Ngwala taodišo mabapi le ge e ba megato ya pholisi ya corona e hola setšhaba goba aowa
Ka morago ga mo e nyakilego go ba nywaga e mebedi ya leuba la COVID-19 le go tswalelwa gape, batho ba bantši go dikologa Netherlands ba thoma go se sa dudišega gomme ba lapišitšwe ke dithibelo. Go ya ka Rijksoverheid, palo ya go roba rekoto ya 74,000 ya melato e ile ya tiišetšwa kua Netherlands ka la 28 Pherekgong, ka balwetši ba lesome feela bao ba lego ICU bao ba tswalanago le corona goba bao ba hlokofetšego (<unk>Diphetetšo-Diphetogo tše di Tiišeditšwego<unk>, 2022). Se se tsoša ngangišano: Na mmušo o swanetše go tšwela pele o gapeletša go dirišwa ga megato ye goba aowa? E le gore go hlamwe karabo, motho o swanetše gore pele a kwešiše twatši le kamoo e phatlalalago ka gona, gomme ka morago a hlahlobe ngangišano go tšwa dipono tša tša dipolitiki, tša boitshwaro, tša tša leago le tša tša boiphedišo. Tiragalo ya mathomo yeo e begilwego ya SARS-CoV-2, yeo e bakago bolwetši bja COVID-19, e bile ka December 31, 2019 ("Bolwetši bja Korona", 2022), gomme e ile ya baka go se tsepame ga tša dipolitiki lefaseng ka bophara. Seo se thomilego e le leuba kua China se be se fihlile mo e nyakilego go ba dinageng ka moka tša lefase ka dikgwedi tše sego kae. Nywageng e 20 e fetilego, dinaga tše dintši di ile tša kgongwa ke ditwatši tše di tswalanago le Covid-19 tše bjalo ka SARS. Ka baka la phihlelo ya nakong e fetilego, di ile tša gata megato e swanetšego kapejana. Ka mohlala, China ga se ya ba le batho ba fetago 110 000 bao ba fetetšwego ga e sa le go thoma ga leuba le, gaešita le ge e e-na le baagi ba e nyakilego go ba ba dimilione tše dikete tše 1,5 (Worldometer, 2022). Lega go le bjalo, naga yeo e sa tsepamago ka tša dipolitiki, e bjalo ka Turkey, e be e sa itokišetša gakaalo gomme e ile ya hlaselwa ke balwetši ba dimilione tše 12, gaešita le ge e e-na le badudi ba dimilione tše 85. Twatši e phatlalala ka lebelo kudu ka baka la mokgwa wa yona wa go phatlalala moyeng. Ge e ba motho a le kgaufsi le motho yo a fetetšwego, moya wa go hema wa motho yo a fetetšwego o ka ba le twatši gomme e ka hirwa ke batho bao ba phetšego gabotse. Go apara sešira-sefahlego le go dula kgole go thuša go thibela batho bao ba fetetšwego go phatlalatša dikarolwana tša twatši tikologong ya batho bao ba phetšego gabotse. Lega go le bjalo, dinageng tšeo go tšona go bego go sa gatelelwe megato, go bile le koketšego e kgolo kudu ya mahu a fetago tekano. Mohuta o mofsa wa omicron o ipontšha e le wo o phatlalalago ka lebelo ka makga a 20 go feta mohuta wa mathomo ka baka la diphetogo tša wona tše 30 (Grossman le Stahel, 2022). Ka mahlatse, e bile ga e bolaye gakaalo ka gobane ga e hlasele ditlhalenama tša maswafo dikgweding tša yona tša pele (Zimmer le Ghorayshi, 2021). Motho gape a ka hlahloba dithibelo tša coronavirus go tšwa ponong ya boitshwaro: na re swanetše go fokotša megato ya corona gaešita le ge go dira bjalo go ka bea maphelo a mantši kotsing? Go tloga ka la 28 Pherekgong 2021, twatši ya corona e na le tekanyo ya mahu ya 0.51%. Se ke se se phagamego kudu ge se bapetšwa le ditwatši tše dingwe tša go hema tše bjalo ka mpshikela, yeo e nago le tekanyo ya lehu ya 0.01%. COVID-19 e kgoma ka mo go sa leka-lekanego dihlopha tšeo di lego kotsing, go swana le bao ba nago le maemo a tša maphelo a motheo a go swana le bolwetši bja swikiri, go nona kudu goba malwetši a go itšhireletša malwetšing. Se ke sa therešo kudu go batšofadi, ka baka la palo e oketšegago ya maemo a tša maphelo gotee le tshepedišo ya go lwantšha malwetši yeo e fokolago ge motho a dutše a gola. Kokoanahloko ya corona e hlasela karolo ya ka godimo ya tshepedišo ya go hema, go akaretša le maswafo. E tsena ka diseleng gomme ya di laela gore di tšweletše dikopi tša twatši. Ke moka sele e a bulega gomme ya romela dikopi tše difsa tša twatši diseleng tše dingwe. Mafelelong, ge e ba go se na karabelo e šomago ya go lwantšha malwetši, molwetši o tla hwa ka baka la go senyega ga maswafo, kudu-kudu ka mehuta ya COVID-19 pele ga mohuta wa Omicron. Nakong ya go tswalelwa, go na le go kopana mo gonyenyane ga batho, mo go fokotšago go phatlalala ga twatši. Lega go le bjalo, go thibela poledišano ya bogwera go na le ditla-morago tša gona tše senyago. Ka mohlala, nakong ya go tswalelwa go be go e-na le bana ba ka godimo ga dimilione tše 2,5 bao ba lego kotsing ya go šalela morago go ithuteng (<unk>Jongeren<unk> 2021') ("Thuto le COVID-19", 2022). Go feta moo, go ya ka OSF Healthcare, "Palo-gare ya diketelo tša beke le beke go lefapha la tša tšhoganetšo ka baka la go belaela maiteko a go ipolaya gare ga banenyana ba banyenyane e oketšegile ka go feta 50% go tloga nakong e swanago ngwageng o fetilego" (OSF Health Care, 2021). Ka gona, gaešita le ge maphelo a mantši a bewa kotsing, ka go gata megato e oketšegilego bakeng sa bao ba lego sehlopheng seo se lego kotsing, motho a ka bula setšhaba gape ka polokego gomme a thibela go ipolaya le go palelwa ke go ithuta ga bafsa. Go feta moo, meento e ka thibela gore go se ke gwa ba le tshenyo e kgolo ya ditlhalenama. Go ya ka pono ya setšhaba, coronavirus e ipontšhitše e le "taba yeo e aroganyago batho" yeo e gapeletšago batho ba bangwe go gana go amogela meento. Badudi ba bantši ba gana go hwetša meento ka ntle le go kwešiša e le ka kgonthe ditla-morago tša yona. Go na le mehuta e mebedi ya meento: mRNA le yeo e rwalago twatši. Kenti ya mRNA ya COVID-19 e bile kenti ya pele ya mRNA yeo e ilego ya dirišwa bathong ka kakaretšo. Dikenti tša mRNA di na le RNA ka gare ga lipids tšeo di thušago RNA go tsena ka seleng. Di-ribosome di bala RNA gomme tša laela disele gore di dire diprotheine tša go swana le tša SARS-CoV-2. Ka morago mmele o lemoga gore diprotheine tša Corona spike ke bahlasedi gomme wa tšweletša dilwantšha-ditwatši go di fediša. Ge go bapetšwa, meento ya go lwantšha ditwatši e tsenya kopi e se nago kotsi ya twatši yeo e nago le DNA e swanago ya proteine ya spike, e dira gore tshepedišo ya mmele ya go lwantšha malwetši e e hlasele le go e gopola. Bakeng sa mehuta ka bobedi ya meento, disele tša B tšeo di gopolago di tla tšwela pele go tšweletša dilwantšha-ditwatši ge e ba motho a ka ba le twatši ya kgonthe nakong e tlago. Go ya ka Dr. Stahel, <unk>Omicron e fetogile kudu moo e nago le tswalano ya ka tlase go ya ka di-antibody tša moento tšeo di e lemogago, ka gona, ka gona, karabo ke go tšhela booster, ka gobane o tla fenya twatši ka tekanyo ya karabelo ya go lwantšha malwetši gaešita le ge go se na go swana mo go phethagetšego<unk> (Grossman le Stahel, 2022). Ka go rialo, tekanyo ya mathomo ya moento le, morago bjale kudu, go tšhwawa ga moento wa booster go kgatha tema e bohlokwa go thibeleng ditwatši, eupša sa bohlokwa kudu go fokotšeng kgonagalo ya bolwetši bjo šoro le lehu. Lega go le bjalo, dinyakišišo tše difsa di bontšhitše gore tšhireletšo e šomago e ka fela ka dikgwedi tše tshelelago, e lego seo se dirago gore go be bohlokwa go hwetša tekanyo ya ngwaga le ngwaga, e swanago le ya mpshikela (Doucleff). 13.6% ya badudi ba ka godimo ga nywaga e 18 ba gana go entiwa, kudu-kudu ka baka la go se bote mmušo (<unk>Mekento ya COVID-19 vaccinations<unk>, 2022). Se se lekanyetša ditla-morago tša go se itšhireletše ga mohlape, e lego kgopolo yeo go yona ge e ba batho ba lekanego ba entilwe, twatši e ka se sa kgona go phatlalala ka baka la ge batho ka moka bao e ba hlaselago ba sa itšhireletše. Sa mafelelo, motho o swanetše go nagana ka ditla-morago tša tša boiphedišo tša go tswalelwa. Thibelo e bakile go hlokega ga mešomo mo gogolo, kudu-kudu go bao ba bego ba šoma intastering ya tša maeto. Ka mohlala, go ya ka World Economic Forum, batho ba dimilione tše 114 ba lahlegetšwe ke mešomo ya bona ka 2020 (Richter, 2021). Go feta moo, go tswalelwa ga meago lefaseng ka bophara go bakile tahlegelo yeo e akanyetšwago go di-euro tše dibilione tše 3,2 tša ditseno tša bašomi. Gaešita le ka ditla-morago tše di senyago tša tša boiphedišo, motho o swanetše go ela hloko taba ya gore maphelo a bewa kotsing ge megato e swanetšego ya corona e sa gatwe. Go ya ka NPR, go be go tla ba le palo ya makga a ka bago 488 a palo ya balwetši kua China ge nkabe go se gwa tšewa magato a lekanego, ka go realo gwa phološwa maphelo a dimilione (Beaubien, 2020). Mafelelong, ka go ela hloko COVID-19 go tšwa go lense ya tša dipolitiki, ya boitshwaro, ya tša leago le ya tša boiphedišo, ke phetha ka gore gaešita le ge twatši e fetela kudu e bile e le e bolayago dihlopheng tše itšego, dikiletšo ke tharollo ya nakwana feela. Go tswalelwa ga setšhaba go hola setšhaba sa rena feela ge tekanyo e phagamego ya mahu e thoma go oketšega. Ka gona, ka go gata megato e swanetšego e sa le pele, dinaga di ka thibela go phatlalala ga twatši. Ka mohlala, go tšere dikgwedi tše tshelelago pele go rwala maseke go bonwa e le mogato o šomago. Bjalo ka ge go bonwe ka go tswalelwa la mathomo, batho ba dikete tše masome ba lahlegetšwe ke mešomo ya bona gomme bana ba ka godimo ga dimilione tše 2,5 ba ile ba swanelwa ke go ithuta ka kgole kua Netherlands ("Jongeren", 2021). Ka gona, ka go gata megato ka nako le go itokiša, motho ga se a swanela go tswalelwa. Lega go le bjalo, ge e ba mahu a thoma go ba a mantši kudu, go bohlokwa go gapeletša tekanyo e lekanetšego ya megato ya corona.