សរសេរអត្ថបទអំពីថា តើវិធានការគោលនយោបាយកូរ៉ូណាមានប្រយោជន៍ចំពោះសង្គមឬអត់
បន្ទាប់ពីជិតពីរឆ្នាំនៃជំងឺរាតត្បាត COVID-19 និងការបិទទ្វារមួយទៀត មនុស្សជាច្រើននៅជុំវិញប្រទេសហូឡង់កំពុងកើនឡើងដោយមិនមានការស្ងប់ស្ងាត់ និងខកចិត្តនឹងការរឹតត្បិត។ យោងតាម Rijksoverheid ករណីឆ្លងដ៏ច្រើនបំផុតចំនួន ៧៤.០០០ ត្រូវបានបញ្ជាក់នៅប្រទេសហូឡង់នៅថ្ងៃទី ២៨ ខែមករា ដោយមានអ្នកចូលសំរាកឬស្លាប់ដោយសារជំងឺកូវីដ១៩ចំនួន ១០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ (<unk> Infections- Confirmed Cases<unk>, 2022) ។ នេះបង្កឲ្យមានការជជែកដេញដោលថា តើរដ្ឋាភិបាលគួរបន្តអនុវត្តវិធានការទាំងនេះ ឬទេ? ដើម្បីរៀបចំចម្លើយមួយ មនុស្សម្នាក់ត្រូវតែយល់ពីវីរុស និងរបៀបដែលវាត្រូវបានរីករាលដាល ហើយបន្ទាប់មកពិចារណាពីការជជែកដេញដោលពីទស្សនៈនយោបាយ សីលធម៌ សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច។ ករណីឆ្លង SARS-CoV-2 ដែលបង្កឱ្យមានជំងឺ COVID-19 ត្រូវបានរាយការណ៍ជាលើកដំបូង កាលពីថ្ងៃទី 31 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 2019 ("ជំងឺកូរ៉ូណាវីរុស" ឆ្នាំ 2022) ហើយវាបានបង្កឱ្យមានប្រតិកម្មជាចង្វាក់នៃអស្ថិរភាពនយោបាយនៅទូទាំងពិភពលោក។ អ្វីដែលចាប់ផ្តើមជាជំងឺរាតត្បាតនៅក្នុងប្រទេសចិន បានរីករាលដាលដល់ប្រទេសជិតទាំងអស់នៅលើពិភពលោក ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែ។ ក្នុងរយៈពេល 20 ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ប្រទេសជាច្រើនត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយវីរុសដែលទាក់ទងនឹង COVID-19 ដូចជា SARS ។ ដោយ សារ បទ ពិសោធន៍ ពី មុន ពួក គេ បាន ចាត់ វិធានការ សមស្រប ភ្លាមៗ ឧទាហរណ៍ ប្រទេស ចិន មិន មាន ករណី ឆ្លង លើស ពី ១១០.០០០ នាក់ ចាប់ តាំង ពី ការ ចាប់ ផ្តើម នៃ ជំងឺ រាតត្បាត នេះ ទោះ បី ជា ប្រទេស នេះ មាន ប្រជាជន ជិត ១.៥ ពាន់ លាន នាក់ (Worldometer, 2022) ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រទេសដែលមានស្ថិរភាពនយោបាយតិចតួច ដូចជាប្រទេសតួកគី មានការត្រៀមខ្លួនតិចតួច និងរងគ្រោះពីករណីចំនួន ១២ លានដង ទោះបីជាមានប្រជាជនចំនួន ៨៥ លាននាក់ក៏ដោយ។ វីរុស នេះ ឆ្លង រាលដាល យ៉ាង ឆាប់រហ័ស ដោយសារតែ យន្តការ ចម្លង តាម ខ្យល់ របស់ វា ។ ប្រសិនបើមាននៅក្បែរមនុស្សដែលឆ្លងមេរោគនោះ ការដកដង្ហើមរបស់អ្នកដកដង្ហើមអាចមានវីរុស និងអាចត្រូវបានដកដង្ហើមដោយមនុស្សដែលមានសុខភាពល្អ។ ការពាក់ម៉ាស និងការរក្សាគម្លាត ជួយការពារបុគ្គលដែលឆ្លងពីការចម្លងកំណែកវីរុសទៅក្នុងបរិវេណមនុស្សដែលមានសុខភាពល្អ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅប្រទេសដែលមិនអនុវត្តវិធានការនោះ មានការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៃការស្លាប់ច្រើន។ វីរុស Omicron ថ្មីនេះ ត្រូវបានគេបញ្ជាក់ថា បានរីករាលដាលយ៉ាងហោចណាស់ 20 ដងលឿនជាងប្រភេទដើម ដោយសារតែការប្រែប្រួល 30 របស់វា (Grossman និង Stahel, 2022) ។ ជាការកត់សម្គាល់, វាក៏មានគ្រោះថ្នាក់តិចជាងព្រោះវាមិនវាយប្រហារលើសាច់ដុំសួតនៅដំណាក់កាលដំបូងរបស់ខ្លួន (Zimmer និង Ghorayshi, 2021) ។ មនុស្សម្នាក់ក៏អាចវិភាគការរឹតត្បិតនៃវីរុសកូរ៉ូណាពីទស្សនៈវិជ្ជាជីវៈផងដែរ: តើយើងគួរបន្ថយវិធានការនៃវីរុសកូរ៉ូណា ទោះបីជាធ្វើដូច្នេះអាចធ្វើឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតមនុស្សច្រើនជាងនេះក៏ដោយ? គិតត្រឹមថ្ងៃទី ២៨ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២១ វីរុសកូរ៉ូណាមានអត្រាស្លាប់ចំនួន ០.៥១% ។ នេះគឺមានកម្រិតខ្ពស់ប្រៀបធៀបទៅនឹងវីរុសផ្លូវដង្ហើមផ្សេងទៀតដូចជាជំងឺផ្តាសាយ ដែលមានអត្រាស្លាប់ចំនួន ០,០១%។ COVID-19 បានប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ក្រុមដែលងាយរងគ្រោះ ដូចជាអ្នកដែលមានស្ថានភាពសុខភាពដូចជា ជំងឺទឹកនោមផ្អែម, ភាពធាត់ធ្មេញ ឬជំងឺប្រឆាំងនឹងជំងឺរលាកសួត។ នេះជាពិសេសចំពោះមនុស្សចាស់ ដោយសារតែការកើនឡើងនៃបញ្ហាសុខភាព ព្រមទាំងប្រព័ន្ធការពារជំងឺបានធ្លាក់ចុះ ដោយសារអាយុ។ វីរុស កូរ៉ូណា ឆ្លង ដល់ ផ្លូវដង្ហើម ខាងលើ រួមទាំង ថ្លើម ផងដែរ។ វា ចូល ទៅ ក្នុង កោសិកា ហើយ បញ្ជា ឲ្យ កោសិកា បង្កើត ក្បាល នៃ វីរុស ។ កោសិកា នោះ បែក ចំហ ហើយ បញ្ជូន វីរុស ថ្មី ទៅ កាន់ កោសិកា ផ្សេង ទៀត។ នៅទីបំផុត ប្រសិនបើមិនមានប្រតិកម្មការពាររាងកាយមានប្រសិទ្ធភាព អ្នកជំងឺនឹងស្លាប់ដោយសារតែការខូចខាតសួត ជាពិសេសជាមួយប្រភេទនៃ COVID-19 មុនប្រភេទ Omicron ។ ក្នុងអំឡុងពេលបិទខ្ទប់ មានការប៉ះពាល់មនុស្សតិចតួច ដែលធ្វើឱ្យការរីករាលដាលនៃវីរុសយឺតយ៉ាវ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការរារាំងទំនាក់ទំនងសង្គម ក៏មានផលប៉ះពាល់ដ៏រង្គោះរង្គើផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ក្នុងអំឡុងពេលបិទទ្វារមានកុមារជាង 2.5 លាននាក់ដែលប្រឈមនឹងការធ្លាក់ចុះក្នុងការរៀនសូត្រ (<unk>Jongeren<unk> 2021') ("ការអប់រំនិង COVID-19", 2022) ។ លើសពីនេះទៅទៀត, យោងទៅតាម OSF Healthcare, "ការធ្វើដំណើរជាមធ្យមប្រចាំសប្តាហ៍ទៅកាន់ផ្នែកសង្គ្រោះបន្ទាន់សម្រាប់ការប៉ុនប៉ងធ្វើអត្តឃាតដែលសង្ស័យក្នុងចំណោមក្មេងស្រីបានកើនឡើងជាង 50% ពីរយៈពេលដូចគ្នានៃឆ្នាំមុន" (OSF Health Care, 2021) ។ ដូច្នេះ ទោះបីជាមានជីវិតជាច្រើនត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងគ្រោះថ្នាក់ក៏ដោយ ដោយការយកវិធានការបន្ថែមសម្រាប់អ្នកនៅក្នុងក្រុមហានិភ័យម្នាក់អាចបើកសង្គមឡើងវិញដោយសុវត្ថិភាព និងការពារការធ្វើអត្តឃាត និងការខ្វះខាតក្នុងការរៀននៅយុវជន។ លើសពីនេះទៅទៀត វ៉ាក់សាំងអាចទប់ស្កាត់ការខូចខាតដ៏ធំធេងដល់សាច់ដុំពីការកើតឡើងជាលើកដំបូង។ ពីទស្សនវិស័យសង្គមវីរុសកូរ៉ូណាបានបង្ហាញថាជា "បញ្ហាបែកបាក់" ដែលជំរុញឱ្យមនុស្សមួយចំនួនបដិសេធការចាក់វ៉ាក់សាំង។ ពលរដ្ឋ ជាច្រើន បាន លាឈប់ ពី ការ ចាក់ វ៉ាក់សាំង ដោយ មិន បាន យល់ ដឹង អំពី ផលវិបាក ពិតប្រាកដ ។ វ៉ាក់សាំងមានពីរប្រភេទគឺ mRNA និងវ៉ាក់សាំងវ៉ាក់សាំងវីរុស។ វ៉ាក់សាំង mRNA COVID-19 គឺជាវ៉ាក់សាំង mRNA ដំបូងគេដែលត្រូវបានប្រើនៅក្នុងសាធារណជនទូទៅ។ វ៉ាក់សាំង mRNA មាន RNA នៅក្នុងជាតិខ្លាញ់ដែលជួយឱ្យ RNA ចូលទៅក្នុងកោសិកា។ Ribosomes អាន RNA និង ណែនាំ ដល់ កោសិកា ដើម្បី បង្កើត ប្រូតេអ៊ីន ស្ពៃ ដូច SARS-CoV-2 ដែរ ។ បន្ទាប់មក រាងកាយ នឹង ទទួលស្គាល់ថា ប្រូតេអ៊ីន ស្ពៃកូ រ៉ូ ណា គឺជា អ្នកឈ្លានពាន ហើយ បង្កើត អង់ ទី បូ ឌី ដើម្បី បំផ្លាញ វា ។ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងវ៉ាក់សាំងវ៉ាក់សាំង Vector វីរុសបានដាក់បញ្ចូលនូវចម្លងវីរុសដែលគ្មានគ្រោះថ្នាក់ ជាមួយនឹង DNA ប្រូតេអ៊ីន Spike ដូចគ្នា ដែលធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធការពារខ្លួន វាយប្រហារវា និងចងចាំវា។ សម្រាប់វ៉ាក់សាំងទាំងពីរប្រភេទនេះ កោសិកា B ដែលមានចងចាំនឹងបន្តបង្កើតអង់ទីបូឌី ក្នុងករណីដែលបុគ្គលនោះត្រូវបានប៉ះពាល់ទៅនឹងវីរុសពិត នៅពេលអនាគត។ យោងតាមវេជ្ជបណ្ឌិត Stahel, <unk> Omicron បានប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំង ដែលវាមានសន្ទុះតិចជាងខាងប្រព័ន្ធប្រឆាំងនឹងវីរុសពីវ៉ាក់សាំងដែលទទួលស្គាល់វា, ដូច្នេះ, ហេតុដូច្នេះ, ចម្លើយគឺការចាក់ថ្នាំបំប៉ន, ព្រោះអ្នកនឹងវាយលុកវីរុសដោយសារបរិមាណនៃប្រតិកម្មភាពស៊ាំ ទោះបីជាមិនមានការប្រកួតប្រជែងដ៏ល្អឥតខ្ចោះ<unk> (Grossman និង Stahel, 2022). ដូច្នេះវ៉ាក់សាំងដំបូង និងចុងក្រោយទៀតវ៉ាក់សាំងបង្ការមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការបង្ការការឆ្លងជំងឺ ប៉ុន្តែសំខាន់ជាងនេះទៅទៀតក្នុងការកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ និងការស្លាប់។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការសិក្សាថ្មីបានបង្ហាញថា ភាពស៊ាំដែលមានប្រសិទ្ធភាពអាចបាត់បង់ក្នុងរយៈពេល ៦ ខែ ដែលធ្វើឱ្យវាចាំបាច់ដើម្បីទទួលបានវ៉ាក់សាំងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងជំងឺផ្តាសាយ (Doucleff) ។ ១៣.៦% នៃប្រជាជនដែលមានអាយុលើសពី ១៨ ឆ្នាំបានបដិសេធមិនទទួលការចាក់វ៉ាក់សាំងជាពិសេសដោយសារតែការមិនទុកចិត្តលើរដ្ឋាភិបាល (<unk>Vaccinations COVID-19 vaccinations<unk>, 2022) ។ នេះបានកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់នៃភាពស៊ាំរបស់ក្រុម (herd immunity) ដែលជាចំនុចមួយដែលប្រសិនបើមនុស្សគ្រប់គ្រាន់ត្រូវបានចាក់វ៉ាក់សាំងវីរុសនឹងមិនអាចរីករាលដាលទៀតទេ ដោយសារតែគោលដៅទាំងអស់មានភាពស៊ាំ។ ទីបំផុត មនុស្សម្នាក់ត្រូវពិចារណាពីផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនៃការបិទទ្វារ។ ការបិទទ្វារបានបណ្ដាលឱ្យមានការខ្វះការងារយ៉ាងខ្លាំង ជាពិសេសសម្រាប់អ្នកដែលធ្វើការនៅក្នុងវិស័យទេសចរណ៍។ ឧទាហរណ៍តាមវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក មនុស្ស ១១៤ លាននាក់បានបាត់បង់ការងារក្នុងឆ្នាំ ២០២០ (Richter, ២០២១) ។ លើសពីនេះទៅទៀត ការបិទទ្វារនៅទូទាំងពិភពលោកក៏បានបង្កឱ្យមានការបាត់បង់ប្រាក់ចំណូលពីការងារប្រមាណ ៣,២ ពាន់លានអឺរ៉ូផងដែរ។ ទោះបីជាមានផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចដ៏រង្គោះរង្គើក៏ដោយ ក៏មនុស្សម្នាក់ត្រូវពិចារណាអំពីការពិតដែលថា ជីវិតត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងហានិភ័យ នៅពេលដែលវិធានការកូរ៉ូណាត្រឹមត្រូវមិនត្រូវបានអនុវត្ត។ យោងតាម NPR មានចំនួនករណីប្រហែល 488 ដងនៅក្នុងប្រទេសចិន ប្រសិនបើវិធានការមិនគ្រប់គ្រាន់ត្រូវបានយកមកអនុវត្ត ដូច្នេះសង្គ្រោះជីវិតមនុស្សរាប់លាននាក់ (Beaubien, 2020) ។ ជាចុងក្រោយ ដោយពិចារណាអំពីជំងឺកូវីដ១៩ ពីទិដ្ឋភាពនយោបាយ សីលធម៌ សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច ខ្ញុំសន្និដ្ឋានថា ទោះបីជាវីរុសនេះមានលក្ខណៈចម្លងខ្លាំង និងសម្លាប់ដល់ក្រុមមួយចំនួន ក៏ដោយ ក៏ការបិទទ្វារនេះគ្រាន់តែជាដំណោះស្រាយបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ។ ការបិទទ្វារមានប្រយោជន៍ដល់សង្គមរបស់យើង នៅពេលដែលចំនួនអ្នកស្លាប់លើសលប់ ចាប់ផ្តើមកើនឡើង។ ដូច្នេះ ដោយ ចាត់វិធានការ ឲ្យ បាន ឆាប់ ប្រទេស នានា អាច ទប់ស្កាត់ ការរីក រាលដាល នៃ មេរោគ នេះ បាន។ ឧទាហរណ៍ វា បាន ចំណាយ ពេល ៦ ខែ មុន ពេល ដែល ការ ពាក់ ម៉ាស់ ត្រូវ បាន គេ មើល ឃើញ ថា ជា វិធានការ ដែល អាច អនុវត្ត បាន។ ដូចដែលគេបានឃើញនៅក្នុងការបិទដំបូង មនុស្សរាប់ម៉ឺននាក់បានបាត់បង់ការងារ និងកុមារជាង ២,៥ លាននាក់ត្រូវធ្វើការសិក្សាពីចម្ងាយនៅប្រទេសហូឡង់ ("Jongeren", ២០២១) ។ ដូច្នេះ ដោយ ការ ចាត់ វិធានការ ទាន់ ពេល វេលា និង ការ ត្រៀម ខ្លួន មនុស្ស ម្នាក់ មិន ចាំ បាច់ ត្រូវ បិទ ទ្វារ ទេ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើការស្លាប់ចាប់ផ្តើមក្លាយជាច្រើនពេក វាមានតម្លៃក្នុងការអនុវត្តវិធានការកូរ៉ូណាដែលសមរម្យ។