የኮሮና ፖሊሲ እርምጃዎች ለህብረተሰቡ ጠቃሚ ስለመሆናቸው ወይም አለመሆናቸው አንድ ጽሑፍ ይፃፉ
ከኮቪድ-19 ወረርሽኝ ከሁለት ዓመት ገደማ በኋላ እና ሌላ መቆለፊያ ከተደረገ በኋላ በኔዘርላንድስ ዙሪያ ያሉ ብዙ ሰዎች እረፍት እያጡ እና እገዳዎቹን ሰልችቷቸዋል። እንደ ሪጅስ ኦቨርሄይድ መረጃ ከሆነ በኔዘርላንድ ውስጥ በጥር 28 ቀን 74,000 የሚሆኑ ጉዳዮች ተረጋግጠዋል ፣ ከኮሮና ጋር በተዛመደ በአስር ብቻ በ ICU ተቀባይነት ወይም ሞት (በሽታዎች-የተረጋገጡ ጉዳዮች) ፣ 2022። ይህ ደግሞ መንግሥት እነዚህን እርምጃዎች ማስከበር ይኖርበታል ወይስ አይገባም የሚለውን ጥያቄ ያስነሳል። መልስ ለመስጠት በመጀመሪያ ቫይረሱን እና እንዴት እንደሚሰራጭ መረዳት እና ከዚያ ክርክሩን ከፖለቲካ ፣ ከሥነ ምግባር ፣ ከማህበራዊ እና ከኢኮኖሚያዊ እይታዎች መመርመር ያስፈልጋል ። የኮቪድ-19 በሽታ መንስኤ የሆነው የ SARS-CoV-2 የመጀመሪያ ሪፖርት የተደረገው ታህሳስ 31 ቀን 2019 ("የኮሮናቫይረስ በሽታ፣ 2022) ሲሆን በዓለም ዙሪያ የፖለቲካ አለመረጋጋት ሰንሰለት ምላሽ አስከትሏል። በመጀመሪያ በቻይና ውስጥ እንደ ወረርሽኝ የተጀመረው ወረርሽኝ በወራት ውስጥ በዓለም ላይ ወደ ሁሉም ሀገሮች ደርሷል ። ባለፉት 20 ዓመታት ውስጥ ብዙ አገሮች እንደ SARS ባሉ ከኮቪድ-19 ጋር በተያያዙ ቫይረሶች ተጎድተዋል። የሽፋኑ ርዕሰ ጉዳይ ለምሳሌ፣ ቻይና ከወረርሽኙ መጀመሪያ ጀምሮ ከ110,000 በላይ ጉዳዮች አልነበሯትም፣ ምንም እንኳን ወደ 1.5 ቢሊዮን የሚጠጋ ህዝብ ቢኖራትም (Worldometer, 2022) ። ይሁን እንጂ እንደ ቱርክ ያለ በፖለቲካ የተረጋጋች ሀገር በ 85 ሚሊዮን ህዝብ ብዛት 12 ሚሊዮን ጉዳዮችን በመጋፈጥ በዝቅተኛ ሁኔታ ተዘጋጅታለች። ቫይረሱ በአየር ውስጥ በሚተላለፍበት ዘዴ ምክንያት በፍጥነት ይሰራጫል። አንድ ሰው በበሽታው ከተያዘ ሰው አጠገብ ከሆነ ተሸካሚው የሚተነፍሰው እስትንፋስ ቫይረሱን ሊሸከም ይችላል እንዲሁም ጤናማ ግለሰቦች ሊተነፍሱ ይችላሉ ። ጭምብል ማድረግ እና ርቀትን መጠበቅ በበሽታው የተጠቁ ግለሰቦች የቫይረሱን ቅንጣቶች ወደ ጤናማ ሰዎች አካባቢ እንዳያሰራጩ ይከላከላል። ይሁን እንጂ እርምጃዎች ባልተወሰዱባቸው አገሮች ከመጠን በላይ ሞት በከፍተኛ ሁኔታ ጨምሯል። አዲሱ የኦሚክሮን ተለዋጭ 30 ሚውቴሽኖች ስላሉት ከመጀመሪያው ዝርያ ቢያንስ 20 እጥፍ በፍጥነት እንደሚሰራጭ እየተረጋገጠ ነው (Grossman and Stahel, 2022) ። እንደ እድል ሆኖ ፣ ቀደም ባሉት ደረጃዎች የሳንባ ሕብረ ሕዋሳትን ስለማያጠቃ በጣም አነስተኛ ገዳይ ነው (ዚመር እና ጎሬሺ ፣ 2021) ። አንድ ሰው የኮሮና ቫይረስ ገደቦችን ከሥነ ምግባር አንፃር መመርመርም ይችላል-የኮሮና ቫይረስ እርምጃዎችን መቀነስ አለብን ምንም እንኳን ይህን ማድረጋችን ተጨማሪ ህይወቶችን አደጋ ላይ ሊጥል ይችላል? እስከ ጥር 28 ቀን 2021 ድረስ የኮሮና ቫይረስ የሞት መጠን 0. ይህ ከሌሎች የመተንፈሻ አካላት ቫይረሶች ጋር ሲነፃፀር በአንፃራዊነት ከፍተኛ ነው እንደ ኢንፍሉዌንዛ ፣ ይህም የሞት መጠን 0. ኮቪድ-19 እንደ የስኳር በሽታ፣ ከመጠን በላይ ውፍረት ወይም ራስ-ተከላካይ በሽታዎች ያሉ መሰረታዊ የጤና ሁኔታዎች ያሉባቸው ተጋላጭ ቡድኖችን በተመጣጣኝ ሁኔታ ይነካል ። ይህ ሁኔታ በተለይ በዕድሜ የገፉ ሰዎች ላይ የሚታይ ሲሆን ይህም የሚከሰተው የጤና እክሎች በብዛት በመከሰታቸው እንዲሁም በሽታ የመከላከል አቅማቸው በእድሜ እየደከመ በመምጣቱ ነው። ኮሮና ቫይረስ ሳንባዎችን ጨምሮ የላይኛው የመተንፈሻ አካላትን ይይዛል። ወደ ሴሎች ዘልቆ በመግባት የቫይረሱን ቅጂ እንዲፈጥሩ ያዛል። ቫይረሱ ወደ ሌሎች ሴሎች የሚተላለፈው እንዴት ነው? በመጨረሻም ውጤታማ የበሽታ መከላከያ ምላሽ ከሌለ በሽተኛው በሳንባ ጉዳት ምክንያት በተለይም ከኦሚክሮን ተለዋጭ በፊት በ COVID-19 ዝርያዎች ይሞታል ። በመቆለፊያ ወቅት የቫይረሱን ስርጭት የሚያዘገይ አነስተኛ የሰው ግንኙነት አለ። ማኅበራዊ ግንኙነቶችን መከልከል ለምሳሌ፣ በቁጥጥር ስር በዋሉበት ወቅት ከ2.5 ሚሊየን በላይ ልጆች በትምህርት ላይ የመውደቅ አደጋ ተጋርጦባቸዋል (<unk>Jongeren<unk> 2021') ("Education and COVID-19", 2022). ከዚህም በላይ በኦኤስኤፍ የጤና እንክብካቤ መሠረት፣ "በወጣት ልጃገረዶች መካከል ራስን የማጥፋት ሙከራዎች ተጠርጥረው ወደ ድንገተኛ ክፍል የሚደረጉ አማካይ ሳምንታዊ ጉብኝቶች ከአንድ ዓመት በፊት ከተመሳሳይ ጊዜ ጋር ሲነፃፀሩ ከ 50% በላይ ጨምረዋል" (ኦኤስኤፍ የጤና እንክብካቤ ፣ 2021) ። በዚህም ምክንያት ብዙ ሰዎች አደጋ ላይ ቢወድቁም ለአደጋ ተጋላጭ የሆኑትን ሰዎች በተመለከተ ተጨማሪ እርምጃዎችን በመውሰድ ህብረተሰቡን በደህና መልሶ መክፈት እና በወጣቶች ላይ ራስን ማጥፋት እና የመማር ችግርን መከላከል ይቻላል ። ከዚህም በላይ ክትባቶች በመጀመሪያ ደረጃ ለቲሹዎች ከፍተኛ ጉዳት እንዳይደርስ መከላከል ይችላሉ። ከህብረተሰብ እይታ አንጻር ኮሮና ቫይረስ አንዳንድ ሰዎችን ወደ ክትባት እምቢተኝነት በመግፋት "የመከፋፈል ጉዳይ" መሆኑን አረጋግጧል። ብዙ ዜጎች የሚያስከትለውን መዘዝ በትክክል ሳያውቁ ክትባት ከመውሰድ ይቆጠባሉ ። ሁለት ዓይነት ክትባቶች አሉ፤ ኤም አር ኤን ኤ እና ቫይራል ቬክተር። የ mRNA COVID-19 ክትባት በአጠቃላይ ህዝብ ውስጥ ጥቅም ላይ የዋለው የመጀመሪያው mRNA ክትባት ነበር። mRNA ክትባቶች RNA ወደ ሴል እንዲገባ የሚረዱ RNA በውስጣቸው ሊፒዶች አሏቸው። ሪቦሶሞች አር ኤን ኤን ያነባሉ እና ሴሎቹ እንደ SARS-CoV-2 ተመሳሳይ ስፒክ ፕሮቲኖችን እንዲያደርጉ መመሪያ ይሰጣሉ። ሰውነት የኮሮና ስፓይክ ፕሮቲኖች ወራሪዎች መሆናቸውን በመገንዘብ እነሱን ለማጥፋት ፀረ እንግዳ አካላትን ይፈጥራል ። በተቃራኒው የቫይራል ቬክተር ክትባቶች የቫይረሱን ምንም ጉዳት የሌለው ቅጂ በተመሳሳይ ስፒክ ፕሮቲን ዲ ኤን ኤ ያስገባሉ ፣ ይህም የበሽታ መከላከያ ስርዓቱ እንዲጠቃ እና እንዲያስታውሰው ያደርገዋል። ለሁለቱም ዓይነት ክትባቶች የማስታወስ ቢ ሴሎች ግለሰቡ ለወደፊቱ ለትክክለኛው ቫይረስ ቢጋለጥ ፀረ እንግዳ አካላትን መፍጠሩን ይቀጥላሉ። እንደ ዶ/ር ስታሄል ገለፃ <unk>ኦሚክሮን በጣም ተለውጧል ስለሆነም ከክትባቱ ፀረ እንግዳ አካላት አንፃር እሱን በማወቁ ረገድ አነስተኛ ዝምድና አለው ፣ ስለሆነም ፣ መልሱ የማጠናከሪያ ክትባት ነው ፣ ምክንያቱም ምንም እንኳን ፍጹም ግጥሚያ ባይኖርም እንኳን ቫይረሱን በፀረ-ተከላካይ ምላሽ ብዛት ስለሚያሸንፉ (ግሮስማን እና ስታሄል ፣ 2022) ። በመሆኑም የመጀመሪያው የክትባት መጠን እና ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ደግሞ የማጠናከሪያ ክትባቱ ኢንፌክሽኖችን በመከላከል ረገድ ትልቅ ሚና ይጫወታሉ፣ ነገር ግን ከሁሉም በላይ ደግሞ ከባድ በሽታ የመያዝ እና የመሞት እድልን በመቀነስ ረገድ ትልቅ ሚና ይጫወታሉ። ይሁን እንጂ አዳዲስ ጥናቶች እንደሚያሳዩት ውጤታማ የሆነው በሽታ የመከላከል ችሎታ በስድስት ወር ጊዜ ውስጥ ሊጠፋ ስለሚችል እንደ ኢንፍሉዌንዛ (ዶክሌፍ) ዓይነት ዓመታዊ ክትባት መውሰድ አስፈላጊ ነው። ከ18 ዓመት በላይ ከሆኑ ሰዎች መካከል 13.6% የሚሆኑት በዋነኝነት በመንግስት ላይ ባለመተማመን ምክንያት ክትባት ለመውሰድ ፈቃደኞች አይደሉም (<unk>Vaccinations COVID-19 vaccinations<unk>, 2022). ይህ የቡድን በሽታ የመከላከል ውጤትን ይገድባል፣ በቂ ሰዎች ከተከተቡ ሁሉም ዒላማዎች በሽታ የመከላከል አቅም ስላላቸው ቫይረሱ ከእንግዲህ ሊሰራጭ አይችልም የሚል ፅንሰ-ሀሳብ። በመጨረሻም አንድ ሰው መቆለፊያ የሚያስከትለውን ኢኮኖሚያዊ ተፅእኖ ማሰብ አለበት። መቆለፊያው በተለይ በጉዞ ኢንዱስትሪ ውስጥ ለሚሰሩ ሰዎች ከፍተኛ የሥራ አጥነት አስከትሏል ። ለምሳሌ፣ በዓለም ኢኮኖሚ ፎረም መሠረት፣ 114 ሚሊዮን ሰዎች በ 2020 ሥራቸውን አጥተዋል (ሪችተር፣ 2021). ከዚህም በላይ በመላው ዓለም የተደረጉት መቆለፊያዎችም በግምት 3,2 ትሪሊዮን ዩሮ የጉልበት ገቢ ማጣት አስከትለዋል። ምንም እንኳን አስከፊ የኢኮኖሚ ተፅእኖዎች ቢኖሩም ተገቢ የኮሮና እርምጃዎች ካልተወሰዱ ሰዎች ሕይወት አደጋ ላይ እንደሚወድቅ አንድ ሰው ከግምት ውስጥ ማስገባት አለበት። በኤንፒአር መሠረት በቂ እርምጃዎች ካልተወሰዱ በቻይና ውስጥ በበሽታው የተያዙ ሰዎች ቁጥር በግምት 488 እጥፍ ሊሆን ይችላል ፣ ስለሆነም በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን ሕይወት ማዳን (ቤውቢየን ፣ 2020) ። ለማጠቃለል ያህል ኮቪድ-19ን ከፖለቲካ፣ ከሥነ ምግባር፣ ከማህበራዊና ከኢኮኖሚ አንፃር በመመልከት ቫይረሱ በጣም ተላላፊና ለአንዳንድ ቡድኖች ገዳይ ቢሆንም መቆለፊያዎች ጊዜያዊ መፍትሄዎች ብቻ ናቸው የሚል ድምዳሜ ላይ ደርሻለሁ። መቆለፊያ ለህብረተሰባችን የሚጠቅመው ከመጠን በላይ ሞት መጨመር ከጀመረ ብቻ ነው። የቫይረሱ ስርጭት እንዲቀንስ ማድረግ ለምሳሌ ጭምብል መልበስ እንደ ተግባራዊ እርምጃ ከመታየቱ በፊት ስድስት ወር ፈጅቶበታል ። በመጀመሪያው መቆለፊያ እንደታየው በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ሥራቸውን ያጡ ሲሆን ከ 2,5 ሚሊዮን በላይ ሕፃናት በኔዘርላንድስ የርቀት ትምህርት መማር ነበረባቸው ("ጆንገርን" ፣ 2021) ። በመሆኑም በጊዜ እርምጃዎችን በመውሰድ እና ዝግጁ በመሆን አንድ ሰው ወደ መቆለፊያ መግባት አያስፈልገውም ። ሆኖም ፣ ሞት ከመጠን በላይ መሆን ከጀመረ ፣ ተመጣጣኝ የሆነ የኮሮና እርምጃዎችን ማስፈፀም ተገቢ ነው።