Hurrengo pasartean oinarrituta, deskribatu lehenengo egoera solidoaren gailua eta bere erabilera.
Context:Jendeak elektrizitatea ezagutu aurretik bazekien arrain elektrikoek energia xurgatzen dutela. K.a. 2750 urteko antzinako egiptoar testuetan arrain hauek "Niloaren trumoilaria" deitzen ziren, eta beste arrain guztien "babesleak" bezala deskribatzen zituzten. Milaka urte geroago, antzinako greziar, erromatar eta arabiar naturalistek eta medikuek berriro ere arrain elektrikoen berri eman zuten. Antzinako idazle batzuek, hala nola Plinio Zaharrak eta Scribonius Largusek, arrain katu elektrikoek eta izpi elektrikoek eragindako shock elektrikoen efektu entzumetsuaren berri eman zuten, eta bazekiten horrelako shockak objektu eroaleetan zehar bidaiatu zitezkeela. Gaixotasunak zituzten pazienteak, hala nola, giharra edo buruko mina, arrain elektrikoak ukitzeko agindu zitzaien, dardara indartsu hark sendatuko zituen itxaropenez. Mediterraneoko antzinako kulturek bazekiten zenbait objektu, hala nola anbar zatiak, katuaren larruarekin igurzitu daitezkeela lumak bezalako objektu arinagoak erakartzeko. Tales Miletokoak elektrizitate estatikoari buruzko behaketa batzuk egin zituen K.a. 600 urte inguruan, eta hortik uste zuen marruskadurak ambarra magnetikoa egiten zuela, magnetita bezalako mineralek ez zuten igurtzi beharrik. Tales oker zegoen erakarpena efektu magnetiko bat zela uste zuelako, baina geroago zientziak magnetismoaren eta elektrizitatearen arteko lotura frogatuko zuen. Teoria eztabaidagarri baten arabera, parthiarrek galbanizazioaren ezagutza izan zezaketen, Bagdadeko bateria 1936an aurkitutakoaren arabera, zelula galvaniko baten antza duena, nahiz eta artefaktua izaera elektrikoa ote zen ziurra ez den. Elektrizitatea kuriositate intelektuala baino ez zen milaka urteetan zehar, 1600. urtera arte, William Gilbert zientzialari ingelesak De Magnete idatzi zuenean, non elektrizitatea eta magnetismoa arretaz aztertu zituen, lodestone efektua eta anbarra igurtziz sortutako elektrizitate estatikoa bereizten. Latinezko electricus hitza ("anbarrekoa" edo "anbarraren antzekoa", elektron, "anbarraren" greziar hitza) asmatu zuen objektu txikiak igurtzi ondoren erakartzeko propietateari erreferentzia egiteko. Elkarte horrek "electric" eta "electricity" ingelesezko hitzak sortu zituen, lehen aldiz Thomas Browne-ren 1646ko Pseudodoxia Epidemica liburuan agertu zirenak. XVII. mendean eta XVIII. mendearen hasieran Otto von Guericke, Robert Boyle, Stephen Gray eta C. F. du Fay-k lan gehiago egin zuten. XVIII. mendearen amaieran, Benjamin Franklinek elektrizitatearen inguruko ikerketa zabala egin zuen, bere ondasunak salduz bere lana finantzatzeko. 1752ko ekainean, metalezko giltza bat lotu omen zuen hegazkin-sare heze baten hondoan eta hegazkin-sarea ekaitzak mehatxatzen zuen zeruan hegan egin zuen. Txinpartak jauzika agertu ziren giltza motaren oinarritik eskuaren ezkerreraino. Horrek argiztatu zuen izpiak elektrikoak zirela. Halaber, Leydeneko ontziaren portaera paradoxikoa azaldu zuen, karga elektriko handiak biltegiratzeko gailu gisa, karga positibo eta negatiboz osatutako elektrizitateari dagokionez. 1775ean, Hugh Williamsonek Royal Society-ri aurkeztu zizkion anguila elektrikoak ematen dituen kolpeei buruzko esperimentu batzuk; urte berean, John Hunter zirujau eta anatomikoak arrainaren organo elektrikoen egitura deskribatu zuen. 1791ean, Luigi Galvanik bioelektromagnetismoaren bere aurkikuntza argitaratu zuen, eta frogatu zuen elektrizitatea neuronek muskuluetara seinaleak igortzen dituzten bitarteko bat dela. Alessandro Voltaren bateria, edo pila voltaica, zinka eta kobrezko geruzak txandakatuz egina, 1800ean, zientzialariek energia elektriko iturri fidagarriagoa eman zieten, aurretik erabiltzen ziren makina elektrostatikoak baino. Elektromagnetismoa, fenomeno elektriko eta magnetikoen batasuna, Hans Christian Ørsted eta André-Marie Ampereri zor zaie 1819-1820an. Michael Faradayk motor elektrikoa asmatu zuen 1821ean, eta Georg Ohm-ek zirkuitu elektrikoa matematikoki aztertu zuen 1827an. Elektrizitatea eta magnetismoa (eta argia) James Clerk Maxwellek lotu zituen behin betiko, bereziki bere "Fisikako indar lerroetan" 1861ean eta 1862an. XIX. mendearen hasieran aurrerapen azkarrak ikusi ziren zientzia elektrikoan, baina XIX. mendearen amaieran aurrerapen handiena izan zen ingeniaritza elektrikoan. Alexander Graham Bell, Ottó Bláthy, Thomas Edison, Galileo Ferraris, Oliver Heaviside, Ányos Jedlik, William Thomson, 1. Kelvin baroiak, Charles Algernon Parsons, Werner von Siemens, Joseph Swan, Reginald Fessenden, Nikola Tesla eta George Westinghouse bezalako pertsonen bitartez, elektrizitatea jakin-mina zientifiko batetik bizitza modernoarentzako ezinbesteko tresna bihurtu zen. 1887an, Heinrich Hertzek aurkitu zuen argi ultramorez argitutako elektrodoek txinparta elektrikoak errazago sortzen dituztela. 1905ean, Albert Einsteinek paper bat argitaratu zuen, zeinak azaldu zuen efektu fotoelektrikoaren datu esperimentalak argiaren energiaren ondorio direla pakete kuantifikatu diskretetan, elektronak energizatuta. Aurkikuntza horrek iraultza kuantikoa ekarri zuen. Einsteinek 1921eko Nobel Saria jaso zuen "efektu fotoelektrikoaren legea aurkitu zuelako". Efektu fotoelektrikoa eguzki-paneletan aurki daitezkeen fotokeluletan ere erabiltzen da. Lehenengo egoera solidoan egindako gailua "katuaren bibotearen detektagailua" izan zen, 1900eko hamarkadan irrati-hartzaileetan lehen aldiz erabili zena. Bibote itxurako kable bat kristal solido batekin (germanio kristala, adibidez) kontaktuan jartzen da irrati seinale bat detektatzeko. Egoera solidoan, korrontea elementu solidoetara eta bereziki aldatzeko eta handitzeko diseinatutako konposatuetara mugatzen da. Korrontearen fluxua bi forma hauetan uler daiteke: negatiboki kargatuta dauden elektroiak, eta positiboki kargatuta dauden elektroien gabeziak, zuloak izenekoak. Karga eta zulo horiek fisika kuantikoaren terminoetan daude. Eraikuntza-materiala, gehienetan, erdieroale kristalizatua da. Transistoreen teknologia agertu zenean, egoera solidoetako elektronika berezkoa bihurtu zen. Lehenengo funtzionamendu transistorea, germanio oinarritutako puntu-kontaktuzko transistorea, John Bardeen eta Walter Houser Brattainek asmatu zuten Bell Labs-en 1947an, eta ondoren, 1948an, bideko transistorea.
Lehenengo egoera solidoan egindako gailua "katuaren bibotearen detektagailua" izan zen, 1900eko hamarkadan irrati-hartzaileetan lehen aldiz erabili zena. Bibote itxurako kable bat kristal solido batekin (germanio kristala, adibidez) kontaktuan jartzen da irrati seinale bat detektatzeko.