Idatzi idazlan bat koronabirusaren aurkako neurriak gizartearentzat onuragarriak diren edo ez.
COVID-19 pandemiaren ia bi urte eta beste konfinamendu baten ondoren, Herbehereetako jende asko kezkatuta eta aspertuta dago murrizketekin. Rijksoverheid-en arabera, 74.000 kasu errekor bat baieztatu ziren Herbehereetan urtarrilaren 28an, koronabirusarekin lotutako ZIUko hamar onarpen edo heriotzekin (<unk>Infekzioak - Baieztatutako kasuak<unk>, 2022). Honek eztabaida bat sortzen du: Gobernuak neurri hauek betetzen jarraitu beharko du edo ez? Erantzun bat formulatu ahal izateko, lehenik birusa eta nola hedatzen den ulertu behar da, eta gero eztabaida ikuspegi politiko, etiko, sozial eta ekonomikotik aztertu. COVID-19 gaixotasuna eragiten duen SARS-CoV-2ren lehen kasuaren berri 2019ko abenduaren 31n eman zen ("Coronavirus gaixotasuna", 2022), eta mundu osoan ezegonkortasun politikoaren kate-erreakzio bat eragin zuen. Lehenik eta behin, Txinaren barruan, izurriteak munduko ia herrialde guztietara zabaldu ziren hilabete baino lehenago. Azken 20 urteetan, herrialde askok COVID-19arekin lotutako birusen eragina izan dute, hala nola SARS. Aurreko esperientziaren arabera, berehala hartu zituzten beharrezko neurriak. Adibidez, Txinak ez du 110.000 kasu baino gehiago izan pandemiaren hasieratik, nahiz eta ia 1.500 milioi biztanle izan (Worldometer, 2022). Hala ere, politikoki egonkorra ez den herrialde bat, hala nola Turkia, prestakuntza gutxiago izan du eta 12 milioi kasu izan ditu, nahiz eta 85 milioi biztanle izan. Birusa oso azkar hedatzen da, airetik transmititzen delako. Kutsatutako pertsona baten ondoan bazaude, eramailearen arnasketak birusa eraman dezake eta pertsona osasuntsuek arnas har dezakete. Maskara bat jartzeak eta distantzia mantentzeak zaintzen ditu pertsona kutsatuek birusaren partikulak pertsona osasuntsuen inguruan hedatzea. Halere, neurriak bete ez zituzten herrietan, gehiegizko hildakoen kopurua askoz handiagoa zen. Omicron aldaera berria jatorrizko aldaera baino 20 aldiz azkarrago hedatzen dela frogatzen ari da, 30 mutazio dituelako (Grossman eta Stahel, 2022). Zorionez, askoz ere hilgarriagoa da, ez baitu biriketako ehunari eraso egiten hasierako faseetan (Zimmer eta Ghorayshi, 2021). Koronabirusaren aurkako murrizketak ere ikuspegi etikotik azter daitezke: koronabirusaren aurkako neurriak murriztu beharko genituzke, nahiz eta horrela egiteak bizitza gehiago arriskuan jarri? 2021eko urtarrilaren 28an, koronabirusak %0,51eko heriotza-tasa du. Hau nahiko altua da beste arnasbideetako birus batzuekin alderatuta, hala nola gripearekin, zeinak %0,01eko hilkortasuna baitu. COVID-19ak modu desproportzionalean eragiten die talde zaurgarriei, adibidez, oinarrizko osasun-egoerak dituztenei, hala nola, diabetesa, obesitatea edo gaixotasun autoimmunikoak. Hau bereziki egia da adineko pertsonengan, osasun-arazo ugari dituztelako eta adinarekin batera sistema immunologikoa ahultzen doalako. Koronabirusak goiko arnasbideak kutsatzen ditu, baita birikak ere. Zelulen barruan sartzen da eta virusaren kopia egiten du. Gero, zelularen ateak irekitzen dira, eta birusaren kopia berriak beste zelula batzuetara igortzen dira. Azkenean, erantzun immunologiko eraginkorrik ez badago, gaixoa hil egingo da biriketako kalteak direla eta, batez ere Omicron aldaera baino lehenagoko COVID-19 aldaerekin. Konfinamenduaren garaian, gutxieneko harremana dago gizakiekin, eta horrek birusaren hedapena moteldu egiten du. Baina gizarte-harremanak deuseztatzeak dituen ondorioak ditu. Adibidez, konfinamendu garaian 2,5 milioi haur baino gehiago zeuden ikaskuntzan atzeratzeko arriskuan (<unk>Jongeren<unk> 2021') ("Hezkuntza eta COVID-19", 2022). Gainera, OSF Healthcare-ren arabera, "Gazte gazteen artean suizidio saiakera susmagarriei dagokienez larrialdi-sailera egindako astean bitarteko bisitak %50 baino gehiago igo ziren duela urte bateko aldi berean baino" (OSF Health Care, 2021). Horrela, nahiz eta bizitza gehiago arriskuan egon, arrisku-taldean daudenentzako neurri gehigarriak hartuz, gizartea segurtasunez ireki daiteke eta suizidioak eta gazteen ikasketa-arazoak saihestu. Gainera, txertoek ehunetako kalte handiak saihestu ditzakete. Gizartearen ikuspuntutik, koronabirusa "zatiketa-arazoa" dela frogatu da, eta pertsona batzuk txertoa ukatzera bultzatu ditu. Herritar askok ez dute txertoa hartzen ondorioak ulertu gabe. Bi txerto mota daude: ARNm eta bektore birikoa. COVID-19aren aurkako mRNA txertoa izan zen jendaurrean erabili zen lehen mRNA txertoa. mRNA txertoek RNA dute lipidoen barruan, RNA zelulan sartzen laguntzen dutenak. Erribozomoek RNA irakurtzen dute eta zelularei SARS-CoV-2ren antzeko proteinak sortzeko agintzen diete. Gero, gorputzak ezagutzen du korona-espike proteinak inbaditzaileak direla eta antikorpuak sortzen ditu horiek suntsitzeko. Alderantziz, birus-bektoreen txertoek birusaren kopia kaltegabe bat txertatzen dute, ADN proteina-puntekin, sistema immunologikoak eraso eta gogoratzea eraginez. Bi txerto motetan, B zelulak antigorputzak sortzen jarraituko du etorkizunean pertsona horrek benetako birusaren eraginpean egon behar izanez gero. Stahel doktorearen arabera, <unk>Omicron-ek hainbeste mutazio izan du, non afinitate txikiagoa duen txertoaren antigorputzek bera ezagutzeko, beraz, beraz, erantzuna errebotezkoa da, birusa immunitate-erantzunaren kantitatearekin gaindituko duzulako, nahiz eta bat etortze perfektua ez egon<unk> (Grossman eta Stahel, 2022). Horrela, jatorrizko txerto-dosiek eta, orain dela gutxi, errebotezkoek zeregin garrantzitsua betetzen dute infekzioak prebenitzeko, baina garrantzitsuagoa da gaixotasun larrien eta heriotzaren aukera murrizteko. Hala ere, azterketa berriek erakutsi dute immunitate eraginkorra sei hilabeteren buruan desagertu daitekeela, eta, beraz, beharrezkoa da urteko dosia hartzea, gripearen antzekoa (Doucleff). 18 urtetik gorako biztanleriaren % 13,6k uko egiten dio txertoa hartzeari, batez ere gobernuarekiko mesfidantza dela eta (<unk>Txertoak COVID-19 txertoak<unk>, 2022). Horrek taldeko immunitatearen ondorioak mugatzen ditu, kontzeptu bat non, nahikoa pertsona txertatzen badira, birusa ez da gehiago hedatzeko gai izango, helburu guztiak immunizatuta daudelako. Azkenik, kontuan hartu behar dira konfinamenduaren ondorio ekonomikoak. Konfinamenduak langabezia handia eragin zuen, batez ere bidaia-industrian lan egiten zutenentzat. Adibidez, Munduko Ekonomia Foruaren arabera, 114 milioi pertsonak galdu zuten lana 2020an (Richter, 2021). Gainera, mundu osoko konfinamenduek 3,2 trilioi euroko galera eragin zuten laneko diru-sarreretan. Eragin ekonomiko suntsitzaileekin ere, kontuan hartu behar da bizitza arriskuan jartzen dela korona neurri egokiak hartzen ez direnean. NPRren arabera, Txinan 488 kasu kopuru gutxi gorabehera izango lirateke neurri nahikoak hartu ez balituzte, eta, beraz, milioika bizitza salbatuz (Beaubien, 2020). Ondorioz, COVID-19a politikaren, etikaren, gizartearen eta ekonomiaren ikuspegitik aztertuz, ondorioztatzen dut birusa oso kutsakorra eta hilgarria bada ere zenbait talderentzat, konfinamenduak behin-behineko irtenbideak baino ez direla. Konfinamendua gizartearentzat ona da heriotza-tasak igotzen hasten direnean. Beraz, neurriak hartuz gero, herrialdeek birusaren hedapena mugatuko dute. Adibidez, sei hilabete behar izan ziren maskara erabiltzea neurri bideragarria zela ikusi aurretik. Lehen konfinamenduan ikusi bezala, hamarka milaka pertsona lanpostuak galdu zituzten eta 2,5 milioi haur baino gehiagok urrutiko ikaskuntza egin behar izan zuten Herbehereetan ("Jongeren", 2021). Beraz, neurriak garaiz hartu eta prest egonez gero, ez da beharrezkoa konfinatzea. Hala ere, heriotzak gehiegizkoak izaten hasten badira, merezi du korona neurri proportzionalak ezartzea.