ဘယ်ဟာက ပိုအရေးကြီးလဲ။ သဘာဝလား၊ ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်းလား၊
Nature versus Nurture ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုတွေဟာ လူတွေဟာ ရှုပ်ထွေးတဲ့ အတွေးအခေါ်တွေ တွေးနိုင်စွမ်း ရှိလာကတည်းက တည်ရှိခဲ့တာပါ။ ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ သဘာဝ (ကိုယ်တွင်းသဘာဝ၊ သဘောထား (သို့) ခံနိုင်ရည်) (သို့) ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်း (ဂရုစိုက်မှု၊ သင်ကြားမှု (သို့) ပြင်ဆင်မှု) ဟာ လူကြီးဘဝမှာ ဘယ်သူ (သို့) ဘာဖြစ်လာမယ်ဆိုတာအတွက် ပိုတာဝန်ရှိလားဆိုတဲ့ အငြင်းပွားမှုပါ။  အများအားဖြင့် လူသားတွေဟာ အခြေအနေ (Nurture) ရဲ့ ထုတ်ကုန်တစ်ခုလို့ ယူဆကြတယ်။ [အောက်ခြေမှတ်ချက်များ] ဒါပေမဲ့ အဖြူအမည်းဆို တာတော့ မဟုတ်ဘူး။ အင်မတန် ခက်ခဲတဲ့ အခြေအနေမှာ မွေးဖွားခဲ့တဲ့ ကလေးတွေဟာ ကျွမ်းကျင်ပြီး ထိုက်တန်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း အဖွဲ့ဝင်တွေအဖြစ် ကြီးပြင်းလာတာရဲ့ နမူနာတွေ အနမတဂ္ဂရှိပါတယ်။  ထို့ကြောင့် လူတစ်ယောက်ကို ပြုစုပျိုးထောင်ထားသော Nurture (ပတ်ဝန်းကျင်) နှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ သဘာဝတရားသည် အားကောင်းတဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆရန် ယုတ္တိတန်လိမ့်မည်။ [အောက်ခြေမှတ်ချက်] ဒါဆို သဘာဝတရားက ပိုအရေးကြီးလား။  ငြင်းခုံမှုရဲ့ အခက်အခဲက တစ်ဦးချင်းဟာ အခြားတစ်ဦးနဲ့ မတူတာပါ။ Nature vs. Nurture ရဲ့ ထိရောက်မှုကို စမ်းသပ်ဖို့ ခက်ခဲပါတယ်။ လူ့အခွင့်အရေး ရှုထောင့်ကတင်မဟုတ်ပဲ အပြောင်းအလဲ အမြင်ကပါ ပါဝင်ပါတယ်။ တကယ်တော့ လူသားသဘာဝမှာ ထိန်းချုပ်ရမယ့် ကိန်းရှင်တွေ များလွန်းတော့ Nurture အစိတ်အပိုင်းကို ထိန်းချုပ်မှုဟာ ဟန်ချက်ပျက်စေလိမ့်မယ်။  ဒီမေးခွန်းကို စဉ်းစားရာမှာ ဖွံ့ဖြိုးမှု စိတ်ပညာဟာ အစောပိုင်းအဆင့်မှာပဲ ရှိနေသေးတာကို အသိအမှတ်ပြုဖို့နဲ့ လူသားဖွံ့ဖြိုးမှုမှာ သဘာဝနဲ့ ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်း နှစ်ခုစလုံးဟာ လိုအပ်တဲ့ အကြောင်းခံတွေဆိုတာ နားလည်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။