umidda elektr baliqlariga tegish tavsiya etilgan. O'rta yer dengizi atrofidagi qadimgi madaniyatlar bilganki, amber tayoqchalari kabi ba'zi narsalar mushukning mo'ynali bilan siqib olinishi mumkin, bu esa tosh kabi engil narsalarni jalb qiladi. Miloslik Tales taxminan miloddan avvalgi 600 yilda statik elektr haqida bir qator kuzatuvlar amalga oshirdi, shundan u tortishish magnetit kabi minerallardan farqli o'laroq, pichoqni magnitga aylantiradi, deb ishondi. Tales bu tortishish magnit ta'siri tufayli sodir bo'ladi, degan fikrda noto'g'ri edi, ammo keyinchalik ilm-fan magnitlik va elektr o'rtasidagi bog'liqlikni isbotlaydi. Muzokaralarga sabab bo'lgan nazariyaga ko'ra, partiyaliklar galvanik hujayraga o'xshash Bag'dod batareyasining 1936 yilgi kashfiyotiga asoslanib, elektr qoplash haqida bilimga ega bo'lishlari mumkin edi, garchi bu artefakt elektr tabiatiga ega bo'lganligi noma'lum. 1600-yilgacha, ingliz olim Uilyam Gilbert De Magnete kitobini yozganida, elektr va magnetizmni sinchkovlik bilan o'rganib chiqdi. U yangi lotincha elektrus so'zini ("kambag'al" yoki "kambag'al kabi", elektron, yunoncha "kambag'al" so'zi) ishlatgan. Ushbu bog'liqlik "elektr" va "elektr energiyasi" so'zlarining paydo bo'lishiga olib keldi, ular birinchi marta 1646 yilda Tomas Braunning "Pseudodoxia Epidemica" kitobida chop etilgan. 17-asr va 18-asrning boshlarida Otto fon Gerike, Robert Boyl, Stiven Grey va C. F. du Fay tomonidan qo'shimcha ishlar olib borildi. XVIII asrning oxirlarida, Benjamin Franklin elektr energiyasi bo'yicha keng ko'lamli tadqiqotlar olib bordi va o'z ishini moliyalashtirish uchun mol-mulkini sotdi. 1752 yil iyun oyida u metall kalitni namlangan uchish arqonining pastki qismiga bog'lab qo'ygan va uchish arqonini bo'ron xavfi ostida bo'lgan osmonda uchirgan. Oyning kalitidan uning qo'li orqa tomoniga sakrayotgan bir qator uchqunlar chaqmoq haqiqatan ham elektr xususiyatiga ega ekanligini ko'rsatdi. U shuningdek, Leyden jarining koʻrinishicha paradoksal xatti-harakatlarini, elektr energiyasi jihatidan katta miqdordagi elektr zaryadlarini saqlaydigan qurilma sifatida, ham musbat, ham manfiy zaryadlardan iboratligini tushuntirdi. 1775-yilda Xyu Uilyamson "Royal Society"ga elektrli burgut tomonidan berilgan zarbalar bo'yicha bir qator tajribalar haqida xabar berdi; o'sha yili jarroh va anatom Jon Xanter baliqning elektr a'zolarining tuzilishini tasvirladi. 1791-yilda Luiji Galvani bioelektromagnetika kashfiyotini e'lon qilib, elektr neyronlarning signallarni mushaklarga uzatish vositasi ekanligini isbotladi. 1800 yilda Alessandro Voltaning sink va mis qatlamlaridan yasalgan batareyasi, olimlarga ilgari ishlatilgan elektrostatik mashinalarga qaraganda, elektr energiyasi manbai bo'lgan. Elektromagnetizm, ya'ni elektr va magnit hodisalarining birligi 1819-1820-yillarda Hans Kristian Orsted va Andre-Mari Amper tomonidan tan olingan. Maykl Faradey 1821 yilda elektr motorini ixtiro qilgan, Jorj Om esa 1827 yilda elektr sxemasini matematik jihatdan tahlil qilgan. Elektr va magnitlik (va yorug'lik) Jeyms Klerk Maksvell tomonidan, xususan, 1861 va 1862-yillarda "Fizikik kuch chiziqlari to'g'risida" kitobida aniq bog'langan. 19-asrning boshlarida elektr fanida tezkor yutuqlar ro'y bergan bo'lsa-da, 19-asrning oxirida elektr muhandisligida eng katta yutuqlar ro'y berdi. Aleksandr Graham Bell, Ottó Bláthy, Tomas Edison, Galileo Ferraris, Oliver Heaviside, Anyos Jedlik, Uilyam Tomson, 1-baron Kelvin, Charlz Algernon Parsons, Verner fon Siemens, Jozef Svan, Reginald Fessenden, Nikola Tesla va Jorj Vestinxaus kabi odamlar orqali elektr ilmiy qiziquvchanlikdan zamonaviy hayot uchun zarur vositaga aylandi. 1887 yilda Genrix Hertz ultrabinafsha nur bilan yoritilgan elektrodlar elektr issiqliklarini osonroq hosil qilishini kashf etdi. 1905 yilda Albert Eynshteyn fotoelektrik effektdan olingan eksperimental ma'lumotlarni yorug'lik energiyasi diskret kvantlashgan paketlarda olib borilganligi natijasida elektronlarni energiya bilan ta'minlaydigan maqola chop etdi. Bu kashfiyot kvant inqilobiga olib keldi. Eynshteyn "fotoelektr ta'sir qonuni"ni kashf etgani uchun 1921 yilda Fizika bo'yicha Nobel mukofotiga sazovor bo'ldi. Fotoelektrik effekt quyosh panellari kabi fotoselllarda ham ishlatiladi. Birinchi qat'iy qurilma - bu birinchi marta 1900-yillarda radio qabul qiluvchilarda ishlatilgan "chachaliq mo'ylov detektor" edi. Radio signalni kontaktli uzilish ta'siri orqali aniqlash uchun qattiq kristall (masalan, germaniy kristalli) bilan shamolga o'xshash sim biroz aloqada joylashtiriladi. Qat'iy holatidagi komponentda oqim uni almashtirish va kuchaytirish uchun maxsus ishlab chiqilgan qat'iy elementlar va birikmalar bilan cheklangan. Tok oqimini ikki shaklda tushunish mumkin: salbiy zaryadlangan elektronlar va teskari zaryadlangan elektronlar. Bu zaryadlar va teshiklar kvant fizikasi nuqtai nazaridan tushuniladi. Qurilish materiali ko'pincha kristalli yarim o'tkazgichdir. Qattiq elektronika transistor texnologiyasi paydo bo'lganidan so'ng o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'ldi. Birinchi ishlaydigan tranzistor, germanium asosidagi nuqta-kontakt tranzistor, 1947 yilda Bell laboratoriyasida Jon Bardin va Valter Xuser Brattayn tomonidan ixtiro qilingan, undan keyin 1948 yilda bipolyar junsiyali tranzistor paydo bo'lgan.
Birinchi qat'iy qurilma - bu birinchi marta 1900-yillarda radio qabul qiluvchilarda ishlatilgan "chachaliq mo'ylov detektor" edi. Radio signalni ta'sirli kontakt orqali aniqlash uchun qattiq kristall (masalan, germaniy kristalli) bilan shamolga o'xshash sim biroz aloqaga qo'yiladi.