Mehola ya karogano ya mošomo ke efe?
Context:Karoganyo ya mošomo ke go aroganya mešomo tshepedišong le ge e le efe ya tša boiphedišo goba mokgatlong e le gore batšea-karolo ba kgone go ikgafa (go ikgafa). Batho ka o tee ka o tee, mekgatlo le ditšhaba di neilwe goba di hwetša bokgoni bjo bo kgethegilego, gomme e ka ba ka go bopa dikgwerano goba go gwebišana go ikhola ka bokgoni bja ba bangwe go tlaleletša go bja tšona. Bokgoni bjo bo kgethegilego bo ka akaretša ditlabakelo goba methopo ya tlhago gotee le bokgoni. Tlwaetšo le go kopanywa ga ditlabakelo le didirišwa tše dingwe tšeo di šomago gotee gantši ke tša bohlokwa. Ka mohlala, motho a ka ba yo a kgethegilego ka go hwetša didirišwa le bokgoni bja go di diriša gabotse go fo swana le ge mokgatlo o ka ba yo a kgethegilego ka go hwetša ditlabakelo tše di kgethegilego le go thwala goba go tlwaetša bašomi ba nago le bokgoni. Karogano ya mošomo ke lebaka la kgwebišano le mothopo wa go ithekga ka tša boiphedišo.  Go ya ka histori, go oketšega ga karogano ya mošomo go tswalanywa le kgolo ya palomoka ya ditšweletšwa le kgwebo, go tšwelela ga bokapitalise le go oketšega ga go raragana ga ditshepedišo tša intaseteri. Kgopolo le go dirišwa ga go arogana ga mošomo go ile gwa lemogwa setšong sa bogologolo sa Sumeria (Mesopotamia), moo go abelwa ga mešomo metseng e mengwe go ilego gwa sepedišana le koketšego ya kgwebo le go ithekga ka tša boiphedišo. Ka kakaretšo, go arolwa ga mošomo go oketša bobedi tšweletšo ya batšweletši le ya mošomi yo mongwe le yo mongwe.  Ka morago ga Phetogo ya Mehleng ya Mafsika a Mpsha, go rua diruiwa le temo go ile gwa lebiša go dijo tše di nago le phepo le tše dintši, tšeo di ilego tša oketša palo ya badudi gomme tša lebiša go go ba le bokgoni bja mošomo, go akaretša dihlopha tše difsa tša babetli, bahlabani le tlhabollo ya ba maemo. Go ikgetha mo go ile gwa godišwa ke tshepedišo ya go dirwa ga diintasteri le difeketori tša Mehleng ya Phetogo ya Diintasteri. Ka go dumelelana le seo, bo-ra-ekonomi ba bantši ba mehleng ya bogologolo gotee le baentšeneare ba bangwe ba metšhene, ba bjalo ka Charles Babbage, e be e le bathekgi ba karogano ya mošomo. Le gona, go dira gore bašomi ba dire mediro e tee goba e lekanyeditšwego go ile gwa fediša nako e telele ya tlwaetšo yeo e bego e nyakega bakeng sa go tlwaetša babetli, bao ba ilego ba tšeelwa legato ke bašomi ba sa rutegago bao ba bego ba lefša ganyenyane eupša e le bao ba tšweletšago kudu.
Ka kakaretšo mehola e latelago e tswalana le go oketšega ga karogano ya mošomo: - koketšego ya palomoka ya kgwebo - koketšo ya tšweletšo ka kakaretšo - koketšego ya modiro wa mmarakeng - bokgoni bjo bo oketšegilego - go raragana mo go oketšegago ga ditshepedišo tša intaseteri