kí ni igi tó ti di òkúta
Context:Igi petrified, ti a tun mọ ni igi petrified (lati Greek atijọ πέτρα ti o tumọ si'apata'tabi' okuta '; ni itumọ ọrọ gangan' igi ti o yipada si okuta '), ni orukọ ti a fun ni iru pataki ti igi ti a sọ di egbon, awọn egbon ti o ku ti eweko ti ilẹ. Ìdààmú jẹ́ àbájáde igi tàbí àwọn ohun ọ̀gbìn tí ó dà bí igi tí a fi òkúta rọ́pò rẹ̀ nípasẹ̀ ìgbésẹ̀ mineralisation tí ó sábà máa ń ní permineralization àti àyípadà nínú. Wọ́n ti fi àwọn ohun àmúṣọrọ̀ (ìyẹn àwọn èròjà tí wọ́n ń pè ní silica, èyí tó pọ̀ jù lọ nínú wọn sì jẹ́ opal, chalcedony, tàbí quartz) ṣe àwọn ohun tó para pọ̀ di ògiri sẹ́ẹ̀lì. Láwọn ìgbà míì, ó lè máà fi bẹ́ẹ̀ dà bíi ti ìpilẹ̀ṣẹ̀. Kò dà bí àwọn ohun alààyè míì tí wọ́n rí nínú àwọn ewéko, èyí tí wọ́n sábà máa ń rí bí wọ́n ṣe kọ wọ́n tàbí bí wọ́n ṣe tẹ wọ́n mọ́ra, igi tó ti di òkúta ni wọ́n fi ṣe ère ara tó wà ní ìpilẹ̀ṣẹ̀.  Bí igi ṣe máa ń di òkúta yìí máa ń wáyé lábẹ́ ilẹ̀, nígbà tí omi tàbí eérú òkè ayọnáyèéfín bá bo igi náà mọ́lẹ̀. Wíwà tí omi wà nínú rẹ̀ máa ń dín èròjà oxygen tó wà lárọ̀ọ́wọ́tó kù, èyí tó máa ń dènà kí àwọn kòkòrò bakitéríà àti eéṣú má bàa tú u palẹ̀. Omi tó kún fún èròjà mineral tó ń ṣàn gba inú àwọn ìdọ̀tí náà kọjá lè mú kí èròjà mineral náà di ohun tí kò lè di nǹkan míì mọ́, èyí tó máa ń wáyé nígbà tí èròjà mineral bá ti jáde nínú ohun tí wọ́n ti dà pọ̀, tí wọ́n sì wá kún inú àwọn sẹ́ẹ̀lì àtàwọn àyè mìíràn tí kò ní èròjà kankan. Nígbà tí wọ́n bá ń pààrọ̀ àwọn sẹ́ẹ̀lì inú ara wọn, ńṣe ni sẹ́ẹ̀lì inú ara wọn máa ń dà bí àwọ̀n tí wọ́n fi ń rí èròjà inú ara wọn. Ó yẹ kí ìdàpọ̀ wà láàárín bí sẹ́ẹ̀lì inú ara ṣe ń jẹrà àti bí sẹ́ẹ̀lì inú ara ṣe ń jẹrà àti bí sẹ́ẹ̀lì inú ara ṣe ń jẹrà, kí ìsọfúnni nípa sẹ́ẹ̀lì inú ara lè wà lákọọ́lẹ̀. Èyí tó pọ̀ jù lọ nínú àwọn èròjà ara ló máa ń jẹrà, àmọ́ àwọn èròjà lignin kan ṣì lè wà. Silica ni irisi opal-A, le ṣe agbekalẹ ati wọ inu igi ni iyara ni iyara ni awọn agbegbe orisun omi gbona. Àmọ́ ṣá o, àwọn igi tí wọ́n sábà máa ń sọ pé wọ́n ti di òkúta ni àwọn igi tó wà lábẹ́ ilẹ̀ tí wọ́n ń pè ní deltas àti àwọn àfonífojì tí omíyalé ti ń ṣàn tàbí àwọn òkè ayọnáyèéfín tó ń bú gbàù àti àwọn ibi tí eérú ti pọ̀ sí. Inú igbó tí irú nǹkan bẹ́ẹ̀ bá ti di òkúta ni wọ́n ti máa ń pè é ní igbó òkúta.
Igi tí ó ti di òkúta jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun àmúṣọrọ̀, ó jẹ́ ohun ọ̀gbìn tí òkúta ti rọ́pò apá inú rẹ̀ nípa ìfúnpá àti àgbéjáde láti ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù ọdún